I SA/Wa 2307/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant referendarz Aneta Wirkowska sądowy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2006 r. sprawy ze skargi D.K. i T. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]; w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]". W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy. W odwołaniu od decyzji Prezydenta W. D. i T. S. zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania należy stwierdzić, że nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta przez Skarb Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W sprawach odszkodowań za niektóre nieruchomości objęte działaniem tego dekretu ma obecnie zastosowanie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według ust. 2 tego artykułu "przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.". W dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym, co potwierdzają akta sprawy. Z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że przy orzekaniu o odszkodowaniu za dom lub działkę wspólne są tylko zasady jego ustalania, różne są natomiast przesłanki. Ustawa nie przewiduje, na co wskazał w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, odszkodowania za grunt pod domem. Grunt taki przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania. Uprawnieni do odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości - domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje za inną działkę niż ta pod domem jednorodzinnym. Zawarta w art. 215 ust. 2 przesłanka faktycznej możliwości władania odnosi się do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki pod budynkiem jednorodzinnym. Materialnoprawną przesłanką przyznania odszkodowania z dom jednorodzinny jest jego przejście na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1953 r. Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy - wobec niezłożenia przez byłego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do dnia 25 maja 1949 r. - orzekło, że położone na przedmiotowym gruncie budynki przeszły na własność Skarbu Państwa. Bezsporne jest, że znajdujący się na nieruchomości przy ul. [...] budynek stał się własnością gminy W., a następnie Skarbu Państwa, w dniu 25 maja 1949 r. Organ nie podziela stanowiska co do naruszenia art. 10 k.p.a. Strony w każdym stadium postępowania brały w nim udział i były informowane o podjętych przez organ pierwszej instancji działaniach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. K. i T. S. podnieśli ponownie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. i wnieśli o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania skutkujące uchyleniem zaskarżonych decyzji. Skarżący podnieśli, że nie byli poinformowani o zebraniu przez organ administracji materiałów dających podstawę do wydania decyzji i pozbawieni możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Ten zarzut skargi należy uznać za uzasadniony. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstąpienie od tej ogólnej zasady postępowania administracyjnego jest możliwe tylko w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Takie odstąpienie wymaga wskazania przyczyn. Artykuł 10 k.p.a statuuje ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Jej naruszenie stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego uzasadniającą uchylenie decyzji i to bez względu na to czy miało to wpływ na wynik sprawy (treść decyzji). Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ administracji prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. W pojęciu czynnego udziału strony w postępowaniu mieści się zawiadomienie jej o skompletowaniu dowodów w sprawie oraz o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się co zebranych materiałów. Naruszenie zagwarantowanej stronie zasady czynnego udziału w postępowaniu stanowi kwalifikowaną wadę procesową postępowania. Załatwienie sprawy administracyjnej w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są rozstrzygnięcia (decyzja administracyjne) koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 k.p.a. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.