I SA/Wa 231/17
WyrokWSA w Warszawie2017-09-22
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Dariusz Chaciński, Magdalena Durzyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość nie podlegała pod działanie dekretu o reformie rolnej, z uwagi na brak dokumentów potwierdzających podstawę przejęcia przez Skarb Państwa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając, że przedwczesne było umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość nie podlegała pod działanie dekretu o reformie rolnej. Organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco stanu wieczysto-księgowego nieruchomości, co jest konieczne do ustalenia podstawy prawnej wpisu Skarbu Państwa jako właściciela. Brak dokumentów potwierdzających przejęcie na podstawie konkretnego przepisu dekretu nie przesądza o bezprzedmiotowości postępowania.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia, że nieruchomość przejęta przez Skarb Państwa w 1945 r. nie podlegała pod działanie dekretu o reformie rolnej. Wojewoda umorzył postępowanie z powodu braku dokumentów potwierdzających przejęcie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie, uznając, że brak jest dowodów na przejęcie nieruchomości na podstawie dekretu, a pismo Urzędu Rejonowego nie jest wystarczającym dowodem. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędne umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Chaciński, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2017 r. sprawy ze skargi K. A., A. B., D. A., H. A., I. A., K. A., M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na K. A., A. B., D. A., H. A., I. A., K. A., M. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] , uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość położona w obrębie [...],[...], gmina [...], powiat [...], stanowiąca dawny zespół dworsko-parkowy (zwany [...]), składająca się z części parceli pgr. [...], odpowiadająca obecnej działce nr [...] o powierzchni [...] ha, objęta księgą wieczystą nr [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
K. A., A.B., M.W., D. A., I.W., H.A. i K.A. wystąpili z wnioskiem do Wojewody [...] o stwierdzenie, że przejęta w roku 1945 od Z.A. i Z.A. przez Skarb Państwa nieruchomość obejmująca obecną działkę nr [...] , dla której Sąd [...] prowadzi K W nr [...] (na dzień przejęcia część pgr. [...], objęta [...] - na której posadowiony był budynek dworski i park dworski), nie podpadała pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., zwanego dalej "dekretem").
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne prowadzone z powyższego wniosku. W uzasadnieniu organ wskazał, że brak jakiekolwiek aktu prawnego potwierdzającego przejęcie na cele reformy nieruchomości położonych w obrębie [...],[...], gm. [...], powiat [...], stanowiących własność rodziny [...], w tym dawnej parceli kat. nr [...] stanowi o bezprzedmiotowości tego postępowania i uzasadnia jego umorzenie.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] , uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I ínstancji, wskazując, że dokonał on wybiórczej analizy dokumentów znajdujących się w aktach prowadzonej przez Sąd Okręgowy sprawy zakończonej wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...], nie wystąpił do Archiwum Akt Nowych w [...] w celu zgromadzenia materiału dowodowego, a także nie przeprowadził dowodu z zeznań świadków i stron na okoliczność nacjonalizacji majątku.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] , stwierdził, że nieruchomość położona w obrębie [...],[...], gm. [...], powiat [...], stanowiąca dawny zespół dworsko-parkowy (zwany [...]). składająca się z części parceli pgr. [...], odpowiadająca obecnej działce nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą nr [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W uzasadnieniu organ podniósł, że w wyniku przeprowadzonych kwerendy w Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Państwowym w [...] i Archiwum Akt Nowych w [...], nie odnaleziono dokumentów potwierdzających przejęcie ww. majątku ziemskiego na własność Skarbu Państwa, niemniej przejęcie to miało miejsce w stanie faktycznym, co wynika z dalszych losów tego majątku. Ponadto stwierdzono, że przejęcie przedmiotowego majątku w trybie dekretu potwierdzone zostało w piśmie Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...],a także pośrednio wskazuje na to fakt, że sąsiedni majątek ziemski znajdujący się w [...] w gminie [...], będący własnością [...], został ujęty w ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi. Biorąc pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że brak jest związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a pozostałą częścią majątku, która mogła istnieć i działać niezależnie od dworu, a tym samym zespół dworsko-parkowy, ze względu na swój mieszkalno-reprezentacyjny charakter nie podlegał przejęciu na rzecz Państwa w oparciu o dekret.
Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. . odwołanie wniósł Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstw o Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], wnosząc o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący wskazał, że decyzja Wojewody [...] została wydana sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm. zwanego dalej "rozporządzeniem").
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznający powyższe odwołanie wskazał, że zasługuje ono na uwzględnienie choć z innych powodów niż w nim wskazano. Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowi art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Na mocy tego przepisu na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego - jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie tak opisane nieruchomości przechodziły na własność Skarbu Państwa bezzwłocznie (tj. z mocy samego prawa w dacie wejścia w życie dekretu), bez żadnego wynagrodzenia, w całości. Minister podniósł, że sposób rozumienia pojęcia "nieruchomość ziemska" nie został unormowany przez ustawodawcę, toteż należy zastosować jego wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89, zgodnie z którą nieruchomością ziemską w rozumieniu dekretu jest taka nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym, która jest lub może być wykorzystana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Nieruchomość taka musi nadawać się do realizacji celów reformy rolnej, określonych w art. 1 ust. 2 dekretu. Przy czym przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego ustanawia administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału, w tym dekretu własności z dnia [...] marca 1887 r. Sądu [...] i dowodu intabulacji z dnia [...] kwietnia 1887 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona w [...] objęta [...] została nabyta w dniu [...] marca 1887 r. w toku [...] od M.S. przez J.A. Z opinii geodezyjnej z dnia [...] czerwca 201 1 r. sporządzonej przez geodetę uprawnionego R. J., wynika, że po dokonaniu analizy starych map katastralnych można stwierdzić jednoznacznie, że obszar [...] był oznaczony na mapie katastru [...] jako parcela o nr [...]. W dalszej części wskazano, że działka nr [...](objęta przedmiotowym postępowaniem) wchodziła w skład pgr. [...]. Jak stwierdził biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w [...] z zakresu geodezji M. S., działka nr [...]o powierzchni [...] ha powstała w 1993 roku z podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha.
Działka nr [...] o powierzchni [...] ha od założenia ewidencji gruntów dla wsi [...], tj. od roku 1965 była we władaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego - [...]. Po dokonaniu podziału tej działki, działka nr [...](objęta przedmiotowym postępowaniem) na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] lutego 1994 r. została przekazana Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu - Nadleśnictwu [...] i w jego władaniu pozostaje do dzisiaj.
Minister zważył, że pomimo kwerend przeprowadzonych w Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Akt Nowych w [...], w tym kwerend dokonanych osobiście przez pracownika [...] Urzędu Wojewódzkiego i Nadleśnictwa [...] oraz zapytań skierowanych do Starostwa Powiatowego w [...]. Nadleśnictwa w [...], Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...], a także przejrzeniu w Sądzie Okręgowym w [...] akt sprawy o sygn. [...] i [...], nie udało się odnaleźć dokumentów wskazujących w jakim trybie przedmiotowa nieruchomość przeszła na Skarb Państwa. Jednocześnie, w ocenie Ministra, nie może zostać uznane za przesądzające w przedmiotowej sprawie pismo, na którym oparł się organ I instancji, tj. pismo z Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...], w którym stwierdzono, że nieruchomości ziemskie - wchodzące w skład majątku [...]przejęte zostały na cele reformy rolnej na podstawie dekretu i rozdysponowane na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej. Zdaniem Ministra zwrócić należy uwagę, iż pismo to nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., gdyż nie można uznać, że jest ono dokumentem sporządzonym przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania (kierownicy urzędów rejonowych nie byli organami właściwymi rzeczowo do wydawania zaświadczeń o podpadaniu nieruchomości pod dzianinie przepisów o reformie rolnej), nie jest też sporządzone we właściwej dla dekretu o reformie rolnej formie (zaświadczenie lub decyzja). Organ odwoławczy podkreślił, że pismo z dnia [...] czerwca 1991 r. jest jedynie odpowiedzią na wniosek w sprawie zwrotu nieruchomości. Ponadto pismo to nie zawiera informacji na jakiej podstawie organ stwierdził przejęcie nieruchomości na podstawie dekretu, a co więcej nie wskazuje konkretnej jednostki redakcyjnej i konkretnego przepisu dekretu, który miał zostać zastosowany, a od którego obecnie zależy właściwość organu orzekającego w sprawie. Przy czym Minister zauważył, iż Starostwo Powiatowe w [...] (następca byłego Urzędu Rejonowego w [...]) poinformowało organ I instancji, że nie posiada dokumentacji dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości i nie jest w stanie stwierdzić na jakiej podstawie została ona przejęta. Starostwo dodało również, że jedyną informacją jaką posiada jest to, że działka [...] w chwili założenia ewidencji gruntów tj. w roku 1965 wchodziła w skład działki nr [...] o powierzchni [...] ha, która była we władaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego - [...]. Poza tym z faktów znanych organowi odwoławczemu z urzędu wynika, że takie pisma w latach 90-tych tworzone były nagminnie, wręcz szablonowo, w celu poinformowania wszystkich ubiegających się wówczas o zwrot nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa, że nie ma podstaw do zwrotu nieruchomości i muszą oni oczekiwać na ustawę reprywatyzacyjną. Zatem, w opinii Ministra, wskazane argumenty pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że pismo z dnia [...] czerwca 1991 r. nie może stanowić podstawy uznania, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w myśl dekretu o reformie rolnej, a tym bardziej przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Zdaniem Ministra nie jest również prawidłowe i zasadne wnioskowanie pośrednie w oparciu o fakt zgodnie z którym sąsiedni majątek ziemski znajdujący się w [...] w gminie [...], będący własnością [...], został ujęty w "Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających Dekretowi z dnia 6 IX.1944 r. o przeprowadzeniu Reformy Rolnej", przez co organ I instancji niesłusznie przyjął, że na takiej samej podstawie mogła zostać przejęta nieruchomość należąca do J.A. Ponadto, w ocenie Ministra, z żadnych innych dokumentów nie wynika, że majątek został przejęty na podstawie dekretu. Natomiast nawet nieruchomości znajdujące się w jednej miejscowości bywały przejmowane na rzecz Skarbu Państwa na podstawie różnych przepisów.
Odnosząc się natomiast do wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...] , Minister stwierdził, że wyrokiem tym zostało ustalone pierwszeństwo rodziny [...] w nabyciu nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w [...], obręb [...], gmina [...]. Działka ta przed przejęciem przez Skarb Państwa wchodziła w skład majątku ziemskiego rodziny [...], a obecnie sąsiaduje z działką nr [...](objętą przedmiotowym postępowaniem). Wyrok ten nie dotyczy więc nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Co więcej, w wyroku tym sąd nie ustalał podstawy przejęcia majątku, a jedynie czy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 1 stycznia 1992 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że "po zakończeniu II wojny światowej nieruchomości wchodzące w skład majątku rodziny [...] zostały przejęte przez Skarb Państwa w trybie Dekretu z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu Reformy Rolnej na cele reformy i rozdysponowane na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej", nie powołując przy tym żadnych dokumentów źródłowych z okresu reformy rolnej. Ponadto,zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, moc wiążąca orzeczenia sądu odnosi się tylko do treści jego sentencji, a nie uzasadnienia. Nie mają zatem mocy wiążącej ani poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia, ani motywy i ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu. Według Sądu Najwyższego, przedmiotem prawomocności materialnej jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki które do niego doprowadziły. Sąd przy wydaniu wyroku nie jest związany zarówno ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie, jak i poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w niej wyroku.
Minister zwrócił również uwagę, że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie o sygn. akt [...] o ustalenie nieistnienia przejścia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, składającej się z działki nr [...]o powierzchni [...] ha, położonej w [...], obręb [...], gmina [...]. Mimo, że postępowanie to zostało o zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego, to w ocenie Ministra, z uwagi na brak dowodów wskazujących na postawę przejęcia nieruchomości należącej [...], to sąd cywilny powinien rozstrzygnąć tę sporną kwestię.
