I SA/Wa 2294/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 825/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. K. sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 825/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku A. K. z [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną [...] przy ulicy [...], ozn. hip. "[...] nr [...] nr rej. hip. [...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie [...] zł. W dniu [...] marca 2017 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 1 czerwca 2017 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 825/16. Następnie wyrokiem z 10 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2274/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] października 2018 r. A. K. ponownie wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 825/16. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] listopada 2018 r., A. K. zarzuciła Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 825/16 i wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ pomimo przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu oraz nałożenia grzywien nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Ponadto nie poinformował skarżącej o przyczynie przekroczenia terminu oraz planowanej dacie załatwienia sprawy. Powyższe przemawia za tym, że bezczynność organu w niniejszej sprawie ma charakter rażący, co uzasadnia przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z [...] czerwca 2018 r. wystąpił do Wojskowego Biura Historycznego o przesłanie kopii zdjęć lotniczych dla rejonu przedmiotowej nieruchomości, wykonanych w okresie najbliższym do dnia [...] kwietnia 1958 r. Z przesłanych w dniu [...] lipca 2018 r. zdjęć można wnioskować, że jeszcze w 1955 r. teren dawnej nieruchomości hipotecznej był użytkowany rolniczo. Z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w wyroku z 17 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 825/16. Ponadto opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 825/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną [...] przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu [...] marca 2017 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 1 czerwca 2017 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2274/17, ukarał organ grzywną w wysokości 3000 zł z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżąca ponownie wezwała Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 825/16. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 17 listopada 2016 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącej Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 825/16, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, jak też charakter spraw dekretowych, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżącej o przyznanie jej sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu oraz czas jaki upłynął od zwrotu organowi akt po prawomocnym rozpoznaniu skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny do dnia wniesienia obecnie rozpoznanej skargi (trzy miesiące). Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwocie 2000 zł. Wynikające z tego tytułu obciążenie finansowe organu, w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (3000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić także funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...] do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o ustalenie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).