I SA/Wa 2295/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. M., uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2012 r. odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W., w [...], przy [...], obecnie oznaczoną ewid. jako działki nr [..] z obrębu [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Decyzja została wydania w następującym stanie sprawy. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1960 r. wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomość położoną w [...]. Celem wywłaszczenia była budowa [...]. Komisja Odwoławcza ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] lipca 1960 r. nr [...] zaskarżone orzeczenie zatwierdziła. Prezydium WRN w W. Urząd Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] listopada 1962 r., na postawie art. 136 k.p.a. zmieniło prawomocne orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z [...] stycznia 1960 r. w ten sposób, że jako właściciela wywłaszczonej nieruchomości w [..], o pow. [...] m2, wpisanej w księdze wieczystej pn. "[...]" zamiast "spadkobierców S. M." wpisało "spadkobierców S. M.". Jednocześnie określono udział poszczególnych spadkobierców w masie spadkowej wraz z dokonaniem podziału na każdego z nich przyznanej sumy odszkodowania. Dnia 6 października 1999 r. Z. M. wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] umorzył postępowanie odszkodowawcze, podkreślając istnienie w obrocie prawnym ostatecznych orzeczeń o odszkodowaniu z 1960 r. Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję umarzającą postępowanie odszkodowawcze. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2003 r. sygn. akt I S.A. 1276/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Z. M. W ocenie Sądu organy prawidłowo umorzyły postępowanie wobec tego, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy MSW z dnia [...] lipca 1960 r. i utrzymanego w mocy orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium WRN w W. z [...] stycznia 1960 r. w części odszkodowania. Odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Komisji Odwoławczej z dnia [...] lipca 1960 r. i orzeczenia Prezydium z dnia [...] stycznia 1960 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Z. M. zażądał wznowienia postępowania zakończonego decyzją zmieniającą orzeczenia wywłaszczeniowe wydaną w dniu [...] listopada 1962 r. Postanowieniem z dnia [..] października 2009 r. Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją Prezydium WRN w W. z dnia [...] listopada 1962 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził, że kwestionowaną decyzję Prezydium WRN w W. z dnia [...] listopada 1962 r. wydano z naruszeniem prawa w części dotyczącej odszkodowania, lecz jej uchylenie jest niemożliwe z powodu upływu okresu 5 lat od daty jej doręczenia. Podaniem z dnia 26 września 2008 r. Z. M. ponowił wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną w 1960 r. nieruchomość w gminie [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Prezydent W. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności nieruchomości położonej w W., [...], przy [...], wywłaszczonej na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium WRN w W. z dnia [...] stycznia 1960 r. Organ I instancji uznał, iż mimo stwierdzenia nieważności części odszkodowawczej orzeczeń wywłaszczeniowych z 1960 r., stwierdzenia, iż decyzję je zmieniającą wydano z rażącym naruszeniem prawa, decyzja zmieniająca z 1962 r. nadal jest w obrocie prawnym. Zdaniem Prezydenta W. decyzja z 1962 r. istnieje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne, a zawiera regulacje zarówno w kwestii kręgu spadkobierców uprawnionych do odszkodowania, jak też w kwestii wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [..] zł. z podziałem uwzględniającym udziały w nieruchomości. Organ nie może wydać decyzji rozstrzygającej o wysokości odszkodowania. Pozostawanie w obrocie prawnym decyzji zmieniającej z 1962 r. umożliwia wystąpienie do sądu cywilnego z powództwem odszkodowawczym, obligując odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie administracyjnym. W przypadku, gdy w obrocie prawnym jest prawomocna decyzja o ustaleniu odszkodowania organ nie może wydać kolejnej decyzji w tej samej sprawie. Wydanie nowej decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania byłoby dotknięte sankcją nieważności, określoną w art. 156 § 1 ust. 3 k.p.a. Od decyzji odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania, odwołał się wnioskodawca. Odwołujący się wniósł jednocześnie o zawieszenie odwoławczego postępowania odszkodowawczego, informując o wystąpieniu do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności decyzji z 1962 r. zmieniającej orzeczenie wywłaszczeniowe. Wojewoda [..] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. zawiesił odszkodowawcze postanowienie odwoławcze. Podaniem z dnia 27 czerwca 2012 r., Z. M. cofnął wniosek o zawieszenie postępowania. Zdaniem wnioskodawcy, decyzja z 1962 r. nie ustalała odszkodowania, nie zmieniała jego kwoty ustalonej orzeczeniem wyeliminowanym z obiegu prawnego. Choć decyzja zmieniająca z 1962 r. pozostaje w obiegu prawnym, nie znaczy to, że decyzja ustalająca odszkodowanie znajduje się w obiegu prawnym. Decyzja zmieniająca z 1962 r. nie ustalała odszkodowania. Stąd odwołujący się poinformował o wycofaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1962 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. podjął zawieszone odwoławcze postępowanie odszkodowawcze. Wojewoda [...] decyzją z [..] września 2012 r. uchylił decyzję Prezydenta W. i umorzył postępowanie I instancyjne w całości. Podzielił zasadnicze motywy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że Prezydent W. trafnie podkreślił, iż decyzja wydana w 1962 