I SA/Wa 2326/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Monika Nowicka /spr./ Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewoda [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty W. z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. W. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 2326/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2, położoną we wsi B., gmina S., przy ulicy [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Decyzją z dnia [...]stycznia 2005 r. Starosta Powiatu W. ustalił na rzecz A. W. odszkodowanie w kwocie [...] złote za opisaną na wstępie nieruchomość przejętą pod drogę, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ). Od powyższej decyzji odwołanie wniosła wnioskodawczyni A. W. zrzucając jej wadliwą wycenę działki. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda [...] stwierdził, że decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...], podjętą na podstawie art. 96 ust. l i art. 98 ust. l cytowanej ustawy gruntowej, zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonej we wsi B., stanowiącej działki nr nr [...] i [...], uregulowanej w księdze wieczystej Kw [...]. W wyniku dokonanego podziału wyodrębniono m.in. działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 z przeznaczeniem pod drogę. Zgodnie z obowiązującym w dacie podziału w/w nieruchomości Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S., działka nr [...] we wsi B. przeznaczona była pod poszerzenie ulicy [...], która została zaliczona do kategorii dróg gminnych na mocy uchwały Rady Narodowej Miasta W. Nr [...] z dnia [...] maja 1988 r. Organ odwoławczy podniósł też, że -w myśl art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli zaś do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie doszło do takiego uzgodnienia dotyczącego wysokości odszkodowania, z tego powodu konieczne stało się ustalenie jego wysokości w wyżej wskazany sposób. Wojewoda stwierdził zatem, iż z uwagi na treść - mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 129 ust. 5 i art. 130 ust. 2 cytowanej ustawy - tego rodzaju odszkodowanie ustala starosta po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Wobec powyższego organ pierwszej instancji zlecił rzeczoznawcy M. N. wykonanie wyceny przedmiotowej nieruchomości. Zaakcentowano przy tym, że - zgodnie z § 36 ust. l w związku z ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) przy określaniu wartości gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się w pierwszej kolejności podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Natomiast - stosownie do ust. 2 w/w § 36 - w przypadku braku cen, o których mowa w ust. l, wartość gruntów wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo poszerzenie dróg istniejących, określa się jako iloczyn wartości l m2 gruntów, z których wydzielono te działki i ich powierzchni. W związku z brakiem na terenie Gminy S. transakcji, których przedmiotem byłyby nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne, rzeczoznawca majątkowy, sporządzający operat szacunkowy z wyceny przedmiotowej nieruchomości, zastosował się do dyspozycji § 36 ust. 2 pkt l w/w rozporządzenia. Sporządzony w omawianej sprawie operat szacunkowy spełniał zatem – zdaniem organu – warunki wynikające z powołanych wyżej przepisów. Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła A. W. W skardze skarżąca, domagając się o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wnosiła o wystąpienie przez Sąd – w trybie art. 157 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami – do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzonych w sprawie przez tę samą osobę operatów zauważając, że choć pochodzą one z różnych lat, wskazują jako należne odszkodowanie taką samą sumę. W skardze zarzucono organom w szczególności naruszenie prawa materialnego tj. art. 130 ust. 1 i 2, art. 151 ust. 1, art. 152 oraz 153 ustawy o gospodarce nieruchomościami a także przepisów § 36 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz ust. 3 rozporządzenia 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego – co wyrażało się w wadliwie wykonanej wycenie gruntu. A. W. powtórzyła w tej mierze obszerne zarzuty zawarte w odwołaniu a sprowadzające się zwłaszcza do stanowiska, że ponieważ z operatu szacunkowego nie wynikało, aby w latach 2002 – 2004 na terenie Gminy S. i gmin sąsiednich miała miejsce jakakolwiek samodzielna sprzedaż gruntów przeznaczonych na drogi publiczne - oznaczało to konieczność ustalenia odszkodowania w sposób określony w § 32 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 cytowanego rozporządzenia. Wskazano, że w dacie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości była ona w całości przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i z tej przyczyny jako niezrozumiałe było- w ocenie skarżącej - przyjęcie przez rzeczoznawcę przy obliczaniu wartości rynkowej (średniej ceny ) ceny 1 kw. gruntów, które były zabudowane obiektami przeznaczonymi do rozbiórki a także gruntami "wewnątrz rodziny" lub między udziałowcami tej samej nieruchomości a także nieruchomościami obciążonymi prawami rzeczowymi. Skarżąca zakwestionowała także wybór materiału porównawczego dokonany przez rzeczoznawcę przy wycenie. Skarga zarzuciła również organom naruszenie przez nie przepisów procedury administracyjnej tj. art.8, 10, 15, 81, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Akcentowała przy tym zwłaszcza, że decyzja organu I instancji została wydana w warunkach, gdy skarżącą nie miała możliwości ustosunkowania się do treści opinii przed wydaniem decyzji, natomiast decyzja organu odwoławczego nie odnosiła się w zasadzie do obszernych zarzutów zawartych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, Sąd ocenia, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że Sąd jest obowiązany stwierdzić nieważność bądź uchylić zaskarżoną decyzję, o ile w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, organy administracyjne dopuściły się naruszenia prawa w rozumieniu przepisu art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) i to niezależnie, czy wadliwość ta została podniesiona w skardze. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że organy naruszyły bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Przede wszystkim Sąd z urzędu stwierdził - że jak zostało to zaznaczone w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] – zgodnie z przepisem art. 98 ust. 3 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami - za grunt, który – na zasadzie przepisu art. 98 ust. 1 ustawy – przeszedł z mocy prawa na własność Gminy S. – przysługiwało byłemu właścicielowi odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między nim a właściwym organem. Jeśli natomiast do takiego uzgodnienia by nie doszło to na wniosek właściciela nastąpić winno ustalenie i wypłacenie odszkodowania według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczeniu nieruchomości. Powyższy zapis zatem oznacza, że w sytuacji, gdy w drodze ugody nie zostanie określona wysokość należnego odszkodowania, ma zastosowanie cała procedura stosowana przy ustaleniu odszkodowania w sprawie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie natomiast z przepisem art. 118 ust. 1 powołanej ustawy w postępowaniu wywłaszczeniowym istnieje obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, co uszło uwagi organów orzekających w niniejszej sprawie. Ponieważ przepis ten przewiduje obligatoryjne przeprowadzenie przez organ orzekający rozprawy administracyjnej, zaniechanie tego obowiązku musi być uznane za naruszenie prawa mogące mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Za słuszny także należało uznać zarzut, ze skarżącej nie zapewniono w postępowaniu przed organem I instancji możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji ( art. 10 k.p.a. ).. W rezultacie krytyczne uwagi do operatu szacunkowego skarżąca mogła zgłosić dopiero w odwołaniu. Jak wynika zaś z treści zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy praktycznie w ogóle się dodo nich nie odniósł. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda bowiem krótko przedstawił stan faktyczny, opisał działania organu I instancji, przytoczył przepisy, które w sprawie były podstawa rozstrzygnięcia i stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy cyt: "zastosował się do dyspozycji § 36 ust. 2 pkt 1 w/w rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r." Organ nie wyjaśnił przy tym na czym oparł swoje stanowisko, że powyższa regulacja została w istocie w kwestionowanej opinii spełniona ( art. 11 i 107 § 3 k.p.a. ). Wobec treści szczegółowych, merytorycznych zarzutów A. W. zawartych w odwołaniu i powtórzonych obecnie w skardze należało przeanalizować ich zasadność i ewentualnie zażądać od rzeczoznawcy dodatkowych wyjaśnień, albo rozważyć potrzebę powołania innego biegłego ( art. 7, 77 k.p.a. ). Ponieważ aktualnie sprawa będzie rozpatrywana przez organ I instancji, który przeprowadzi rozprawę administracyjną, możliwe okaże się, że kwestie sporne zostaną usunięte podczas rozprawy. W związku z tym zaś, że sprawa będzie musiała być ponownie rozpatrzona i skarżąca będzie mogła zgłosić wnioski dowodowe, albo zadać pytania rzeczoznawcy majątkowemu podczas rozprawy a ten – z kolei – będzie zobowiązany do wyjaśnienia podstaw na których oparł swoją wycenę Sąd uznał, iż w tych warunkach ustosunkowywanie się obecne do zarzutów merytorycznych podniesionych w skardze byłoby całkowicie chybione. Tym niemniej – przed wydaniem decyzji – Starosta winien umożliwić stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym, tak by miała ona możliwość zgłoszenia jeszcze ewentualnych wniosków czy uwag. Ponieważ w myśl przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ten nie rozstrzyga sprawy co do jej meritum a ocenia jedynie legalność zaskarżonego aktu i w związku z tym - wg art. 106 § 3 w/w ustawy może w szczególnych ( wymienionych w tym przepisie ) przypadkach przeprowadzić tylko dowód uzupełniający z dokumentu ( a nie jest nim opinia biegłego ), brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wystąpienie przez Sąd w trybie art. 157 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.