Reasumując Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że pomimo przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego, nie udało się pozyskać jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego przejęcie przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej na podstawie dekretu, a tym bardziej na postawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Tym samym w związku z wystąpieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania z art. 105 § 1 k.p.a. podlegało umorzeniu postępowanie prowadzone z wniosku K. A., A. B., M.W., D. A., I. W., H. A. i K. A., że przejęta w roku 1945 od Z.A. i Z.A. przez Skarb Państwa nieruchomość obejmująca obecną działkę nr [...] , dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi KW nr [...] (na dzień przejęcia część pgr [...]. objęta [...] - na której posadowiony był budynek dworski i park dworski), nie podpadała pod działanie przepisów dekretu.
Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. stała się przedmiotem skargi K. A., A. B., M.W., H. A., D. A., I. A. i K. A., reprezentowanych przez radcę prawnego C.A.,, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili obrazę:
1) art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. wskutek dokonania dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcie, iż strona nie udowodniła faktu przejęcia nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem w trybie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;
2) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wskutek błędnej konkluzji, iż prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i w rezultacie umorzenie postępowania.
Wskazując na powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości i zasądzenie od tego organu na rzecz skarżących kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyła przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie, którego wynik ocenia Sąd dotyczy nieruchomości odpowiadającej obecnie działce nr [...] o powierzchni [...] ha. Na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] lutego 1994 r. została przekazana Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu – Nadleśnictwo [...] w jego władanie, w którym pozostaje nadal. Poza sporem pozostaje, że powyższa działka wydzielona została w roku 1993 z działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] ha. Na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] lutego 1994 r. Strony postępowania nie kwestionowały faktu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tyle tylko, że brak wśród dowodów zgromadzonych w toku postępowania, przesądzającego o tym, że do przejęcia doszło na podstawie przepisu art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.
W ocenie Sądu dowodem takim nie jest pismo Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. nr [...]. Z w/w pisma wynika bowiem jedynie, że nieruchomości ziemskie wchodzące w skład majątku [...] przejęte zostały na cele reformy rolnej na podstawie dekretu i rozdysponowane na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej. Sąd zwraca uwagę, że w treści powyższego pisma, wydanego zresztą w związku ze złożonym wnioskiem o zwrot tejże nieruchomości, nie została wskazana konkretna podstawa prawna, bowiem jeżeli nawet przyjąć, że był to dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. to składały się na niego liczne jednostki redakcyjne. Pomimo jednak stwierdzenia, że omawiane zaświadczenie, stanowiące niewątpliwie dowód w przedmiotowej sprawie nie może przesądzić o podstawie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, przedwczesne jest zdaniem Sądu umorzenie niniejszego postępowania. W ocenie Sądu to na organie spoczywa obowiązek ustalenia podstawy prawnej wpisu Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości do księgi wieczystej. Z akt sprawy nie wynika, aby Minister dokonał badania stanu wieczysto – księgowego dotyczącego działki oznaczonej numerem [...] , z której wydzielona została przedmiotowa działka, a zdaniem Sądu przeprowadzenie tego dowodu jest konieczne dla prawidłowego i nie budzącego żadnych wątpliwości rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podstawy prawnej wpisu tytułu prawnego nie sposób domniemywać, przy jednoczesnym podkreśleniu, że zgodnie z tezą uchwały NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 "§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz.51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit e w/w dekretu.....". Trudno zatem na tym etapie postępowania, bez uzupełnienia materiału dowodowego przesadzić czy wniosek następców prawnych byłych właścicieli majątku może zostać rozpoznany w zastosowanym przez organ I instancji trybie, ani czy postępowanie należało umorzyć.
Wobec powyższego przy ponownym rozstrzyganiu w niniejszej sprawie Minister zobowiązany będzie do przeprowadzenia badania akt wieczysto-księgowych celem ustalenia podstawy wpisu Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. W zależności od wyniku w/w postępowania dowodowego organ ponownie dokona oceny prawidłowości decyzji organu I instancji.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło