I SA/Wa 23/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi T.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] stwierdziło, że odwołanie T.R. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. organ pierwszej instancji odmówił T.R. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższa decyzja doręczona została skutecznie stronie w dniu 10 lutego 2007 r. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniesione zaś zostało do Sekretariatu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dopiero w dniu 29 listopada 2007 r. Organ drugiej instancji podkreślił, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż skarżąca została prawidłowo pouczona o możliwości, sposobie i terminie wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji stronie, a zatem obliczając ten termin zgodnie z art. 57 § 1 kpa stwierdzić należy, że upłynął on w dniu 24 lutego 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaznaczyło, że ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i § 2 kpa), ale czynność tą uwarunkował od złożenia stosownego wniosku wraz z koniecznością uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanej w owym uchybieniu. W świetle powyższego organ drugiej instancji stwierdził, że T.R. nie dopełniła staranności w swych powinnościach, dopuściła się bowiem przekroczenia ustawowego terminu uprawniającego do złożenia odwołania, nie wystąpiła z wnioskiem o jego przywrócenie, niepodając przyczyn dla których to opóźnienie nastąpiło. W tej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego – zgodnie z art. 134 kpa - jest stwierdzenie (w drodze postanowienia) niedopuszczalności odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia, bowiem rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T.R. podnosząc, że w sprawie nie uwzględniono przyczyn, dla których nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca zaznaczyła, że nie było osoby, która złożyłaby odwołanie w jej imieniu. Podniosła ponadto, że brak sił do walki z chorobą oraz trzykrotny pobyt w szpitalu psychiatrycznym w 2007 r. stały się przyczyną niewniesienia przez nią odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2007 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy zobowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy wniesione zostało w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 kpa. Stosownie zaś do treści art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Istotne jest również, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania może być wydane po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Innymi słowy, jeżeli wnoszący odwołanie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, organ odwoławczy zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że odwołanie T.R. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2007 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonego w art. 129 § 2 kpa, co skutkowało wydaniem postanowienia w trybie art. 134 kpa, stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania. Jednocześnie organ drugiej instancji uznał, że skarżąca nie występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej, niepodając przy tym przyczyn uchybienia terminowi. W ocenie Sądu stanowisko organu jest wadliwe, wbrew bowiem opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., w odwołaniu złożonym przez skarżącą zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zaznaczyć trzeba, że w treści odwołania T.R. podniosła, iż bardzo żałuje, że zrezygnowała z przyznanego zasiłku oraz że nie było żadnej podstawy prawnej do rezygnacji ze świadczenia. Skarżąca wskazała ponadto, że "strach przed wyrzuceniem z mieszkania mordowaniem przez policję spowodował, że nie odwoływałam się od decyzji wstrzymującej wypłatę zasiłku. Moja ciężka choroba została przez Dyrekcję MOPS wykorzystana". Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu drugiej instancji, że T.R. nie występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz że nie wskazała przyczyn uchybienia terminowi. Zdaniem Sądu podnoszone przez skarżąca w treści odwołania okoliczności świadczą o tym, że była ona świadoma, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i wskazane wyżej sformułowania należało potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zwłaszcza, że – jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego – T.R. jest osobą chorą, mogącą mieć problemy ze zrozumieniem przepisów prawa oraz z wyrażaniem swoich intencji. Podkreślić należy, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). W ocenie Sądu organy administracji publicznej mają obowiązek badania, bez względu na tytuł pisma i jego formalną zawartość, jaki był zamiar składającej je strony, w szczególności wówczas, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, strona jest osobą niepełnosprawną i może mieć trudności z należytym określeniem o co w istocie wnosi. Jeżeli natomiast istnieją wątpliwości co do treści pisma, organ administracji powinien wezwać stronę do sprecyzowania charakteru składanych wniosków. W świetle powyższego, mając na uwadze, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania może zapaść po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, tj. art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 134 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jego uchyleniem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.