I SA/Wa 2309/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia 1) przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w W., 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] września 2012 r. skarżący W.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i studiującym synem, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną ([...] ha) i utrzymuje się z świadczenia z ZUS-u w wysokości [...] zł netto. Żona skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę osiąga dochody w wysokości [...] zł miesięcznie (brutto). Skarżący jest inwalidą o znacznym stopniu niepełnosprawności, co udokumentował kopią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, okresowo niezdolnym do poruszania się i pracy "umysłowej" ze względu na schorzenia neurologiczne. Wnioskodawca jest zadłużony z tytułu zaciągniętych w banku kredytów hipotecznych, pieniężnych i konsumenckich, a także kredytu mieszkaniowego zaciągniętego u pracodawcy żony oraz w kasie zapomogowo-pożyczkowej. Skarżący wskazał, że jego stałe miesięczne wydatki wynoszą [...] zł (raty trzech kredytów, czynsz, opłaty za TV, internet i telefon, ubezpieczenie PZU, koszty opieki lekarskiej i lekarstw oraz eksploatacji 15-letniego samochodu), a w ich ramach nie uwzględnił zmiennych kwot przeznaczonych na wcześniejsze spłaty zobowiązań. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że ze względu na wiek i stan zdrowia wszystkie wolne środki pieniężne przeznacza na wcześniejszą spłatę kredytów, których saldo kapitałowe przekracza jego roczne dochody. Suma rat kredytów przekracza wysokość przyszłej emerytury żony skarżącego, zatem skarżący stara się spłacić maksymalną ilość kredytów przed przejściem żony na emeryturę. Poniesienie w tych okolicznościach samodzielnie przez skarżącego kosztów opłat sądowych oraz kosztów działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego skarżącego i członków jego rodziny. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270/, dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku nie uzasadnia przyjęcia, że skarżący spełnia powyżej wskazany warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem, że nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego oraz jego żonę uprawnia przyjęcie, że skarżący ma możliwość samodzielnego wywiązania się z obowiązku ponoszenia części kosztów postępowania, tj. ma zdolność do uiszczenia kosztów sądowych w sprawie wszczętej skargą na kwestionowaną decyzję Ministra Skarbu Państwa. Szacunkowa wysokość tych kosztów odniesiona do wysokości środków finansowych pozostających do dyspozycji skarżącego nie pozwala uznać, że opłaty sądowe w sprawie której dotyczy rozpoznawany wniosek o prawo pomocy ustanowione są w takiej wysokości, że stanowią w istocie realną barierę w dostępie do sądu. Należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania jedyną wymaganą opłatę stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł. Inne opłaty sądowe (wpisy i ewentualne opłaty kancelaryjne), do których poniesienia skarżący potencjalnie może być zobowiązany w przyszłości, są ustanowione w niższej wysokości. Opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, którą strona będzie zobowiązana ponieść jedynie w przypadku oddalenia jego skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – wyniesie 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej – również 100 zł. Biorąc pod uwagę wysokość tych ewentualnych opłat oraz to, że ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie, należy przyjąć, że skarżący oraz jego żona, jako osoby posiadające stałe źródło dochodów, niezależnie od konieczności ponoszenia wydatków na bieżące utrzymanie się oraz na spłatę swoich zobowiązań finansowych, mają możliwość zabezpieczenia środków finansowych w celu samodzielnego wywiązania się z obowiązku poniesienia tych opłat. Z oświadczeń skarżącego złożonych we wniosku o prawo pomocy wynika, że dochody osiągane w jego gospodarstwie domowym mogą stanowić wystarczające źródło pokrycia kosztów sądowych, gdyż pomimo obciążeń budżetu strony z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów skarżący nie zdołał wykazać, że uzyskiwany miesięczny dochód w całości przeznaczany jest na bieżące wydatki. Deklarowane wydatki ([...] zł) stanowią bowiem kwotę prawie równoważną dochodowi uzyskiwanemu przez skarżącego, który dysponuje ponadto środkami uzyskiwanymi przez jego żonę z tytułu wynagrodzenia za pracę. Sposób wykorzystania tych wolnych środków zależy zaś od jego decyzji. Intencja skarżącego przeznaczenia tych środków w pierwszej kolejności na wcześniejszą spłatę kredytów nie może stanowić uzasadnionej podstawy do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Jako nieuprawnione należy ocenić założenie skarżącego, że spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości wyższej niż przewidziana umową, w celu wcześniejszego wywiązania się z zobowiązań, powinna być traktowana priorytetowo w stosunku do wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku strony postępowania sądowoadministracyjnego ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Uiszczenie opłat sądowych nie musi przy tym oznaczać trwałego uszczerbku w środkach finansowych strony, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 200 P.p.s.a., skarżącemu będzie należał się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie należy stwierdzić, że wskazana powyżej wysokość środków finansowych pozostających miesięcznie do dyspozycji wnioskodawy, a służących do zaspokojenia potrzeb życiowych trzech dorosłych osób oraz umożliwiająca terminowe wywiązywanie się z zaciągniętych zobowiązań finansowych pozwala przyjąć, że skarżący nie posiada obecnie zdolności do samodzielnego pokrycia, równolegle z powyższej oszacowanymi kosztami opłat sądowych, kosztów działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W tych okolicznościach należało zatem stwierdzić, że w rozważanym przypadku zachodzą warunki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.