I SA/Wa 2327/10

WyrokWSA w Warszawie2011-06-03

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Dorota Apostolidis, Marta Kołtun-Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli odmowa zwrotu nie wynikała z tych przepisów, lecz z faktu zrealizowania celu wywłaszczenia?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości opierała się na przesłance zrealizowania celu wywłaszczenia, a nie na przepisach uznanych za niezgodne z Konstytucją. W takiej sytuacji nie zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145a § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. T. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji odmawiały zwrotu, argumentując, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (budowa bazy magazynowo-składowej). T. T. wnioskował o wznowienie postępowania administracyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjne przepisy uzależniające zwrot nieruchomości od możliwości jej zagospodarowania lub przylegania do innej nieruchomości. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody, uznając, że wyrok TK nie miał zastosowania, gdyż odmowa zwrotu nie wynikała z zakwestionowanych przepisów, lecz z faktu zrealizowania celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania T. T. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m², obręb [...]. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną we wsi D., gmina W., przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o pow. [...] m², stanowiącą własność S. T., pod budowę bazy magazynowo - składowej dla potrzeb Gminnej [...] w W. Następnie Kierownik Urzędu R. w W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1995 r., orzekł o zwrocie na rzecz S. T. nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...] - w związku niezrealizowaniem celu wywłaszczenia na części nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni [...] w W., Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia 30 kwietnia 1996 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W., zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 1998r., sygn. akt IV 1063/96 oddalił skargę Gminnej Spółdzielni [...] na decyzję Wojewody [...]. Pismem z dnia 7 maja 1998 r. S. T. wystąpił z wnioskiem o zwrot pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...] o pow. [...] m². Po rozpoznaniu tego wniosku Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1999 r., odmówił zwrotu na rzecz S. T., pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m². Następnie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002 r., uchylił ww. decyzję Starosty [...] i umorzył postępowanie w I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 1561/02 uchylił powyższą decyzję Wojewody [...]. Spadkobiercą po byłym właścicielu działek jest T. T. - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 2003 r., sygn. akt [...] - który przyłączył się do toczącego postępowania jako następca prawny zmarłego S. T. i podtrzymał wszelkie wnioski złożone przez poprzednika. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1999 r. orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]} o pow. [...] m² i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005r., orzekł - na podstawie art. 136, 137 i 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - o odmowie zwrotu na rzecz byłego właściciela T. T., części wywłaszczonej nieruchomości położonej we wsi D, gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m², obręb [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż wymieniona część gruntu wykorzystana została na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wchodzi ona w skład terenu wykorzystywanego pod bazę magazynowo-składową [...] S. [...], na którym zrealizowano obiekt magazynowy dla składowania środków ochrony roślin oraz wagę wraz z budynkiem do jej obsługi, a następnie jako uzupełnienie zabudowy w istniejącej bazie budynek magazyn na materiały do produkcji rolniczej, który przez wiele lat był na te cele wykorzystywany - obecnie Spółdzielnia wydzierżawia niektóre pomieszczenia tego budynku na inne cele. Poza tym, w ramach inwestycji wykonano także inne elementy bazy w postaci dróg manewrowych i dojazdowych, uzbrojonych w sieć energetyczną i kanalizacyjną. Odwołanie od ww. decyzji złożył T. T. wnosząc o jej uchylenie i spowodowanie dokonania zwrotu wymienionej części gruntu. Zgłosił uwagi na temat braku w aktach sprawy mapy określającej szczegółowo granice objętej wnioskiem o zwrot części nieruchomości oraz dokumentów świadczących o zgodności z planem realizacyjnym wzniesionych tam obiektów budowlanych. Zgłosił także zarzut nie wykazania, czy istnieje możliwość zagospodarowania przez niego przedmiotowej części gruntu zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot oraz, że grunt ten przylega do nieruchomości stanowiącej jego własność. