I SA/Wa 2336/12
WyrokWSA w Warszawie2013-05-21
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Gabriela Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wnioski o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożone po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (tj. po 31 grudnia 2005 r.), nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ roszczenie o odszkodowanie wygasa po tym terminie. Wniosek z 1998 r. dotyczył wykupu nieruchomości, a nie odszkodowania, a nawet gdyby go tak interpretować, nie został złożony w ustawowo wyznaczonym przedziale czasowym od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.Stan faktyczny
Skarżący J. L. domagał się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Wniosek o odszkodowanie złożył w lutym 2007 r., a następnie ponowił go w lipcu 2012 r. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując, że został złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (tj. po 31 grudnia 2005 r.), a roszczenie o odszkodowanie wygasło. Skarżący zarzucał naruszenie zasad postępowania administracyjnego i twierdził, że jego wcześniejszy wniosek z 1998 r. o wykup nieruchomości, który pozostał bez odpowiedzi, powinien być traktowany jako wniosek o odszkodowanie złożony w terminie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę.
I SA/Wa 2336/12
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] października 2012r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. L. od decyzji Prezydenta W. nr [...] w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt, położony w W., przy ul. [...], oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...] zajęty pod drogę publiczną, utrzymał tą decyzję w mocy.
Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z dnia [...] listopada 1998 r. J. L. zwrócił się do Dyrektora Zarządu Dzielnicy [...] o wykup opisanej na wstępie nieruchomości.
Pismem z dnia [...] lutego 2007 r. złożył wniosek do Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, który ponowił pismem z dnia [...] lipca 2012 r.
W dniu [...] września 2012 r. Prezydent W. decyzją nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku J. L. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt, położony w W. przy ul. [...], oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...] zajęty pod drogę publiczną.
Pismem z dnia [...] września 2012 r. J. L. wniósł, w ustawowo przepisanym terminie odwołanie od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] września 2012 r., zarzucając organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego tj. zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania obywateli do Organów Państwowych, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i zasady informowania stron.
W wyniku analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda wydał zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że J. L. złożył w sprawie dwa odrębne wnioski. Pismem z dnia 19 listopada 1998 r. zwrócił się do Dyrektora Zarządu Dzielnicy [...] o wykup grunt, położonego w W. przy ul. [...], oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...], a pismem z dnia [...] lutego 2007 r. złożył wniosek do Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.
Wojewoda [...] zauważył, że wykup nieruchomości lub ich części pod drogi odbywał się w trybie cywilno-prawnym, tym samym do pisma z dnia [...] listopada 1998 r. nie miały zastosowania przepisy administracyjne. Wniosek natomiast o odszkodowanie za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną złożony przez skarżącego rozpoznany został na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Zgodnie, z wymienionym przepisem nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Organ wskazał, że z przepisu ww. art. 73 wynika, że na instytucję stwierdzenia nabycia mienia składają się dwie sprawy administracyjne. W ramach pierwszej z nich właściwy wojewoda wydaje decyzję, na podstawie art. 73 ust. 1. ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie mienia stanowi wówczas wyłączny dowód nabycia przez odpowiedni podmiot publicznoprawny z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności konkretnej nieruchomości - wyodrębnionej geodezyjnie działki o określonej powierzchni i granicach. Natomiast w drugiej sprawie decyzja o ustaleniu odszkodowania za nabyte przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa mienie wydawana jest przez właściwego starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu), pod warunkiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 4 i 5 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz wynikające ze stosowanych odpowiednio przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.
Zgodnie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
Wojewoda podkreślił, że określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany.
Organ II instancji wskazał ponadto, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. SK 11/02. Jeżeli zatem po upływie okresu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. roszczenie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania wygasa, to oznacza to tym samym, iż złożenie stosownego wniosku po dniu 31 grudnia 2005 r. nie może prowadzić do przyznania odszkodowania nawet w przypadku spełnienia pozostałych ustawowych warunków.
Wojewoda [...] uzasadnił, że J. L. złożył wniosek do Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną [...] lutego 2007r., który ponowił pismem z dnia [...] lipca 2012 r., a zatem już po ostatecznym terminie przysługującym do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne.
W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wskazał, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10) nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami kodeksu (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów.
Wojewoda podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. L. uczestniczył w postępowaniu administracyjnym. Organ I instancji zawiadomieniem z dnia 14 sierpnia 2012 r. w myśl zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, powiadomił go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości składania ewentualnych uwag i wyjaśnień odnośnie zebranego materiału dowodowego.
Wojewoda Mazowiecki podkreślił, że przepis art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Jednocześnie Wojewoda wskazał, że zakresu przedmiotowego przepisu nie można rozszerzać na podmioty, które nie są stroną postępowania i wywodzić z niego obowiązku informowania właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w trybie przewidzianym w art. 73 omawianej ustawy o przysługującym im roszczeniu odszkodowawczym jeszcze przed wszczęciem postępowania w tej sprawie. Prawo to uregulowane jest bowiem w powszechnie obowiązującym, opublikowanym akcie prawnym i jedynie od woli uprawnionego z tego tytułu podmiotu zależy, czy z prawa tego skorzysta i złoży w tym zakresie stosowny wniosek.
Z powyższego organ wywiódł, iż przepis art. 73 cytowanej ustawy określający właścicielowi termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, nie nałożył na właściwe organy obowiązku jego informowania w stosownym czasie o przejęciu z mocy prawa nieruchomości, ani o skutku wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie w przypadku nie złożenia wniosku w określonym terminie.
Organ podkreślił także, że brzmienie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jednoznacznie wskazuje, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie, która złożyła stosowny wniosek po dniu 31 grudnia 2005 r., ponieważ wygaśnięcie roszczenia jest definitywne nieodwracalne. Roszczenie, które wygasło, nie może odzyskać bytu prawnego bez względu na okoliczności. W szczególności bez znaczenia jest kwestia świadomości i wiedzy strony ubiegającej się o odszkodowanie oraz jej ewentualnego zawinienia w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. W opinii Wojewody [...] Prezydent [...] w kwestionowanej decyzji prawidłowo uznał, że w pierwszej kolejności należało zbadać zasadniczą w sprawie przesłankę - czy wniosek został złożony w terminie.
Skoro wniosek został złożony po upływie terminu, kolejne przesłanki nie podlegały badaniu. Dodatkowo Wojewoda uzasadnił, że art. 73 ust. 4 ww. ustawy był wielokrotnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, w związku pytaniami prawnymi, wnioskami i skargami konstytucyjnym, w których wskazywano na niezgodność tego przepisu z Konstytucją. I tak przykładowo w wyroku z dnia 15 września 2009 r. (P 33/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w wyroku z dnia 19 maja.2011 r. (K 20/09) Trybunał Konstytucyjny orzekł, ustosunkowując się do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, iż art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, co oznacza, w odniesieniu do przedmiotowej sprawy administracyjnej, iż właściwy organ administracji publicznej był obowiązany uwzględnić przy rozstrzygnięciu sprawy art. 73 ust. 4 ustawy w jego dotychczasowym brzmieniu. Przepis ten nie został, bowiem do dnia wydania decyzji zmieniony lub uchylony w następstwie odpowiedniej nowelizacji ustawy lub uchylony w wyniku wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego .
Skargę do tutejszego Sądu na powyższą decyzję wniósł J. L. Domagał się jej uchylenia jako bezprawnie pozbawiającej go prawa do odszkodowania za grunt oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] zajęty z naruszeniem prawa przez Gminę pod drogę przy ul [...].
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że pismem z dnia 18 listopada 1998 r. zwrócił się do Dyrektora Zarządu Dzielnicy [...]o wykup przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedzią było pismo z dnia 4 stycznia 1999 r. z Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wzywające go do uzupełnienia dokumentów i informujące, że sprawę prowadzi inspektor [...].
Pomimo uzupełnienia dokumentów i wielokrotnych zapytań kierowanych do Wydziału Gospodarki Gruntami urzędu nie otrzymał odpowiedzi na swój wniosek czy też wezwania do uzupełnienia jakichkolwiek braków formalnych ani też decyzji finalizującej postępowanie a także nie został poinformowany że wnioski w sprawie wykupu będzie można składać począwszy od 2001 r.
Wskazał, że kolejne pismo w przedmiotowej sprawie wystosował do Urzędu Dzielnicowego w dniu [...] lutego 2007 r w momencie gdy już wykonawca robót drogowych wszedł na teren niewywłaszczonej działki.
W związku z powiadomieniem go przez [...] Urząd Wojewódzki w W., że jest stroną w toczącym się postępowaniu administracyjnym potwierdzającym decyzję o zabraniu przez gminę prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] wystosował w dniu 30 lipca 2012 do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Dzielnicy [...] kolejne pismo wraz z żądaniem odszkodowania za zajęty teren. Jednocześnie wniósł o wznowienie postępowania w sprawie wykupu zabranej mu z naruszeniem prawa części działki przy ul. Kresowej.
W dniu 31 sierpnia 2012 na podstawie art. 37 k.p.a. skarżący wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na nienależyte załatwienie sprawy (brak odpowiedzi na wniosek o wykup z dn. 18 listopada 1998 r. i bezczynność Prezydenta [...] w sprawie przyznania mi odszkodowania).
