I SA/Wa 2302/11

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej postanawia odmówić przyznania W. R. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą, skarżący W. R. skierował do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawca wyjaśnił, że jest po udarze mózgu i leczy się neurologicznie. Ponadto zaznaczył też, że posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 60 m2. W pozostałych rubrykach formularza wnioskodawca wpisał słowo "brak". W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej strony, referendarz sądowy wezwaniem z 24 stycznia 2012 r., zobowiązał go do nadesłania wyciągu rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oraz zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanego dochodu z lat 2011 i 2012 jeśli zostało złożone. (k- 26). W wyznaczonym terminie – mimo odebrania wezwania – skarżący nie nadesłał wyjaśnień. Nadmienić należy, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca jest osobą sprawną, jeździ samochodem (por. strona 1 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r.) Rozpatrując złożony przez W. R. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez W. R. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jego sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jego wniosek należy uwzględnić. Stwierdzenie to jest w szczególności konsekwencją niewykonania przez wnioskodawcę wezwania referendarza sądowego do nadesłania wymienionych wcześniej dokumentów. Nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącego, stosownie do treści art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ciążyło na wnioskodawcy. Wobec zatem niewykonania nałożonego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej W. R. na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.