I SA/Wa 2328/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi O.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako Kolegium) decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako Prezydent) z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], o odmowie przyznania O.S. (dalej również jako skarżąca) świadczenia rodzicielskiego na syna A.S. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] sierpnia 2018 r. O.S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna A.S. ur. [...] maja 2016 r. Prezydent decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. rozpoznał ww. wniosek odmownie podając, że syn wnioskodawczyni urodził się [...] maja 2016 r., a wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego złożyła ona dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 r., a więc po upływie 52 - tygodniowego terminu wynikającego z art. 17c ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm., dalej jako u.ś.r.). W konsekwencji złożenia wniosku po terminie określonym powołanym przepisem wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane. Od decyzji Prezydenta odwołała się O.S. podnosząc, że odmowa przyznania jej prawa do świadczenia rodzicielskiego, w związku z przekroczeniem terminu do złożenia wniosku, jest jawnym bezprawiem i dyskryminacją dziecka. Wskazała, że początkowo wniosek o świadczenie rodzicielskie złożył jej mąż, ponieważ ona, będąc obywatelem [...] i nie mając jeszcze karty pobytu, nie była uprawniona do wystąpienia z takim wnioskiem. Na skutek skargi wniesionej na decyzję organu, która odmownie rozpoznała wniosek jej męża, sprawa była rozstrzygana zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd stanął na stanowisku, że pozbawienie ojca świadczenia, w sytuacji kiedy matce ono nie przysługuje, stanowiłoby dyskryminację i nierealizowałoby celu ustawy. Wobec czego Prezydent ponownie rozpoznając sprawę z wniosku męża skarżącej wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], którą przyznał I.S. świadczenie rodzicielskie na syna A.S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 19 maja 2016 r. do 15 sierpnia 2016 r. oraz odmówił przyznania tego świadczenia na okres od 16 sierpnia 2016 r. do 18 maja 2017 r. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2018 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, uznając prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że zgodnie z art. 17c ust. 3 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie. Prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia dziecka, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia dziecka. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż we wskazanym okresie 52 tygodni, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (art. 24 ust. 9 u.ś.r.). Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie O.S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego złożyła dopiero w dniu 1 sierpnia 2018 r., a więc po upływie okresu 52 tygodni, na jaki może być przyznane to świadczenie. Natomiast prawo do złożenia wniosku uzyskała już w dniu [...] sierpnia 2016 r., tj. z chwilą otrzymania karty pobytu Nr [...] z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Skarżąca z prawa tego jednak nie skorzystała, oczekując na rozpoznanie złożonego wcześniej wniosku jej męża o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego. Przy czym gdyby skarżąca złożyła w sierpniu 2016 r. wniosek o ustalenie świadczenia rodzicielskiego na syna, nie oznaczałoby to automatycznie przyznania tego świadczenia (organ zawiesiłby postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie wniosku I.S.), tym niemniej zostałby zachowany ustawowy termin do jego złożenia. Wobec tego, w ocenie Kolegium, argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą być uwzględnione z uwagi na zapisy u.ś.r. Skargę na decyzję Kolegium wniosła O.S. Podkreśliła, że z chronologii wydarzeń w sprawie wynika, iż organ opóźniał w czasie rozstrzygnięcie, wydał bezprawne decyzje, prowadził grę na czas oraz dezinformował (uzasadnienie decyzji nr [...]). Zdaniem skarżącej organ naruszył kardynalne zasady demokratycznego państwa prawa zawarte w Konstytucji RP oraz zasady wyrażone w art. 7, 7a, 8 i 9 kpa. Skarżąca nie zgodziła się z argumentem organu, że gdyby złożyła wniosek przed upływem roku od urodzenia syna, to postępowanie zainicjowane tym wnioskiem uległoby zawieszeniu dopóki nie zakończyłaby się sprawa z wniosku jej małżonka. Według skarżącej nie było bowiem podstaw prawnych do zawieszenia postępowania, a organ musiałby zwrócić jej wniosek, albowiem rozpatrywany był w tym czasie już wniosek jej małżonka w tym samym przedmiocie. Jednocześnie skarżąca mogłaby obawiać się posądzenia ze strony organu o próbę wyłudzenia podwójnie zasiłku, gdyby taki wniosek równolegle złożyła. Zdaniem skarżącej termin do złożenia przez nią wniosku nie biegł od momentu złożenia identycznego wniosku o to samo świadczenie przez jej małżonka. Zatem z uwagi na postępowanie toczące się z wniosku męża skarżącej z ustawowych 52 tygodni termin ten wydłużył się o dodatkowe 105 tygodni, tj. tyle ile organ rozpatrywał opisany wniosek o zasiłek rodzicielski. Wobec czego jej wniosek z dnia [...] sierpnia 2018 r. powinien zostać rozpatrzony merytorycznie, jako złożony w terminie. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że wniosek złożyła w terminie, bądź przywrócenie terminu do jego złożenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa), stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art.135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. W myśl art. 24 ust. 9 u.ś.r., prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, w przypadku osób, o jakich mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3 u.ś.r., od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka. W przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3 u.ś.r., od dnia objęcia dziecka opieką. W sytuacji gdy wniosek zostanie złożony po terminie, nie później jednak niż w okresach, o jakich mowa w art. 17c ust. 3 u.ś.r., prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Stosownie do treści art. 24 ust. 9 u.ś.r. w zw. z art. 61 § 3 k.p.a. doręczenie organowi wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia. Jednocześnie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje systemu wyrównania za okres przed złożeniem wniosku. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że O.S. w dniu [...] maja 2016 r. urodziła syna A.S., a wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego z tego tytułu złożyła w dniu [...] sierpnia 2018 r. – czyli już po upływie okresu, o którym mowa w art. 17c ust. 3 u.ś.r. Przy czym zważyć należy, że termin określony w ww. przepisie ma charakter materialnoprawny, co skutkuje tym, iż po jego upływie uprawnienie do świadczenia rodzicielskiego wygasa. Terminy prawa materialnego nie podlegają bowiem modyfikacji przez organ i z tego względu niedopuszczalne jest ich przywrócenie. Jednocześnie z uwagi na charakter omawianego terminu, przyczyna niezłożenia wniosku w terminie jest bez znaczenia. Wykładnia historyczna również potwierdza wolę ograniczenia przez ustawodawcę okresu, w jakim może być wypłacane świadczenie rodzicielskie. Uzasadnienie projektu ustawy, a zwłaszcza konstrukcja przepisów intertemporalnych, zakładających objęcie regulacją rodziców, których dzieci urodziły się przed datą wejścia w życie ustawy, ale jedynie na okres 52 tygodni od ich urodzenia świadczy o wspomnianej intencji (projekt ustawy o zmianie Ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3335, Sejm VII kadencji, Uzasadnienie, s. 5). "Świadczenie to będzie mogło być pobierane przez 12 miesięcy (czyli 52 tygodnie) – co do zasady do ukończenia przez dziecko 1 roku życia – po urodzeniu dziecka" (ibid, s. 7), prowadzi do wniosku, iż celem ustawodawcy była pomoc rodzicom, którym nie przysługuje zasiłek macierzyński, przez pierwsze 52 tygodnie życia dziecka. Z uwagi na fakt, że złożenie przez skarżącą wniosku nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2018 r., a zatem po okresie pierwszych 52 tygodni życia dziecka, zasiłek rodzicielski skarżącej się już nie należał. W przedstawionych okolicznościach sprawy organy nie miały bowiem możliwości przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego, gdyż okres na który ono przysługiwało stronie już upłynął, a nie można przyznać tego świadczenia wstecz. W konsekwencji czego organy nie posiadały możliwości prawnej aby uwzględnić wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2018 r. i były zobligowane do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie Sąd zauważa, iż podnoszony przez skarżącą fakt wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzicielskiego przez jej męża oraz długotrwałe postępowanie administracyjnosądowe w rozpoznaniu tego wniosku nie mało wpływu na kwestię wystąpienia z takim wnioskiem w ustawowym terminie przez skarżącą. Sprawa z wniosku jej męża stanowiła bowiem odrębną sprawę administracyjną. Z opisanych powodów - zdaniem Sądu - zaskarżona decyzja zasługuje na akceptację. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego organy prawidłowo uznały, iż w sprawie brak jest przesłanek do jej pozytywnego załatwienia w związku z faktem wystąpienia przez skarżącą o świadczenie rodzicielskie po upływie terminu na jaki świadczenie to jej przysługiwało, tj. w okresie pierwszych 52 tygodni od urodzenia dziecka. Zdaniem składu orzekającego, organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Sąd, zobligowany był także rozważyć ewentualne naruszenia przepisów proceduralnych, nie dopatrzył się jednak uchybień na tej płaszczyźnie, gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Konkludując Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, jak również nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.