I SA/Wa 2309/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...], zatwierdzającą podział nieruchomości położonej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...],dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 21 sierpnia 2013 r. Wójt Gminy [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podziału nieruchomości położonej we [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], w związku z realizacją celu publicznego, tj. wydzieleniem gruntów pod drogę gminną, opisaną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], Wójt pozytywnie zaopiniował zaproponowany wstępny projekt podziału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta. Właściciel działki o nr ew. [...] J. B. zaskarżył ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1806/14 oddalił skargę. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], zatwierdził podział nieruchomości położonej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną następujące nowe działki: 1. położona na terenie przeznaczonym pod drogę gminną lokalną o symbolu [...] (dz. nr [...] o powierzchni [...] ha), 2. położona na terenie przeznaczonym pod zabudowę usługowo-produkcyjną (UP) (dz. nr [...] o powierzchni [...] ha), 3. położona na terenie przeznaczonym pod zabudowę usługowo-produkcyjną (UP) oraz drogę gminną lokalną o symbolu [...] (dz. nr [...] o powierzchni [...] ha). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podział powyższej nieruchomości dokonuje się z urzędu dla realizacji niezbędnego celu publicznego tj. wydzielenia gruntów pod drogę gminną lokalną oznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...]- wydzielenie działki nr [...] jest niezbędne do urządzenia tej drogi. Jednocześnie podział jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...], uchwalonego w dniu [...] czerwca 2011 r. uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...]. Przy czym opracowany przez geodetę uprawnionego J. P. projekt podziału spełnia wymogi formalne i uwzględnia wskazania zawarte w postanowieniu opiniującym, a dokumentacja została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartortograficznego w [...] za nr ewidencyjnym [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Odwołanie od decyzji Wójta złożył J. B. podnosząc, że wyliczenia powierzchni dotyczące podziału są błędne i nie mogą być uznane za podstawę jakiejkolwiek decyzji. Ponadto w rozmowach z Wójtem i jego Zastępcą padła propozycja wycofania się Gminy z potrzeby istnienia drogi nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej u.g.n.). Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 93 ust. 1 u.g.n. oraz art. 4 ust. 1 i art. 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym podniósł, iż lokalizacja drogi gminnej następuje w planie zagospodarowania przestrzennego gminy. W niniejszej sprawie teren działki nr [...], położonej [...], podlegającej podziałowi, objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. Dzielona działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] symbolami: [...]. Przy czym ze znajdujących się w aktach sprawy wykazów zmian gruntowych wynika, że dane zawarte w decyzji organu I instancji są prawidłowe, a zatem brak jest podstaw do kwestionowania powierzchni dzielonej działki i działek powstałych w wyniku podziału. Z kolei odnosząc się do argumentu odwołującego o propozycji wycofania się Gminy z potrzeby istnienia drogi [...], Kolegium stwierdziło, iż w decyzji Wójta nie wydzielono działki pod drogę gminną, oznaczoną w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] - w decyzji tej wskazano jedynie, że na dzień orzekania przez organ I instancji działka powstała w wyniku podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha przeznaczona jest w planie pod zabudowę usługowo-produkcyjną ([...]) oraz drogę gminną lokalną ([...]). Organ podał, że na dzień wydawania decyzji przez organ I instancji plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zawierał bowiem ustalenie o przeznaczeniu części działki nr [...] pod drogę gminna lokalną ([...]). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący kwestionowanemu rozstrzygnięciu Kolegium zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na: - niedostatecznym wyjaśnieniu przesłanek uzasadniających utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, celowość jej utrzymania i wykonania, - niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o podziale nieruchomości, poprzez brak wszechstronnej analizy zamierzenia inwestycyjnego, - braku pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez brak odniesienia się do wszystkich zgłoszonych przez strony postępowania zastrzeżeń, faworyzowanie inwestora naruszając tym samy zasady równego traktowania wobec prawa, - niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, - brak wskazania okoliczności oraz podstaw dla pominięcia twierdzeń skarżącego, - brak wskazania które z okoliczności uznał organ za udowodnione oraz dlaczego, - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wydana decyzja zgodna jest z ładem przestrzennym, nie narusza interesu społecznego oraz praw osób trzecich, badanie zgodności z przepisami prawa odnosi się jedynie do zgodności z prawem miejscowym. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 1 ust. 2 pkt. 4, 6 i 7, ust. 3 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuwzględnienie zastrzeżeń właściciela, obecnego sposobu korzystania z nieruchomości oraz ochrony prawa własności, czym naruszony został ład przestrzenny i prawa własności właściciela. W obszernym uzasadnieniu został opisany stan faktyczny sprawy i podniesione argumenty przemawiające za zasadnością skargi. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, że podniesione przez skarżącego zarzuty są całkowicie nieuzasadnione a zatem nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz.270, dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zatwierdzenie podziału nieruchomości położonej [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] przez wydzielenie z niej m.in. działki nr [...]niezbędnej dla realizacji celu publicznego wymienionego w art. 6 ust. 1 u.g.n. Kwestie podziału nieruchomości regulują przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami zamieszczone w rozdziale 1 "Podziały nieruchomości" stanowiącym część Działu II "Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości". Zamieszczony tam art. 93 ust. 1 u.g.n. ustanawia generalną zasadę, że w przypadku funkcjonowania na danym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości jest możliwy pod warunkiem zgodności z ustaleniami planu. Niezależnie jednak od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić tylko w celach wymienionych w art. 95 u.g.n. Podział nieruchomości możliwy jest w postępowaniu wszczynanym na wniosek mającego w tym interes prawny (art. 97 ust. 1) lub z urzędu (art. 97 ust. 3-5), to jest wtedy gdy jest on niezbędny dla realizacji celów publicznych (pkt 1), bądź gdy nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. Niezależnie od tego, czy podział dokonywany jest z urzędu, czy na wniosek wymaga wypełnienia przewidzianych dla nich ustawą przesłanek. Przy czym wprawdzie o tym jak nieruchomość zostanie podzielona decyduje, co do zasady jej właściciel, to jednak jego uprawnienia w tym zakresie mogą być ograniczone w przypadkach, gdy z mocy wyraźnego przepisu ustawy podział może dokonany z urzędu lub na wniosek podmiotu nie będącego właścicielem (wyrok NSA z dnia 13 lipca 2000 r., II SA/Gd 1024/99, LEX nr 44203). W orzecznictwie sądów administracyjnych przed dniem 1 stycznia 1998 r. (to jest przed dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami) przyjmowano jednolicie, że jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia wniosku o podział nieruchomości jest jej właściciel. Ten stan prawny uległ radykalnej zmianie. Przepis art. 97 ust.3-5 u.g.n. dopuszcza bowiem dokonania podziału z urzędu. W odniesieniu do niniejszej sprawy podkreśłić należy, ze organy wydające decyzje nie naruszyły prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku w całości objęta jest planem zagospodarowania przestrzennego (Uchwała nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.) i znajduje się na terenie oznaczonym symbolami: [...]. Zatem podział przedmiotowej nieruchomości jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego (art. 93 ust. 1 u.g.n.) dla inwestycji celu publicznego – drogi gminnej lokalnej, bowiem część działki nr [...] ma być wykorzystywana pod drogę gminną lokalną, jako niezbędna do realizacji tego celu, a pozostałe działki wydzielono również stosownie do zapisów planu przestrzennego Gminy [...]. Po drugie przepisem na podstawie, którego wydano zaskarżoną decyzję jest art. 97 ust. 3 u.g.n., a w sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące dokonanie podziału z urzędu, gdyż podział nieruchomości jest niezbędny do realizacji celu publicznego. Niewątpliwym jest bowiem, że przez część działki, której zatwierdzono podział jest zaplanowany przebieg drogi gminnej lokalnej, a więc wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału jest uzasadnione. Natomiast wskazany przez skarżącego problem utraty przez niego miejsca pracy, gdyż dzielona działka stanowi gospodarstwo rolne, które po podziale straci swoją integralność może być podstawą do ewentualnego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego do określonej części przedmiotowej działki, która nie obejmuje swoją lokalizacją przyszłej drogi. Zgodnie z przepisem art. 113 ust. 3 u.g.n. wywłaszczeniem może zostać objęta cała nieruchomość (gdy cała jest niezbędna do zrealizowania celu publicznego) albo jej część, gdy tylko część wystarczy, by zrealizować cel publiczny. Dopuszczalne jest przy tym, by po wywłaszczeniu części nieruchomości w późniejszym okresie wywłaszczyć jej kolejną część lub kolejne części. Wywłaszczenie części nieruchomości wymaga wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości (art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n.). Jeżeli niewywłaszczona część nieruchomości nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkowania nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego – w zależności od tego, na czyją rzecz nastąpiło wywłaszczenie. Skuteczność tego roszczenia nie jest zależna od tego, czy dotychczasowy sposób używania jest zgodny, czy niezgodny z przeznaczeniem przewidzianym w planie miejscowym, ale od tego, czy da się w dotychczasowy sposób wykorzystywać niewywłaszczoną część nieruchomości. Roszczenie to może być wykonywane dopiero po dokonaniu wywłaszczenia. Roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, a ustawowym kryterium zrealizowania tego roszczenia jest nienadawanie się pozostałej, czyli niewywłaszczonej, części nieruchomości do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. (Komentarz do art. 113 ustawy o gosp 2011 r, opubl. Lex 2011.) Mając zatem na uwadze powyższe uregulowania wskazać należy, że podnoszony przez skarżącego zarzut, że planowany podział nieruchomości pozbawi go możliwości wykorzystywania nieruchomości w dotychczasowy sposób, tj. poprzez prowadzenie gospodarstwa rolnego będzie mógł być podniesiony dopiero na etapie postępowania wywłaszczeniowego, bowiem to nie organ dokonujący podziału, ale organ dokonujący wywłaszczenia decyduje o tym, czy dokonany podział przedmiotowej nieruchomości jest optymalny dla realizacji wskazanego celu publicznego. Przy czym celu tego nie można zrealizować poprzez dokonanie innego podziału nieruchomości. W sytuacji, gdy podział ten okaże się niezbędny do realizacji celu publicznego, a pozostałej niewywłaszczonej nieruchomości nie da się prawidłowo wykorzystywać na dotychczasowe cele – w niniejszej sprawie na cele rolnicze – właściciel takiej nieruchomości będzie mógł wystąpić z roszczeniem cywilnoprawnym. Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.