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Wojewoda w całości podzielił pogląd i argumentację Starosty [...] stwierdzając, iż stanowisko wyrażone w jego decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. - o braku podstaw do uwzględnienia wniosku o zwrot wymienionej części gruntu - jest prawidłowe. Organ stwierdził, że powyższa część nieruchomości wchodzi w skład terenu wykorzystanego na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu tj. pod bazę i drogę dojazdową do bazy. Teren bazy ogrodzony jest siatką metalową na słupkach betonowych. Teren ten, składający się z kilku przejętych na te cele nieruchomości, oznaczony jest w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], a granice jego wskazane są na mapie sytuacyjnej znajdującej się w aktach sprawy. W aktach sprawy znajduje się także mapa sytuacyjna wskazująca granice zwróconej na rzecz S. T. - jako niewykorzystanej pod bazę - części gruntu o pow. [...] m². Porównując tę mapę z mapą sporządzoną dla celów wywłaszczeniowych można ustalić, że powierzchnia wykorzystanego na te cele gruntu z wymienionej wywłaszczonej części nieruchomości wynosi [...] m². Skoro grunt ten, jako wykorzystany na cel wywłaszczenia, nie podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela, to nie celowe było sporządzanie dla niego odrębnej mapy sytuacyjnej. Zbędne także było ustalanie - stosownie do art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - możliwości jego zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot i ewentualne ustalenia jego położenia w stosunku do posiadanej przez wnioskodawcę nieruchomości. Dodał, że przedmiotowa część gruntu o pow. [...] m² wykorzystana została na cele, dla których nastąpiło jej wywłaszczenie, a więc w tym przypadku nie zachodzą przesłanki do jej zwrotu określone w art. 136 i 137 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podsumowując Wojewoda uznał, że nie powstaje obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli została ona wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu - choćby następnie była wykorzystywana w całości lub części na inne cele lub nastąpiło rozporządzenie nieruchomością. Tego rodzaju pogląd zgodny jest ze stanowiskiem w sprawach zwrotów wywłaszczonych nieruchomości, zawartym w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13.06.1995 r. sygn. akt ill.AZP-3/95, a także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego np. w wyroku z dnia 6.09.1994 r. sygn. akt IV SA 1041/93 i z dnia 19.04.1996 r. sygn. akt SA/Lu 1812/95. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2007r., sygn. akt I SA/Wa 550/06 oddalił skargę T. T. na decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. Następnie T. T. pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. (data prezentaty) wystąpił do Wojewody [...] - na podstawie art. 145 kpa - o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r.., sygn. akt K 6/05. Wnosił, aby w ramach wznowionego postępowania uchylono decyzję organu I instancji i skierowano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Podniósł, że 3 kwietnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy stanowiące oparcie dla ww. decyzji organów I i II instancji za niekonstytucyjne. W ocenie Trybunału w sytuacji, w której właściciel został wywłaszczony, a nie doszło do realizacji inwestycji, prawo własności powinno podlegać zwrotowi. Ocena ta prowadzi do wniosku, że właścicielowi wolno ubiegać się o zwrot części nieruchomości wówczas, gdy jest spełniony jeden z warunków: albo istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem (a gdy go nie ma - decyzją ustalającą warunki zabudowy,) albo przylega ona do nieruchomości występującego o zwrot. Trybunał Konstytucyjny podkreślił ponadto, iż nowelizacja ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wykluczyła możliwość zwrotu, jeżeli na nieruchomości zrealizowano cel publiczny, ale inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 229a). Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. Następnie zaś decyzją nr [...] z dnia [...]czerwca 2009 r. - działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa - odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia 10 stycznia 2006r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005r., orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m², obręb [...]. Wojewoda uznał, że w wyniku przeprowadzonego - stosownie do art. 149 § 2 kpa - postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, nie stwierdzono podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji Wojewody [...] na podstawie art. 145 § 1 kpa. Uznane powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 136 ust. 6, art. 137 ust. 2 (w części) i art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty powołaną wyżej decyzją Wojewody [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano jednoznacznie iż ww. część gruntu o pow. [...] m² wykorzystana została na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu tj. na cele budowy bazy magazynowo składowej dla potrzeb [...] Spółdzielni [...] w W. Wchodzi ona w skład gruntu o powierzchni [...] m² należącego do S. T., wywłaszczonego na rzecz Państwa na te cele decyzją Naczelnika Powiatu W. z dnia [...].07.1974 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...].08.1974 r. Sprawa zwrotu wywłaszczonego gruntu wymienioną decyzją Naczelnika Powiatu W. z dnia [...].07.1974 r. była przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięta została w pierwszej instancji decyzją Nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...].11.1995 r. orzekającą - na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30 z 1991 r. poz. 127 ze zm.) - o zwrocie części tego gruntu o pow. 