I SA/Wa 2337/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia WSA Maria Tarnowska /spr./ Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] odmawiającą przyznania T. G. zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2005 r. na dożywianie dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, dożywianie dla wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, zdjęcia szkolne dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, obuwie szkolne i sportowe dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Prezydent W. w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że dochód rodziny T. G. wynosi miesięcznie [...] zł i przekracza kryterium dochodowe w wysokości 632 zł ustalone w ustawie o pomocy społecznej. Syn T. G. w dni nauki szkolnej ma opłacone obiady w szkole, a na pozostałe dni zostały mu przyznane bezpłatne bony obiadowe do baru. Również T. G. ma przyznane dla siebie bezpłatne bony do baru. W miesiącu sierpniu 2005 r. przyznano wnioskodawczyni pomoc w wysokości [...] zł na zakup obuwia dla syna. T. G. we wrześniu 2005 r. otrzymała pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości [...] zł. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że Ośrodek musi udzielać pomocy innym wnioskodawcom – w sierpniu 2005 r. wydał na ten cel 316 142 zł dla 1113 rodzin, a więc przeciętnie średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 284 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że dochód rodziny T. G. w sierpniu 2005 r. przekroczył wskazane ustawą kryterium dochodowe. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudniej sytuacji życiowej; ośrodki pomocy społecznej nie mogą ponosić wszystkich kosztów utrzymania wnioskodawcy. Organ pomocy społecznej udzielający takiej pomocy przy rozpoznaniu wniosków osób ubiegających się o pomoc, w przypadku niedostatecznej ilości środków na tę pomoc, uwzględnia sytuację poszczególnych osób i także musi mieć na względzie ilość środków. Zasiłek celowy może być przyznany, ponieważ jest świadczeniem fakultatywnym, a nie "przysługuje" tak jak zasiłek okresowy. Jednakże, swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami kpa. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji oceniając możliwość przyznania pomocy musi również dokonać oceny, czy na przyznanie pomocy finansowej pozwalają możliwości finansowe gminy, z uwagi na konieczność zaspokojenia potrzeb innych osób. Zdaniem organu, w przeciwieństwie do zasiłku stałego czy okresowego, które po spełnieniu wymogów ustawowych muszą być przyznane, zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany. Organ odwoławczy stwierdził również, że podziela przesłanki, które uzasadniały podjęcie zaskarżonej decyzji. W dniu 21 listopada 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2005 r., w której skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację finansową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania T. G. zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2005 r. na dożywianie dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, dożywianie dla wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, zdjęcia szkolne dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, obuwie szkolne i sportowe dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono, a o odmowie przyznania zasiłku celowego zadecydowały możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego, i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2005 r. w kwocie [...] zł. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnione, co oznacza, że decyzjom tym nie można postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.