I SA/Wa 2324/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat D. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę [...] złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] orzekającą o zmianie decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w taki sposób, że uchylono przyznane R. B. bezterminowo od dnia 1 lipca 2010 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2007 r. przyznał R. B. świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo od dnia 1 marca 2007 r. Następnie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] R. B. został przyznany na stałe dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem 75 lat w wysokości. W tej sytuacji Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...] marca 2007 r. w taki sposób, że uchylił od dnia 1 lipca 2010 r. przyznane R. B. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem R. B. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca i pozbawia go środków zapewniających minimum egzystencji, co spowoduje pogorszenie jego sytuacji życiowej zmuszając do korzystania ze świadczeń z opieki społecznej. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że art. 163 kpa nie jest samodzielną podstawą uchylenia bądź zmiany decyzji administracyjnej. Podstawę taką stanowi bowiem przepis szczególny, którym w rozpatrywanej sprawie jest art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że wskazana powyżej podstawa prawna nie została powołana w kwestionowanym przez stronę orzeczeniu organu I instancji. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że brak zamieszczenia w decyzji podstawy prawnej jej wydania lub zamieszczenie wadliwej podstawy nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej w ten sposób decyzji, jeżeli tylko podstawa prawna obiektywnie istnieje. W tej sytuacji Kolegium uzupełniło w tym zakresie uzasadnienie prawne decyzji organu I instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującego się organ odwoławczy podniósł, że z przepisu art. 16 ust.6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż ustawodawca wyklucza możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ponadto wyłącza swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadza regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Zatem w sytuacji nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego wygasa uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem sytuacja, która zobligowała organ do zmiany decyzji przyznającej świadczenie tj. beneficjent utracił uprawnienie do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na nabycie uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc w ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji była zgodna z przepisami prawa i poprawna pod względem celowościowym. Mając powyższe na uwadze, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. B. W uzasadnieniu skargi podniósł, że od dnia 1 marca 2007 r. w związku z przyznaniem mu I grupy inwalidzkiej uzyskał świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast od dnia 1 lipca 2010 r. w związku z osiągnięciem przez niego 75 lat życia otrzymał uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego. Przy czym w ocenie skarżącego różnica między zasiłkiem pielęgnacyjnym a dodatkiem pielęgnacyjnym jest tak duże, że są to dwa różne świadczenia, zatem interpretacja organu zabierająca mu te uprawnienia jest dla niego krzywdząca - tym bardziej, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie nie korzystnych dla niego decyzji administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W myśl art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie jednakże do treści art. 16 ust. 6 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że R. B., urodzony [...] lipca 1935 r., jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże ze znajdującej się w aktach administracyjnych ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] wynika jednocześnie, że od dnia 1 lipca 2010 r. skarżącemu został przyznany na stałe dodatek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 16 ust. 6 będącego tzw. normą kolizyjną powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu dwóch uprawnień (do zasiłku pielęgnacyjnego i do dodatku pielęgnacyjnego) osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Oznacza to, że wydając decyzje o zmianie decyzji z dnia [...] marca 2007 r. w taki sposób, że uchylono od dnia 1 lipca 2010 r. przyznane skarżącemu bezterminowo prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności odmawiając równocześnie przyznania skarżącemu prawa do tego zasiłku z powodu pobierania od tego dnia dodatku pielęgnacyjnego, organy obu instancji działały godnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oznacza, że skarżącemu nie przysługuje już prawo do zasiłku bowiem z dniem przyznania dodatku pielęgnacyjnego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustało. Skoro tak, to zaistniała podstawa do zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Prawidłowo zatem organ odwoławczy, wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Zasadnie także organ odwoławczy zauważył, że wskazana powyżej podstawa prawna nie została powołana w kwestionowanym przez stronę orzeczeniu organu I instancji. Jednakże sam brak zamieszczenia w decyzji podstawy prawnej jej wydania lub zamieszczenie wadliwej podstawy, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej w ten sposób decyzji, jeżeli tylko podstawa prawna obiektywnie istnieje, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.