1456 m² - jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W wyniku rozpatrzenia odwołania [...] Spółdzielni [...] powołana decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...].11.1995 r. utrzymana została w mocy decyzją Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...].04.1996 r. Z zebranego w toku tych postępowań materiału dowodowego wynikało, że pozostała część wywłaszczonego gruntu o pow. [...] m² została wykorzystana na cele urządzenia bazy magazynowo-składowej i nie stała się zbędna na te cele. Skarga złożona przez [...] Spółdzielnię [...] na decyzję organu II instancji z dnia [...].04.1996 r. została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.03.1998 r. sygn. akt IV SA 1063/96. Sprawa zwrotu przedmiotowej części gruntu o pow. [...] m² była przedmiotem kilkakrotnego odrębnego rozpatrywania i zakończona została powołaną wyżej ostateczną decyzją nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. - a złożona na nią skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 550/06. Ostateczne rozstrzygnięcie sprawy uzasadnione zostało tym, iż wymieniona część gruntu wykorzystana została na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wchodzi ona w skład terenu utworzonego z kilku wywłaszczonych działek, ogrodzonego siatką metalową na słupkach betonowych, wykorzystanego pod budowę bazy magazynowo-składowej [...] S. [...]. Na terenie tym zrealizowano obiekt magazynowy dla składowania środków ochrony roślin oraz wagę wraz z budynkiem do jej obsługi, a następnie jako uzupełnienie zabudowy w istniejącej bazie budynek -magazyn na materiały do produkcji rolniczej, który przez wiele lat był na te cele wykorzystywany (obecnie Spółdzielnia wydzierżawia niektóre pomieszczenia tego budynku na inne cele). Poza tym, w ramach zamierzeń inwestycyjnych wykonano także inne niezbędne elementy bazy w postaci dróg manewrowych i dojazdowych, uzbrojonych w sieć energetyczną i kanalizacyjną. Skoro więc grunt ten nie podlegał zwrotowi na rzecz byłego właściciela, to zbędne okazało się ustalanie możliwości jego zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot oraz ewentualnego ustalenia jego położenia w stosunku do posiadanej przez wnioskodawcę nieruchomości. W tej sytuacji mając na względzie, iż uznane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 136 ust. 6, art. 137 ust. 2 (w części) i art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie stanowiły rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty powołaną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. - dlatego też działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa organ orzekł o odmowie uchylenia przedmiotowej decyzji. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r. złożył T. T. - ponawiając argumentację zawartą we wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Konstrukcja prawna wznowienia postępowania oparta jest na dwóch przesłankach: - po pierwsze - sprawa indywidualna, w której wznawia się postępowanie, zakończona została ostatecznym orzeczeniem organu administracji publicznej, - po drugie - zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i 145a § 1 kpa okoliczności, które określa się mianem podstaw wznowienia postępowania. Art. 145a § 1 kpa może stanowić podstawę do wznowienia postępowania wówczas, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdza niezgodność kontrolowanego aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, umową międzynarodową lub ustawą. W przedmiotowej sprawie strona - jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania - wskazała art. 145a kpa. Oparła swoje stanowisko o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008r., sygn. akt K 6/05 - na mocy którego orzeczono o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 136 ust. 6, części art. 137 ust. 2 i art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492). Zgodnie z art. 149 ust. 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Zadaniem organu administracyjnego jest więc zbadanie, czy przesłanka stanowiąca podstawę wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła, a jeśli tak, to jaki wpływ wada ta miała na treść zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną do wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. stanowiły art. 136, art. 137 oraz art.142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998r. o gospodarce nieruchomościami. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008r., sygn. akt K 6/05 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Ponadto Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 136 ust. 6 ww. ustawy. Art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przepisów ust. 1-5 nie stosuje się w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego, miał zastosowanie jedynie w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - natomiast niniejsza sprawa dotyczy wywłaszczonego prawa własności nieruchomości. Ponadto art. 137 ust. 1 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania zarówno przez organ I jak i II instancji) stanowił, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast zgodnie z ust. 2 jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Jednakże w przedmiotowej sprawie zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda [...], odmówili zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, o zwrot której ubiegał się T. T. - z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Skoro zatem w niniejszej sprawie odmowa zwrotu nie wynikała z niespełnienia warunków wynikających z art. 137 § 2 ww. ustawy - uznanych przez Trybunał Konstytucyjnych za niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - lecz z braku przesłanki zbędności nieruchomości, to należy stwierdzić, że przesłanka wznowienia określona w art. 145 a § 1 kpa nie wystąpiła i w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2006r. W związku z powyższym Minister Infrastruktury uznał, iż prawidłowo Wojewoda [...] odmówił uchylenia własnej, ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi D., gmina [...], przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m², obręb [...]. Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. T. – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz art. 149 ust. 2 kpa poprzez brak ich zastosowania, ogólnikową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie zawartych w tych przepisach zasad postępowania, brak postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do przyczyn wznowienia i samego rozstrzygnięcia sprawy, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. Podniósł też, iż zgadza się z większością stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast nie akceptuje stwierdzenia, iż zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda [...] odmówili zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Nie zostało to poprzedzone i podparte jakąkolwiek analizą w kontekście rzeczywistego istnienia przesłanek, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie - ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m², obręb [...]. Niniejsza sprawa była prowadzona w trybie wznowienia postępowania. Tryb ten jest instytucją procesową, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą, wyliczoną enumeratywnie w przepisach kpa. Zatem zadaniem organu administracyjnego jest zbadanie, czy przesłanka stanowiąca podstawę wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła, a jeśli tak, to jaki wpływ wada ta miała na treść zaskarżonej decyzji. T. T. - jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania - wskazał art. 145a kpa. Zgodnie z tym art. można żądać wznowienia postępowania wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skarżący oparł swoje stanowisko o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008r., sygn. akt K 6/05 - na mocy którego orzeczono o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 136 ust. 6, części art. 137 ust. 2 i art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492). Trybunał stwierdził, że art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. W sprawie o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości podstawę prawną do wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. - stanowiły art. 136, art. 137 oraz art.142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami. Zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda [...], odmówili zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości - z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia jakim była budowa bazy magazynowo-składowej dla potrzeb [...] Spółdzielni [...] w W.. Ponadto organy orzekające w sprawie stwierdziły, że skoro przedmiotowy grunt, jako wykorzystany na cel wywłaszczenia, nie podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela, to nie celowe i zbędne było ustalanie - stosownie do art. 137 ust. 2 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - możliwości jego zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot i ewentualne ustalenia jego położenia w stosunku do posiadanej przez wnioskodawcę nieruchomości. Z treści tych stwierdzeń ewidentnie wynika, że organy odmówiły skarżącemu zwrotu nieruchomości nie dlatego, iż nie było możliwości zagospodarowania jej zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego albo dlatego, że nie przylegała ona do nieruchomości stanowiącej jego własność. Powodem odmowy był fakt zrealizowania na niej celu wywłaszczenia. Również z treści skargi wynika, że tak naprawdę skarżący kwestionuje ten fakt (zrealizowanie celu wywłaszczenia), podnosząc brak dokładnej analizy spełnienia przesłanek z art. 137 § 1 ww. ustawy (zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu). W tej sytuacji Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że odmowa zwrotu nieruchomości położonej we wsi D., gmina W., przy ul. [...], stanowiącej część działek nr [...] i nr [...] (dawniej działki nr [...] i nr [...]) o pow. [...] m², obręb [...], nie wynikała z niespełnienia warunków określonych w art. 137 ust. 2 ww. ustawy - uznanych przez Trybunał Konstytucyjnych za niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - lecz z braku przesłanki zbędności nieruchomości, wobec zrealizowania na niej celu wywłaszczenia. Zatem prawidłowo organy I i II instancji stwierdziły, że przesłanka wznowienia określona w art. 145 a § 1 kpa nie wystąpiła i w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Należy taż podkreślić, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadniły też przekonująco swoje decyzje - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło