I SA/Wa 2332/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lipca 2022 r. nr DAP-WN-727-21/2022/WWP w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku E. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z 6 lipca 2022 r. nr DAP-WN-727-21/2022/WWP utrzymał w mocy swoje postanowienie z 2 lutego 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-46/2022/Ich o zwrocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 8 grudnia 1973 r. nr ZGT.II-620/19/73. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Adwokat M. O. pełnomocnik E. M. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności m.in. decyzji z 8 grudnia 1973 r. nr ZGT.II-620/19/73 nie podając oznaczenia organu, który ją wydał, jak również przedmiotu sprawy, której mogła dotyczyć. Do wniosku nie dołączono odpisu lub kopii tej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 2 lutego 2022 r. orzekł, na podstawie art. 66 § 3 kpa, o zwrocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 8 grudnia 1973 r. nr ZGT.II-620/19/73. Od powyższego postanowienia Adwokat M. O. pełnomocnik E. M. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 6 lipca 2022 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie z 2 lutego 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że według art. 19 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Po otrzymaniu podania, organ w pierwszej kolejności jest obowiązany zbadać swoją właściwość miejscową, rzeczową. Zgodnie z art. 66 § 3 kpa, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Z przepisu tego jasno wynika, że jego zastosowanie i zwrot podania podmiotowi je wnoszącemu, wymaga stwierdzenia wystąpienia dwóch przesłanek, tj. niezbędne jest ustalenie, że organ do którego wpłynęło podanie, nie jest właściwy w sprawie i nie może go rozpoznać oraz nie jest w sprawie możliwe ustalenie organu administracji publicznej właściwego w sprawie lub też w sprawie właściwy jest sąd powszechny. Minister podał, że ponowna analiza wniosku z 13 września 2021 r. wskazuje, że E. M. reprezentowany przez adwokata M. O. wyraził wyłącznie oczekiwanie stwierdzenia nieważności decyzji z 8 grudnia 1973 r. nr ZGT.II-620/19/73 nie wskazując jednocześnie jaki organ wydał przedmiotową decyzję, ani czego ta decyzja dotyczy. Co więcej nie przytoczył jakiejkolwiek okoliczności, która pozwoliłaby organowi na ustalenie istnienia tej decyzji, jej przedmiotu, a w ślad za tym organu właściwego do jej kontroli w trybie nieważnościowym. Wobec powyższego słusznie wskazał Minister SWiA w uzasadnieniu postanowienia z 2 lutego 2022 r., że wobec nieodnalezienia decyzji z 8 grudnia 1973 r. nr ZGT.II-620/19/73 nie było możliwe ustalenie na podstawie jakich przepisów została ona wydana, a tym samym, który organ będzie właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności. Okoliczności te powodują, że zaistniały zostały przesłanki z art. 66 § 3 kpa i organ prawidłowo zwrócił wniosek dotyczący decyzji z 8 grudnia 1973 r. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wyjaśnił, że organ nadzoru podejmował próby ustalenia istnienia i przedmiotu decyzji z 8 grudnia 1973 r. Zdziwienie natomiast budzi to, iż profesjonalny pełnomocnik skarżącego, pomimo złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, nie wskazał minimum danych dotyczących kwestionowanej decyzji, tj. oznaczenia organu, który ją ewentualnie wydał i ewentualnego przedmiotu jej rozstrzygnięcia. Znamiennym jest przy tym, że pomimo kierowanych wobec organu zarzutów pełnomocnik nadal nie poczynił powyższego również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, poprzestając na nawiązaniu do treści Kw nr RZ1Z/00022276/1. Minister podkreślił, że brak precyzyjnego określenia żądania (poprzedzonego ustaleniem przez autora wniosku przedmiotu żądania) działającego w imieniu skarżącego profesjonalnego pełnomocnika nie może w żadnym stopniu obarczać działań organu administracji publicznej. Pomimo powyższego Minister SWiA podjął próby odszukania decyzji z 8 grudnia 1973 r. nr ZGT.II-620/19/73 wskazanej we wniosku. W tym celu zwrócił się do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie pismami z 21 września 2021 r i 5 października 2021r. W odpowiedzi na ww. wystąpienia Wojewoda Podkarpacki, w piśmie z 9 listopada 2021 r. wyjaśnił m.in., że nie udało się ustalić czy akta sprawy nr ZGT.II-620/19/73 znajdują się w zasobie Wojewody Podkarpackiego. Od postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 lipca 2022 r. E. