I SA/Wa 2316/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] września 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania I. K. świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad dzieckiem – L. K. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. I. K. wnioskiem z 31 lipca 2018 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko L. K., ur. [...] maja 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] września 2018 r. odmówił I. K. przyznania świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad dzieckiem L. K. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] przyznano I. K. świadczenie pielęgnacyjne na dziecko D. K., ur. [...] lipca 2012 r. na okres od [...] sierpnia 2018 r. do [...] stycznia 2021 r. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje prawo do jednego z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2018 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] września 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) – dalej zwanej "uśr", w brzmieniu zmienionym z dniem 1 sierpnia 2017 r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego, lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zdaniem Kolegium z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że posiadanie przez wnioskodawcę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na jedno dziecko D. K. uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko L. K. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2018 r. I. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że według jej wiedzy wcześniej rodzice dostawali dwa świadczenia. Podała, że jej syn D. jest bardzo chory. Leczenie syna wiąże się z dużymi kosztami szpitalnymi. Rodzice D. muszą niekiedy sami kupować leki, których nie posiadają nawet szpitale. Rodzice nie mogą jeździć z dzieckiem na rehabilitację, ponieważ stan zdrowia D. na to nie pozwala. Nie mają pomocy od Państwa. Do usług opiekuńczych trzeba dopłacać. Rehabilitacja jest odpłatna. Skarżąca wskazała, że jej rodzina utrzymuje się tylko z pracy męża. Jest im bardzo ciężko, liczy się każdy grosz i pomoc w leczeniu syna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Trzeba wskazać, że przedmiotem kontrolowanej przez Sąd decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2018 r. jest odmowa przyznania skarżącej I. K. świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem dziecka L. K., w sytuacji, gdy ma ona już przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad innym dzieckiem D. K. Sąd zauważa, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przysługującym osobie niepodejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi w ustawie wskazaniami (art. 17 uśr). Z kolei świadczenie rodzicielskie zasadniczo przysługuje osobie w związku z urodzeniem dziecka, jeżeli osoba ta nie otrzymuje zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego (art. 17c uśr). Oba świadczenia należą się zatem osobom, które opiekują się innymi osobami i służą zapewnieniu środków utrzymania uprawnionym w okresie, w którym osoby te nie pracują, z uwagi na sprawowanie opieki. Odmowa przyznania świadczenia rodzicielskiego w niniejszej sprawie oparta została na art. 27 ust. 5 uśr. Przepis ten w pierwotnym brzmieniu stanowił, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Art. 27 ust. 5 uśr został znowelizowany na mocy art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodziny (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428), która obowiązuje od 1 sierpnia 2017 r. Obecne brzmienie art. 27 ust. 5 uśr jest takie, że w przypadku zbiegu uprawnień do pięciu świadczeń w nim wymienionych, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Skoro zatem I. K. w chwili składania wniosku o świadczenie rodzicielskie pobierała już świadczenie pielęgnacyjne i nie zrezygnowała z niego, będąc pouczona o konsekwencjach wynikających z art. 27 ust. 5 uśr (strona 3 formularza wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego), należało przyjąć, że dokonała wyboru świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji z powodów omówionych wyżej odmowę przyznania świadczenia rodzicielskiego należało uznać za usprawiedliwioną. Faktem jest, że w aktach sprawy brak osobnego oświadczenia skarżącej w zakresie tego, które świadczenie wybiera. Jednakże mając na uwadze sygnalizowaną w skardze trudną sytuację dochodową i zwiększone wydatki ponoszone na leczenie syna D. K. nieracjonalne byłoby przyjęcie, że I. K. zrezygnowałaby ze świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz świadczenia rodzicielskiego, skoro to ostatnie jest świadczeniem o niższej wysokości. Sąd zwraca uwagę, że trudna sytuacja życiowa rodziny skarżącej nie mogła mieć wpływu na decyzje organów wydane w sprawie o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. W ramach systemu świadczeń rodzinnych obejmującego m. in. świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie rodzicielskie ustawodawca przyjął zasadę, że przysługuje jedno z tych świadczeń opiekunowi, a nie osobom wymagającym opieki. Nie ma zatem znaczenia ile osób znajduje się pod opieką opiekuna, który nie wykonuje pracy zarobkowej. Na zakończenie Sąd zwraca uwagę, że co prawda Państwo w swej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny i otacza szczególną pomocą rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji i rodziny wielodzietne (art. 71 Konstytucji RP), jednakże praw z zakresu szeroko rozumianych świadczeń rodzinnych można dochodzić tylko w granicach określonych w ustawach (art. 81 Konstytucji RP). Z powyższego wynika, że to Państwo decyduje o tym, jaki model świadczeń rodzinnych wprowadza do obowiązującego systemu prawnego. Sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby w ramach kontroli działalności administracji publicznej dokonywać modyfikacji proponowanych przez Państwo rozwiązań z zakresu świadczeń rodzinnych. Tego rodzaju obszar stosunków społecznych regulowany przez prawo jest skorelowany ze stanem środków publicznych jakimi dysponuje Państwo i wobec tego jest elementem określonej polityki Państwa. Zatem zmiany zasad i sposobu przyznawania świadczeń rodzinnych nie mogą być osiągnięte na skutek skarg wnoszonych do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.