r., zmieniająca orzeczenie o wywłaszczeniu z 1960 r., narusza prawo w ujęciu art. 151 §2 k.p.a., to nadal istnieje w obrocie prawnym. Wojewoda [...] podzielił argumentację organu I instancji, że dopóki funkcjonuje decyzja ustalająca elementy wywłaszczeniowego stosunku odszkodowawczego (decyzja zmieniająca z 1962 r.), organowi nie wolno wydać kolejnej decyzji merytorycznej w przedmiocie odszkodowania wywłaszczeniowego. Decyzja zmieniająca orzeczenie wywłaszczeniowe jest przedmiotowo niepodzielna, gdyż dotyczyła całej wywłaszczonej w 1960 r. nieruchomości. Modyfikacji uległy aspekty podmiotowe wywłaszczenia, jednak konstrukcyjnie związane zarówno z odjęciem prawa i odszkodowaniem za całą nieruchomość. Z zasady integralności decyzji wynika, że w 1962 r. ostatecznie zmieniono całe orzeczenie wywłaszczeniowe w sposób uniemożliwiający wyspecyfikowanie odrębnych części, podlegających osobnej ocenie i zastępowaniu. Dlatego pozostawiona w obrocie decyzja z 1962 r. wciąż wskazuje poprzednich właścicieli i zakres odjętych praw, a konsekwentnie także uprawnień w płaszczyźnie odszkodowawczej. Zmiana była immanentnie związana z orzeczeniem odszkodowawczym i odejmującym wywłaszczane prawo. Według Wojewody [...], w obrocie prawnym nie może funkcjonować żaden element indywidualnego aktu prawnego ostatecznie regulujący relację odszkodowawczą między stronami wywłaszczenia. Skoro pozostaje w obrocie decyzja kształtująca ostatecznie elementy odszkodowania, wydanie kolejnej decyzji odszkodowawczej wobec dysponentów wspólnego interesu prawnego, ustalającej ekwiwalent za wywłaszczenie identycznej nieruchomości, dokonane znanymi decyzjami z 1960 i 1962 r. jest niedopuszczalne. Postępowanie odszkodowawcze, w zakresie ostatecznie ustalonym decyzją z 1962 r. było bezprzedmiotowe. Stwierdził, że dopóki w trybie nadzwyczajnym nie będzie wyeliminowana z obrotu prawnego każda ostateczna dotychczas wydana decyzja dotycząca odszkodowania, nie wolno organom przystąpić do orzekania merytorycznego w przedmiocie tego odszkodowania. Ponowne merytoryczne orzekanie w przedmiocie ustalenia lub wypłaty odszkodowania jest aktualnie niedopuszczalne, wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z 1962 r. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. stała się przedmiotem skargi Z. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji. Podniósł, że z treści samej decyzji Prezydium z dnia [...] listopada 1962 r. jednoznacznie wynika jej przedmiot - wskazanie właścicieli wywłaszczonej nieruchomości z podziałem kwoty odszkodowania przyznanego orzeczeniem Prezydium z dnia [...] stycznia 1960 r. Powyższe oznacza, że decyzja ta nie ustalała odszkodowania i nie zmieniała jego kwoty ustalonej orzeczeniem wyeliminowanym z obiegu prawnego. Nie można jednak uznać argumentacji organów I i II instancji, iż decyzja ustalająca odszkodowanie znajduje się w obiegu prawnym. Przedmiot decyzji zmieniającej został jednoznacznie określony. Decyzja zmieniająca nie ustalała odszkodowania, jak również nie zmieniała jego kwoty ustalonej orzeczeniem wyeliminowanym z obiegu prawnego. Podkreślił, że nie można rozpatrywać kwestii ustalenia odszkodowania w oderwaniu od decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium oraz utrzymującej je w mocy decyzji Komisji Odwoławczej z dnia [...] lipca 1960 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Skarżący wskazał, iż powyższa decyzja nadzorcza ma podstawowe znaczenie dla oceny, jaki wpływ na ustalenie odszkodowania może mieć decyzja zmieniająca w/w orzeczenie w części dotyczącej wyłączenie podmiotów uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Na organach orzekających w sprawie ciążył obowiązek prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy. Wojewoda [...] nie dokonał oceny przedmiotu tejże decyzji, a co za tym idzie zakresu dokonanej nią zmiany. Każda decyzja zmieniająca ma swój przedmiot. W niniejszej sprawie przedmiotem decyzji była zmiana podmiotów uprawnionych do otrzymania odszkodowania wraz z określeniem kwot przypadających każdemu z nich, niemniej jednak wprost w decyzji wskazano, iż chodzi o kwotę ustaloną orzeczeniem wyeliminowanym z obiegu prawnego ze skutkiem ex tunc, zaś tej okoliczności organ nie wziął pod uwagę. Skarżący podkreślił, iż zawarte na stronie 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wywody na temat znaczenia jakie przypisuje decyzji z 1962 r., a także traktujące o niespójności stanowiska skarżącego stanowią swobodną nadinterpretację podjętych przez skarżącego czynności w niniejszej sprawie. Fakt podejmowania przez skarżącego wielokierunkowych prób związanych z uzyskaniem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość podyktowany był brakiem dobrej [...] organów orzekających w sprawie. Organ I instancji przez lata prowadził merytoryczne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, dwukrotnie zlecając sporządzenie operatu szacunkowego w sprawie, zaś istnienie decyzji z 1962 r. – jako przeszkody w jego ustaleniu – wskazał dopiero w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...], jak i decyzja Prezydenta W. z dnia [..] maja 2012 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. przepisu art. 105 § 1 oraz art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Za nieuprawnione – w stanie faktycznym niniejszej sprawy – Sąd uznał stanowisko Wojewody [...] o bezprzedmiotowości postępowania, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1960 r., zatwierdzonym orzeczeniem Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1960 r. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), który stanowił podstawę ustalenia w decyzji z dnia [...] stycznia 1960 r. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wywłaszczenie następowało za odszkodowaniem. Aktualnie, ustalenie – w odrębnej decyzji – odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następuje na podstawie przepisu art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Pamiętać należy przy tym, że prawo do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na cel publiczny jest prawem konstytucyjnym (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle powyższego, wobec wywłaszczenia nieruchomości, a następnie stwierdzenia przez Ministra Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1960 r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1960 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie ma mowy o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o odszkodowanie. Istnieje oczywiście przeszkoda do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną w 1960 r. nieruchomość, w postaci decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1962 r., jednakże wobec decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie może budzić wątpliwości, że sprawa o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Okoliczność, że w obrocie prawnym pozostaje wciąż decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [..] listopada 1962 r. o zmianie w trybie obowiązującego w czasie wydania tej decyzji przepisu art. 136 k.p.a. orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] stycznia 1960 r. nie oznacza, że mamy w tym przypadku do czynienia ze sprawą rozstrzygniętą już inną decyzją administracyjną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), jak błędnie wskazuje Wojewoda [...]. Pamiętać należy bowiem, że sankcja nieważności, stosowana przy kardynalnych naruszeniach przepisów prawa, ma konsekwencje prawne pozbawienia decyzji zdolności do wywołania skutków prawnych uznanych przez przepisy prawa od chwili wydania, co oznacza bezskuteczność prawną z mocą wsteczną (ex tunc). Sąd nie podziela zatem poglądu organu, iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z powagą rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej. O odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość rozstrzygało bowiem – wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. ze skutkiem ex tunc – orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1960 r. i orzeczenie Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1960 r. Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1962 r. zmieniająca prawomocne orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] stycznia 1960 r. jest ściśle związana z orzeczeniami wydanymi w 1960 r., które w zakresie odszkodowania wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga zatem, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. syn. akt I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. (orzeczenia.nsa.gov.pl). Całkowicie niezrozumiałe jest powołanie się przez Prezydenta W. w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na wskazania Wojewody [..] zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Obowiązkiem Prezydenta W., w stanie faktycznym niniejszej sprawy, było zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną w 1960 r. nieruchomość, do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy organ w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1962 r. w zakresie odszkodowania. W sytuacji, gdy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wszczął dotychczas z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1962 r., obowiązkiem Prezydenta W. było, po koniecznym zawieszeniu postępowania o odszkodowanie, poinformowanie Z. M. o konieczności wystąpienia do Ministra ze stosownym wnioskiem w tej sprawie. Tymczasem w sprawie niniejszej organ I instancji błędnie uznał za wiążące wskazania zawarte w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. wydanej w trybie wznowienia postępowania. Z kolei, organ II instancji wskazał wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zmieniającej z dnia [...] listopada 1962 r., jednakże w sytuacji braku możliwości w chwili wydawania decyzji, podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, błędnie przyjął, iż zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o odszkodowanie i niezasadnie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest takie prowadzenie postępowania, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), udzielanie tej stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.) oraz załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.). W sprawie tej, co wynika z akt postępowania administracyjnego, organy obowiązków tych nie dopełniły. Nadto, z akt administracyjnych wynika, że postępowanie przed Wojewodą [...] nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie strony do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W postanowieniu z dnia [..] czerwca 2012 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania odwoławczego w sprawie o odszkodowanie Wojewoda [...] wskazał stronie, że dla rozpatrzenia sprawy o odszkodowanie za wywłaszczoną w 1960 r. nieruchomość, nie ma znaczenia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] listopada 1962 r. w związku z czym, odwołujący się cofnął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej i wniósł o podjęcie postępowania odwoławczego. Nie może być w świetle powyższego wątpliwości, że sposób prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, z naruszeniem zasad ogólnych procedury administracyjnej, miał wpływ na jej wynik. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej rozważania Sądu oraz uwzględni, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje ochronę własności i prawa dziedziczenia, a wywłaszczenie dopuszcza na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 1 i 2). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy.