I SA/Wa 2324/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 45/21 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. R. w piśmie z dnia 18 sierpnia 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 45/21, którym Sąd, po rozpoznaniu skargi A. R., zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], oznaczonej hip. jako "Nieruchomość w [...] i C. nr [...]", rej. hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ miał obowiązek wykonać ww. wyrok oraz że bezczynność w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej; rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pomimo upływu terminu zawartego w wyroku nie doszło do jego wykonania i nie została wydana decyzja w przedmiotowej sprawie. Organ przez kilka lat dokonał niezbędnych ustaleń i trudno zgadnąć skąd rzeczywista kolejna zwłoka w rozpoznaniu sprawy, skoro wydał decyzje odmowne co do zwrotu nieruchomości. Z tego względu, w ocenie skarżącego, zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w najwyższej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Ignorowanie wyroków Sądu stanowi jaskrawy przykład braku szacunku dla porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Tym większe potępienie powinien budzić fakt, że w niniejszej sprawie tenże brak szacunku przejawia organ administracji publicznej. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżący podniósł, że nie może korzystać ze środków należnych mu z tytułu nacjonalizacji rodzinnej własności. Jest oczywiste, że gdyby otrzymał odszkodowanie wcześniej, to miałby już znaczne korzyści z ulokowanego kapitału (6-7% rocznie). W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że po zwrocie akt nieruchomości w dniu 27 maja 2022 r. Biuro Spraw Dekretowych wystąpiło o wykonanie opracowania geodezyjnego nieruchomości, polegającego na wkreśleniu granic nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze. Opinia geodezyjna została doręczona do organu dnia [...] czerwca 2022 r. Z kolei w dniu 26 lutego 2021 r. zostało wykonane opracowanie geodezyjne polegające na rozliczeniu przedmiotowej nieruchomości w działkach ewidencyjnych. W trakcie analizy akt ustalono, że strona wystąpiła zarówno o zwrot nieruchomości i odszkodowanie. Biorąc powyższe pod uwagę, postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 20 września 2022 r. nr 392/SD/2022 postępowanie z wniosku A. R. z dnia 21 września 2017 r., w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] "Nieruchomość w [...] i C. nr [...] nr rej. hip. [...]", złożone w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostało zawieszone z urzędu do czasu rozpoznania wniosku A. R. z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie zwrotu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć grzywnę organowi administracji. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 45/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. R. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za określoną w wyroku nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 29 listopada 2021 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi w dniu 27 kwietnia 2022 r. (data prezentaty organu). Zgodnie zaś z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zatem, w niniejszej sprawie termin załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd upłynął w dniu 29 sierpnia 2022 r. (poniedziałek). Tymczasem w wyznaczonym przez Sąd terminie organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z tym wyrokiem. Z analizy akt sprawy wynika również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z dnia 18 lipca 2022 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 45/21. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Należy ponadto zauważyć, że postanowieniem z dnia 20 września 2022 r., tj. niespełna miesiąc po upływie wyznaczonego przez Sąd terminu, organ wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Prawidłowość wskazanego postanowienia nie jest przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 101 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie podlegają kontroli przez sądy administracyjne. Strona ma zatem możliwość poddania kontroli sądu administracyjnego postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego w odrębnym trybie, zaś w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę okoliczność zawieszenia postępowania i uwzględnić ją przy ustalaniu wymiaru grzywny oraz zasadności przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę nieznaczną długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 29 listopada 2021 r., podejmowane przez organ czynności w sprawie, stopień skomplikowania sprawy z uwzględnieniem konieczności gromadzenia i analizy materiałów archiwalnych, a także uzyskania analizy geodezyjnej, która została sporządzona w dniu 20 czerwca 2022 r., oraz fakt, że organ wydał w 20 września 2022 r., tj. już po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku, postanowienie o zawieszeniu postępowania, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł, jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie wyroku. O ile bowiem nie budzi wątpliwości Sądu sam fakt niewykonania przez organ wyroku w wyznaczonym terminie, to zarówno charakter sprawy, jak i ocena podejmowanych przez organ w toku postępowania czynności mają istotny wpływ na wysokość wymierzonej organowi grzywny. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, że skarżący wezwał Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku i wystąpił ze skargą jeszcze przed upływem wyznaczonego terminu. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, bowiem po otrzymaniu odpisu wyroku z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 45/21, organ podjął czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie zawiesił postępowanie w sprawie. Wprawdzie działania organu nie doprowadziły do wykonania wyroku w wyznaczonym przez Sąd terminie, jednak świadczą one, zdaniem Sądu, o braku celowego działania organu mającego na celu przedłużenie postępowania. Również biorąc pod uwagę wyżej przedstawione okoliczności, Sąd oddalił skargę w części zawierającej wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem z akt administracyjnych wynika, że postępowanie administracyjne jest obecnie zawieszone. Do czasu podjęcia postępowania lub uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania organ nie może podejmować czynności procesowych w tej sprawie z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 99 i art. 102 k.p.a. Niezasadne byłoby zatem na tym etapie postępowania przymuszanie organu do wykonania wyroku, poprzez zasądzenie sumy pieniężnej. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Sąd oddalił skargę w pozostałej części w pkt 3 sentencji na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).