I SA/Wa 2332/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych z Funduszu Alimentacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2019 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania R. W. - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wraz z odsetkami Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Wnioskiem z [...] stycznia 2019 r. R. W. - dłużnik alimentacyjny - wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o umorzenie zaległości z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z Funduszu Alimentacyjnego wraz z odsetkami w wysokości 117.905,75 zł. W uzasadnieniu podniósł, że od 2010 r. jego sytuacja finansowa i zdrowotna były bardzo trudne - co spowodowało, że niepłacenie świadczeń alimentacyjnych wynikało z przyczyn obiektywnych, a nie umyślnego uchylania się od zobowiązań. Po rozpoznaniu tego wniosku Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2019 r. odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wraz z odsetkami. Wymieniona decyzja została doręczona R. W. [...] marca 2019 r. W dniu [...] kwietnia 2019 r. R. W. skierował do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) błędną ocenę materiału dowodowego - poprzez uznanie, że jego sytuacja dochodowa i rodzinna nie daje podstaw do umorzenia zaległości wobec Funduszu, 2) błędną wykładnię prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - poprzez uznanie, że brak próby spłaty obciążającego go zadłużenia (bez wyjaśnienia przyczyn dlaczego takie próby spłaty nie miały miejsca) jest argumentem istotnym z punktu widzenia oceny przesłanek dających podstawę do umorzenia zaległości wobec Funduszu. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z września 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż odwołanie skarżącego nie może doprowadzić do zmiany czy też uchylenia zaskarżonej decyzji - bowiem jego sytuacja nie uzasadnia skorzystania na tym etapie z definitywnego zwolnienia go z ciążących na nim zobowiązań tj. umorzenia zobowiązań alimentacyjnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł R. W. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dokonaną w sposób wybiórczy i tendencyjny, a w konsekwencji prowadzącą do uznania, że jego sytuacja dochodowa i rodzinna nie daje podstaw do umorzenia jego zaległości wobec Funduszu; - naruszenie prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia [...] września 2007 r. poprzez jego błędną wykładnię i odmowę umorzenia jego zaległości wobec Funduszu na skutek błędnej oceny jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. Stwierdził, że jego sytuacja kwalifikuje się do zaliczenia jej do szczególnych okoliczności i daje podstawy do zastosowania wobec niego wyjątkowej instytucji w postaci umorzenia zaległości wobec Funduszu. W związku z tym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna - aczkolwiek zupełnie z innych przyczyn, niż podnoszone przez skarżącego. W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] marca 2019 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wraz z odsetkami. R. W. skierował do organu I instancji odwołanie od powyższej decyzji, które nie zostało podpisane. Zatem wniesienie przez skarżącego niepodpisanego odwołania i nieskorzystanie przez Burmistrza z uprawnienia wynikającego z przepisu art. 132 k.p.a. oraz przekazanie tego środka odwoławczego Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] obligowało Kolegium do podjęcia działań w trybie art. 64 § 2 k.p.a. - organ odwoławczy winien wezwać stronę do podpisania odwołania. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku, organ odwoławczy był władny merytorycznie rozpatrzyć odwołanie. Prowadzenie natomiast postępowania bez wezwania do usunięcia braku podpisu, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.). Powyższa okoliczność spowodowała - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Pogląd ten jest akceptowany tak w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie - zob. Piotr Przybysz Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r. str. 338 oraz powołane tam orzecznictwo, w tym wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r. sygn. III SA 417/00, LEX nr 47217. Stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów ujętych w skardze. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uwzględni powyższe stanowisko i podejmie czynności w celu uzupełnienia braków formalnych odwołania. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.