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 66 § 3 kpa w zw. z art. 19 kpa poprzez jego błędne zastosowanie, skutkujące przedwczesnym uznaniem przez organ braku właściwości rzeczowej do rozpoznania wniosku; 2) art. 64 § 2 kpa poprzez brak jego zastosowania, skutkujący niewezwaniem wnioskodawcy do sprecyzowania przedmiotu postępowania i uznaniem przez organ braku właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy; 3) art. 7 kpa w zw. z art. 66 § 3 kpa poprzez ograniczenie czynności zmierzających do ustalenia właściwości rzeczowej w sprawie. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z 2 lutego 2022 r.; 2) przeprowadzenie rozprawy, przy czym w związku z brakiem upływu roku od odwołania stanu epidemii COVID-19 o przeprowadzenie rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku [art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych; (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.)]; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł przede wszystkim, że w zaskarżonym postanowieniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedwcześnie uznał swój brak właściwości rzeczowej w sprawie i wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia z 2 lutego 2022 r. Organ nadzoru powinien zwrócić się do Sądu Rejonowego w Rzeszowie VII Wydział Ksiąg Wieczystych o uzyskanie odpisu przedmiotowej decyzji z akt księgi wieczystej nr RZ1Z/00022276/1 lub do innych właściwych w sprawie podmiotów, np. Prezydenta Miasta Rzeszowa i Archiwum Państwowego w Rzeszowie, a w przypadku, gdy podjęcie ww. czynności nie dałoby pozytywnego rezultatu, wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania, na podstawie art. 64 § 2 kpa, przedmiotu wniosku. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wskazał, że niezrozumiałe są argumenty skargi albowiem profesjonalny pełnomocnik skarżącego zarzucając Ministrowi SWiA brak podejmowania czynności ustalających sam składając wniosek o stwierdzenie nieważności nie wskazał minimum danych dotyczących kwestionowanej decyzji, tj. oznaczenia organu, który ją ewentualnie wydał i ewentualnego przedmiotu jej rozstrzygnięcia. Co więcej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pomimo kierowanych wobec organu zarzutów, pełnomocnik nadal nie poczynił powyższego, poprzestając na lakonicznym nawiązaniu do treści księgi wieczystej nr RZ1Z/00022276/1. W skardze czyni to nadal. Minister podkreślił, że brak precyzyjnego określenia przez pełnomocnika żądania (poprzedzonego ustaleniem przez autora wniosku przedmiotu żądania) nie może obarczać organu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 63 § 1-3 kpa podanie wniesione na piśmie (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych oraz powinno być podpisane przez wnoszącego. Według art. 64 § 1 i 2 kpa jeżeli podanie zawiera adres wnoszącego, ale nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Z kolei stosownie do art. 66 § 3 kpa jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Rację ma – co do zasady – E. M., że tryb uzupełnienia braków formalnych podania ma pierwszeństwo przed trybem zwrotu podania. Skarżący pomija jednak to, że wyjątkiem jest sytuacja, gdy z podania nie wynika jako organ jest właściwy do jego załatwienia. W tym zakresie tryb postępowania z art. 66 § 3 kpa ma pierwszeństwo przed trybem postępowania z art. 64 § 2 kpa. Dzieje się tak dlatego, że organem kompetentnym do procedowania w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych podania (wniosku) w trybie art. 64 kpa nie jest jakikolwiek organ administracji publicznej, ale organ właściwy rzeczowo i miejscowo w rozumieniu art. 19 i art. 20 kpa. Organ–adresat podania, nie mogąc na podstawie danych podania ustalić swej właściwości, nie może podejmować w sprawie dalszych czynności procesowych, poza jedyną czynnością zwrotu podania wnoszącemu. Zatem jeżeli osoba wnosi podanie do konkretnego organu i na podstawie danych podania ustalenie przez organ otrzymujący podanie swej właściwości rzeczowej nie jest możliwe, wówczas organ będący adresatem podania zwraca je wnoszącemu. Z akt sprawy wynika, że E. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył zbiorczy wniosek o stwierdzenie nieważności siedmiu decyzji. Jeżeli chodzi o pierwszą decyzję wnoszący podanie wskazał, że żąda stwierdzenia nieważności decyzji z 8 grudnia 1973 r. znak ZGT.H-620/19/73, nie wskazując organu właściwego, który tę decyzję wydał. Autor podania nie załączył również kopii tej decyzji. Poszukiwania Ministra SWiA w kierunku ustalenia organu wydającego decyzję nie dały rezultatu. Minister występował do Wojewody Rzeszowskiego z tego względu, że w zakresie pozostałych sześciu kwestionowanych decyzji z lat dziewięćdziesiątych XX w. pełnomocnik skarżącego wskazał autora tych decyzji – Wojewodę Rzeszowskiego. Wobec tego Minister SWiA prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 66 § 3 kpa i w formie postanowienia zwrócił podanie wnoszącemu. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że to na wnoszącym podanie ciąży obowiązek takiego sformułowania treści podania, aby wynikało z niego jaki organ jest właściwy do rozpatrzenia wniosku. Wnioskodawca nie może przerzucić tego obowiązku na organ. Organ nie ma obowiązku poszukiwania po różnego rodzaju zasobach archiwalnych, różnych organach administracji publicznej, czy sądach danych bądź dowodu wskazującego organ wydający kwestionowaną decyzję, a następnie wzywania strony do sprecyzowania przedmiotu wniosku w trybie art. 64 § 2 kpa, gdyby te poszukiwania nie dały rezultatu, Sąd zwraca uwagę, że organ-adresat podania jest zobowiązany do przestrzegania swej właściwości rzeczowej od samego początku wpływu wniosku i na każdym dalszym etapie postępowania administracyjnego. Organ ten może podejmować czynności niecierpiące zwłoki w interesie obywatela dopiero wówczas, gdy chociażby jest znany organ potencjalnie właściwy rzeczowo do załatwienia sprawy (art. 23 kpa). W sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia podania organ-adresat podania zwraca je wnoszącemu. Skarżący pomija to, że art. 7 w zw. z art. 9 kpa zakłada aktywną rolę strony w postępowaniu, aby uczestnicy postępowania nie przerzucali całego ciężaru postępowania na organ prowadzący postępowanie. Strona ma zatem prawo do aktywnego wpływania na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy także na etapie badania dopuszczalności nadania podaniu właściwego biegu. Zdaniem Sądu nawet gdyby przyjąć, że w niniejszej sprawie zastosowanie miałby tryb z art. 64 § 2 kpa, to naruszenie tego przepisu nie miałoby istotnego wpływu na wynik sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że profesjonalny pełnomocnik strony konsekwentnie obstaje przy tym, że to organ powinien poszukać w zewnętrznych zasobach (zwłaszcza sądzie wieczystoksięgowym) organ-autora decyzji kwestionowanej w pkt 1 wniosku nieważnościowego z 13 września 2021 r. Trzeba podkreślić, że 15 września 2021 r. Minister SWiA otrzymał wniosek nieważnościowy. Z postanowienia organu nadzoru z 2 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego dowiedział się, że organ-adresat podania nie może ustalić swojej właściwości rzeczowej. Na etapie postępowania odwoławczego pełnomocnik, mimo to, nie wskazał organu-autora decyzji z 8 grudnia 1973 r. znak ZGT.H-620/19/73. Wobec tego twierdzenie pełnomocnika zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że jak otrzymałby od Ministra SWiA, nie postanowienie o zwrocie podania, ale wezwanie do sprecyzowania wniosku, to byłby je wykonał Sąd uznał za gołosłowne. Gdyby pełnomocnik skarżącego rzeczywiście miał zamiar współpracować z organem (z oczywistych względów byłoby to w interesie jego klienta), to już po otrzymaniu postanowienia z 2 lutego 2022 r. wskazałby Ministrowi SWiA organ-autora decyzji z 8 grudnia 1973 r. znak ZGT.H-620/19/73, a tenże nadałby sprawie dalszy właściwy dla niej bieg. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że niewskazanie w pkt 1 wniosku niewżnościowego organu–autora decyzji z 8 grudnia 1973 r. znak ZGT.H-620/19/73 mogło być efektem pośpiechu i podyktowane chęcią złożenia przez pełnomocnika skarżącego wniosku nieważnościowego przed wprowadzeniem 16 września 2021 r. zmian w kpa na podstawie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Jednak w późniejszym czasie, także na etapie odwoławczym trwającym kilka miesięcy, pełnomocnik E. M. miał możliwość wskazania danych umożliwiających ustalenie przez Ministra SWiA swej właściwości, lecz tego nie uczynił. Jedyny racjonalny powód jaki nasuwa się każe przyjąć, że taki postępowanie pełnomocnika skarżącego było podyktowane prezentowanym poglądem, że to nie wnoszący podanie, a Minister ma wyjaśnić opisaną wyżej okoliczność. Biorąc pod uwagę powyższe i uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.