Odnośnie zaskarżonej decyzji J. L. zarzucił, że wniosek o wykup części jego działki przy ul. [...] złożony był tylko jeden w dniu [...] listopada 1998 r. Ponieważ został on bez odpowiedzi, a wykonawca robót wszedł na jego niewywłaszczoną część działki wysłał faksem następne pismo w przedmiotowej sprawie do Biura Gospodarki Nieruchomościami w dniu [...] lutego 2007 r. kolejne zaś pisma były konsekwencją wszczęcia postępowania legalizującego zabranie mu przez gminę działki z naruszeniem prawa.
Skarżący podkreślił, że w styczniu 1999 r. został wezwany przez Dzielnicowy Wydział Gospodarki Gruntami do uzupełnienia dokumentów z adnotacją, że jego sprawę prowadzi inspektor Salach. Pomimo uzupełnienia dokumentów i wielokrotnych zapytań kierowanych do Biura Gospodarki Gruntami nie otrzymał odpowiedzi czy tez wezwania do uzupełnienia jakichkolwiek braków formalnych ani decyzji finalizującej postępowanie a także nie został poinformowany, że wnioski o wykup można składać począwszy od 2011 r. w związku z tym został pozbawiony możliwości obrony swoich praw.
Wskazał także, że w okresie rozpatrywania wniosków i ustalania odszkodowań od 1 stycznia 2001 do dnia 31 grudnia 2005 r jego wniosek leżał na biurku urzędnika Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy [...]. Wniosek ten był ważny albowiem nie ma przepisu nakładającego na obywatela obowiązek dwukrotnego składania do urzędu wniosku lub podania w tej samej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestii, czy skarżący złożył wniosek o wypłatę odszkodowania w terminie przewidzianym w ustawie.
W aktach administracyjnych znajdują się wnioski J. L. – o wykup nieruchomości z dnia [...] listopada 1998r. oraz o odszkodowanie z dnia [...] lutego 2007r. i z dnia [...] lipca 2012 r.
Stosownie do treści art. 73 ust. 4 odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
W świetle wskazanego przepisu jest rzeczą oczywistą, że drugi z wniosków, złożony w dniu 27 lutego 2007 r. i ponowiony w dniu 30 lipca 2012 r. został złożony po upływie 31 grudnia 2005 r. Gdyby był to jedyny wniosek w niniejszej sprawie, z całą pewnością należałoby uznać, że stosownie do zdania drugiego ust. 4 art. 73 Przepisów wprowadzających, roszczenie o odszkodowanie wygasło.
Rację ma bowiem Wojewoda [...] twierdząc, że termin składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany.
Rozważenia wymaga więc, czy jakikolwiek skutek, w świetle art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, wywołało złożenie pierwszego wniosku z dnia 19 listopada 1998 r.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wniosek ten ponad wszelką wątpliwość dotyczy żądania dokonania przez organ wykupu spornego gruntu, a nie żądania odszkodowania za ten grunt. Słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że realizacja tak sformułowanego roszczenia mogła nastąpić jedynie w drodze umowy cywilno-prawnej a nie oczekiwanej przez skarżącego decyzji administracyjnej.
Po wtóre, gdyby nawet istniała podstawa do takiej interpretacji wskazanego pisma aby uznać je za wniosek o wypłatę odszkodowania, to i tak nie mógłby on być uznany za złożony w terminie. Powołany przepis art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, stanowi bowiem , że wnioski mogą być składane od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Wyznacza więc wyraźny przedział czasowy przewidziany na dokonanie tej czynności. Ograniczenie to uznać należy za uzasadnione troską o budżetowe możliwości finansowania odszkodowań za wywłaszczenie dokonywane z mocy prawa.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, uzasadnieniem ustanowienia terminu zawitego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających jest nakaz dbałości o równowagę budżetową, która ma status wartości konstytucyjnie chronionej (por. np. wyrok z 9 kwietnia 2002 r., sygn. K 21/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 17). Trybunał podkreślił, że bez poprawnie zbudowanego i zrównoważonego budżetu organy władzy publicznej nie byłyby zdolne do realizacji stawianych przed nimi celów, a zwłaszcza do spełnienia konstytucyjnego wymogu troski o dobro wspólne (wyrok z 24 listopada 2009 r., sygn. SK 36/07, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 151, punkt 4 uzasadnienia). Finansowanie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nie jest irrelewantne dla budżetu. Zdaniem Trybunału racjonalnie uzasadnionym i koniecznym z perspektywy stabilności finansów publicznych było zatem wyznaczenie okresu, w którym w budżecie zarezerwowano określone środki finansowe na przedmiotowo istotny cel oraz precyzyjne wskazanie momentu, w którym możliwa była likwidacja tego rodzaju rezerwy finansowej (por. wyrok TK z dnia 19 maja 2011, sygn. K 20/09, OTK-A 2011/4/35).
Artykuł 73 Przepisów wprowadzających, ani żadna inna norma, nie przewidują też wiążącego skutku, z punktu widzenia tej ustawy, wobec wniosków o odszkodowanie za grunty zajęte pod drogi publiczne, złożonych przed dniem 1 stycznia 2001 r. Gdyby ustawodawca chciał objąć tego typu wnioski skutkami wynikającymi z art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, zapewne uczyniłby to w tym przepisie. Rozwiązanie takie, czy też zaniechanie takie, w stosunku do wniosków pochodzących sprzed 1 stycznia 2001 r., trudno zakwestionować również z punktu widzenia zasad konstytucyjnych, skoro Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku stwierdził, że "wprowadzenie 5-letniego okresu, w którym możliwe było dochodzenie roszczenia odszkodowawczego, przy jednoczesnym zachowaniu minimalnych wymogów proceduralnych, nie niweczy istoty prawa do słusznego odszkodowania. Ponadto, przyjmując za kryterium weryfikacji tej cechy skuteczność realizacji określonego prawa podmiotowego w konkretnym otoczeniu systemowym, w którym ono funkcjonuje (zob. punkt 4 części III niniejszego uzasadnienia), należy stwierdzić, że ochrona zapewniana uprawnionym do odszkodowania na gruncie art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających była realna".
Trzeba więc wyraźnie podkreślić, że w tym przypadku ustawa wyznaczyła nie tylko termin końcowy do złożenia wniosku o odszkodowanie, ale także termin początkowy do jego złożenia, co składa się na wyznaczony ustawowo okres, w jakim można było złożyć wniosek, który wywołałby skutek w postaci realizacji prawa do odszkodowania. Wyznaczenie takiego okresu ma także uzasadnienie w wartości konstytucyjnej, jaką jest stabilność finansów publicznych, o czym była mowa we wspomnianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Jest to więc sytuacja różna od tej, z jaką mamy do czynienia np. na gruncie art. 7 ust. 1 dekretu "o gruntach warszawskich". Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę z dnia 8 września 2003 r. OPK 3/03 (ONSA 2004/1/12), w której stwierdził, iż "wniosek dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej), o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zgłoszony i niezałatwiony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę, podlega rozpoznaniu". Jednakże w tym przypadku NSA uznał, że "powstanie tego uprawnienia [do żądania ustanowienia własności czasowej do gruntu] należy łączyć z wejściem w życie dekretu, a nie z późniejszym objęciem gruntu w posiadanie przez gminę w trybie określonym w akcie wykonawczym do dekretu. (...) Jeżeli jednak przyjmie się, że czym innym jest samo uprawnienie dotychczasowego właściciela do żądania przyznania wieczystej dzierżawy gruntu, a czym innym określenie terminu dochodzenia tego uprawnienia, należy dojść do wniosku, że w przepisie tym został określony końcowy termin zgłoszenia uprawnienia, a nie okres, w którym uprawnienie to powinno być zgłoszone. Przy takim rozumieniu tego przepisu kwestia daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę oraz okres 6 miesięcy liczony od tej daty służy jedynie ustaleniu terminu końcowego zgłoszenia przez dotychczasowego właściciela żądania przyznania dzierżawy wieczystej gruntu. Nie można wiec przywiązywać przesądzającego znaczenia do użytego w tym przepisie sformułowania. Tak sformułowany przepis nie wyklucza oceny, że w istocie chodzi o to, kiedy upływa termin zgłoszenia żądania (wniosku), a nie o to, że żądanie (wniosek) ma być zgłoszone w określonym przedziale czasowym".
Na gruncie art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających został wyznaczony okres na składanie wniosków o odszkodowanie (z datą początkową i końcową), w odróżnieniu od art. 7 ust. 1 dekretu "o gruntach warszawskich", gdzie wyznaczono tylko termin końcowy do składania wniosku, a samo uprawnienie dotychczasowego właściciela powiązano z wejściem w życie dekretu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2007 r. I OSK 394/06 (LEX nr 348011), w którym stwierdzono, że "wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło".
Sąd zauważa naganną opieszałość organów administracji w rozpoznaniu spraw zainicjowanych przez J. L., jednakże na obecnym etapie postępowania okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości badanych decyzji.
Ostatecznie zatem, skoro omawiane wnioski o odszkodowanie nie zostały złożone w okresie wskazanym w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, to kontrolowana decyzja odmowna nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło