I SA/Wa 23/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr 305/GK/DW/2008; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W., wchodzącą w skład części działki ewidencyjnej nr [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Pozytywne rozstrzygnięcie wniosku odszkodowawczego za działkę objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. uzależnione jest od jednoznacznego wykazania, że działka taka mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu, czyli przed dniem 21 listopada 1945 r., przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, oraz że, poprzedni właściciel bądź jego następca prawny zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że stwierdzenie braku jednej z nich uniemożliwia ustalenie odszkodowania za taką nieruchomość. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż teren położony w rejonie ul. [...], na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość, zajęty został pod budowę kościoła parafialnego, plebanii i innych budynków towarzyszących, objęty został lokalizacją inwestycji nr [...] z dnia [...] marca 1975 r. wydaną przez wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu W. Decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 1976 r. nr [...], a następnie aktem notarialnym z dnia [...] maja 1976 r. Rep. [...] na nieruchomości tej ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz R. w W. Z treści aktu notarialnego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość wydana została użytkownikowi wieczystemu w dniu sporządzenia aktu, czyli byli właściciele nieruchomości utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., co oznacza, że została spełniona jedna z ww. przesłanek. Organ pierwszej instancji zbadał także drugą z przesłanek ustalenia odszkodowania za działkę budowlaną w trybie art. 215 ust. 2 ugn.,a więc czy nieruchomość ta mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne należy oceniać w oparciu o ogólny plan zabudowania W. z dnia [...] sierpnia 1931 r. Po zapoznaniu się z tym planem organ pierwszej instancji ustalił, iż teren w skład którego wchodzi nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] była przeznaczona pod zabudowę zwartą 4 kondygnacją i 50 % powierzchni zabudowania. Mając na uwadze powyższe parametry oraz usytuowanie przedmiotowej nieruchomości należy uznać, iż nie mogła być ona przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe. W skardze na decyzję Wojewody [...] H. F. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przewidzianych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: obrazę przepisów prawa materialnego t.j art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, iż przedmiotowa działka przed 21 listopada 1945 r. nie była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. obrazę art. 7,8,9,77 § 1, 84 i 107 § 3 Kpa poprzez naruszenia zasady praworządności, nie wyjaśnienie stanu faktycznego, pominięcie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pominięcie możliwości skorzystania ze specjalnej wiedzy biegłych w zakresie archiwalnej urbanistyki W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona gdyż decyzje organów obu instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie: W sprawie odszkodowania za działkę gruntu objętą zaskarżoną decyzją orzekł już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1222/05 Sąd uchylił zaskarżoną wówczas decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r. którymi również odmówiono odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ocena prawna i wskazanie do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji i na Sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Związanie samego Sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno organ administracji jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji nawiązuje wprawdzie do uzasadnienia powołanego wyroku Sądu z dnia 10 marca 2006 r., na co wskazuje treść uzasadnienia decyzji, ale czyni to w ograniczonym zakresie nie uwzględniając całości wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w tym wyroku. Mianowicie organ wziął pod uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jest poza sporem, że przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości podlegało ocenie według ustaleń planu, którym w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. był ogólny plan zabudowania W., zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. i skoncentrował się wyłącznie na analizie zapisów tego planu. Natomiast Sąd w powołanym wyroku już wówczas stwierdził, że postępowanie organu dotknięte jest wadą polegającą na naruszeniu art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Sąd podkreślił, że organy nie dochowały podstawowych zasad postępowania dowodowego ponieważ nie dokonały wyczerpującej i prawidłowej oceny całego materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach. Sąd stwierdził, że jest poza sporem, iż przeznaczenie nieruchomości podlegało ocenie według ustaleń planu, którym w dniu wejścia w życie dekretu był Ogólny plan zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Dowód ten należało jednak ocenić w świetle innych dokumentów dotyczących tej kwestii, a znajdujących się w aktach sprawy. Uwadze organów orzekających uszła okoliczność, iż w akcie notarialnym datowanym na dzień [...] października 1940 r., którego fragment wydało Archiwum Państwowe W., zawarto klauzulę, że zbywca – Skarb Państwa oraz nabywcy – J. i D. F. , "ustanawiają (...) służebność wspólności ściany szczytowej domów o typie szeregowym, jakie mają być pobudowane na przedmiotowej nieruchomości". Pominięto także treść pisma Architekta Dzielnicowego W. z dnia [...] listopada 1961 r., w którym stwierdzono, iż "Na podstawie sąsiedniej zabudowy można przypuszczać, że tereny te były przewidywane pod budownictwo indywidualne". W tejże kwestii skarżąca uzyskała ponadto z Urzędu W. – Biura Naczelnego Architekta Miasta informację [...], że na działkach sąsiadujących z przedmiotową nieruchomością hipoteczną, w latach 1930 – 1946 wznoszono budynki jednorodzinne wolnostojące i szeregowe o wysokości dwóch kondygnacji. Do powyższych dokumentów organy w ogóle nie odniosły się w uzasadnieniach wydanych przez siebie decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organy ponownie nie odniosły się do powyższych dokumentów i nie zastosowały się do wskazań Sądu co do oceny zasadności wniosku o odszkodowanie w kontekście całego materiału dowodowego. Tak więc zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art.. 153 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględniają wszystkie wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku z dnia 10 marca 2006 r., a sposób wykonania tych wskazań winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Nadto organy uwzględniają, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art.. 75 § 1 Kpa). Należy także uwzględnić dowody zgłaszane przez strony postępowania. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.