I SA/Wa 2294/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skąłdzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska(spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złoty osiemdziesiąt groszy) złotych stanowiącą 22 % VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Wa 2294/05 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.P., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w sprawie wysokości przyznanego zasiłku celowego. W jej uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że J. P. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznanie pomocy finansowej na zakup podręczników i przyborów szkolnych oraz odzieży i obuwia dla córki. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. przyznał wnioskodawczyni zasiłek celowy w ograniczonej wysokości 50 złotych z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży i obuwia dla córki oraz pokrycia kosztów zakupu leków i leczenia. Wysokość przyznanej pomocy organ I instancji uzasadnił ograniczoną ilością środków, jakie posiada Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Jednocześnie wyjaśnił, iż w pierwszej kolejności pomoc udzielana jest rodzinom wielodzietnym lub niepełnym, które nie posiadają własnego stałego źródła dochodu lub dochód w rodzinie jest minimalny albo w rodzinie występuje długotrwała choroba lub niepełnosprawność, które powodują znaczny (powyżej 20% dochodu rodziny) wzrost kosztów utrzymania rodziny. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J. P. wniosła odwołanie, w którym obszernie opisała swoją sytuację materialną i wniosła o przyznanej jej pomocy w wyższej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał odpowiednie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) i stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż rodzina J. P. spełnia kryteria ustawowe do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Jednakże przyznane świadczenie w formie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny. Organ rozpatrujący sprawę może, ale nie musi przyznać pomoc każdej osobie spełniającej warunki ustawowe, bowiem działa w granicach tzw. uznania administracyjnego. Z analizy akt sprawy wynika, zdaniem organu odwoławczego, że organ I instancji przyznając wnioskodawczyni zasiłek celowy w kwocie 50 zł uzasadnił to ograniczonymi środkami finansowymi, jakimi na ten cel dysponuje. Ponadto obszernie przedstawił zasady udzielania tej pomocy swoim podopiecznym. Skoro więc organ I instancji uwzględnił trudną sytuację finansową J. P., a w uzasadnieniu decyzji podał powody przyznania zasiłku w kwocie niższej, niż oczekiwała zainteresowana, to rozstrzygnięciu takiemu nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zwróciło uwagę, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. uwzględniając trudną sytuację rodziny zainteresowanej przyznał już dla jej córki decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] pomoc w formie dożywiania w szkole w okresie od dnia 5 września 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Równocześnie organ II instancji wyjaśnił, że sprawy poruszone przez zainteresowaną w odwołaniu, a dotyczące funkcjonowania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., nie były przez organ rozpatrywane, gdyż nie należą do jego kompetencji. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. P. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jej rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Od dnia 2 lutego 2005 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Przyznania jej kwota 50 złotych jest niewystarczająca na zakupu odzieży i obuwia dla córki oraz pokrycia kosztów zakupu leków i leczenia. W tej sytuacji skarżąca uważa wydaną decyzję za krzywdzącą i prosi o przyznanie pomocy w wyższej wysokości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w określonej wysokości zasiłku w indywidualnej sprawie. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Natomiast w rozpatrywanej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił jej stan faktyczny i przyznał zasiłek celowy w ograniczonej wysokości w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy art. 11 ust.1 i 3 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jednak organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest to decyzja tzw. "związana", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanej stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącą prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy został przyznany skarżącej w ograniczonej wysokości. Zgodnie bowiem z treścią art. 11 ust.1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Z akta sprawy wynika, że pomimo wezwania organu do przedstawienia dokumentów świadczących o wydatkowaniu przyznanej skarżącej (także w formie zasiłku celowego) wcześniejszą decyzją GOSP z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] kwoty 100,00 zł. nie przedstawiła ona żadnych dowodów zakupu leków lub podręczników szkolnych dla córki, na które to cele przyznana została jej pomoc finansowa. Podczas przeprowadzonej przez pracownika socjalnego w dniu 29 lipca 2005 r. rozmowy dotyczącej aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżąca potwierdziła, że otrzymane wcześniej pieniądze wydatkowała na inne potrzeby życiowe. Takie postępowanie skarżącej, zobowiązanej przepisami ustawy o pomocy społecznej do wydatkowania przyznanej pomocy zgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji o przyznaniu zasiłku celowego, dawało organowi prawo do skorzystania z możliwości zawartych w przywołanym wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i ograniczeniu wysokości przyznawanego po raz kolejny zasiłku celowego. Zwrócić należy także uwagę na fakt, że organ uwzględniając sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie lub korzystającej ze świadczeń równocześnie wszczął z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], którą przyznał na rzecz córki skarżącej M. P. w okresie od dnia 5 września 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. pomoc w formie świadczenie niepieniężnego w postaci posiłków wydawanych w Szkole Podstawowej do której dziecko uczęszcza przez 5 dni w tygodniu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie okoliczności warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Kwestionowana decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego, jakie ustawa zakreśla organom. Nie można bowiem zarzucić decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, w tym także brak z jego strony właściwych działań zmierzających do rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej pomocy finansowej we wnioskowanej przez nią wysokości. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd uznał że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.