I SA/Wa 2338/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6 000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej A. S. sumę pieniężną w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej A. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. S. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , ozn. hip.[...] , w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już trzykrotnie przez Sąd grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 20 000 zł; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że czuje się lekceważona przez organ. Ma poczucie, że nieruchomość stanowiąca dom jednorodzinny jej poprzedników prawnych została bezprawnie zabrana, a następnie sprzedana. Choć władze miasta za sprzedaż uzyskały pieniądze, to obecnie uchylają się od wypłaty na jej rzecz odszkodowania. W związku z powyższym skarżąca ma poczucie rażącej niesprawiedliwości i pozbawienia jakiejkolwiek ochrony jej interesów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w sprawie podjęto szereg czynność zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego. Ponadto od [...] czerwca 2020 r. niniejsze postępowanie było zawieszone. Choć Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. uchylił postanowienie z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania, to jednak akta zwrócone zostały do organu dopiero w dniu 9 października 2020 r. Wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym powinno natomiast opierać się o oryginalną dokumentację dotyczącą nieruchomości, albowiem jest ona zbyt istotna i skomplikowana, by prowadzić postępowanie wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącej na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 16 czerwca 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 31 sierpnia 2016 r. (data z prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 31 października 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 1 marca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] sierpnia 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 16 czerwca 2016 r., okoliczność, że jest to już czwarta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 22 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 277/17 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1784/17 – wymierzono grzywnę w wysokości 3000 zł, natomiast wyrokiem z 26 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/18 – wymierzono grzywnę w wysokości 5000 zł i przyznano sumę pieniężną w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 6000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił okoliczność, na którą wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że akta administracyjne, po uchyleniu postanowienia z [...] czerwca 2020 r. o zawieszeniu postępowania, zwrócone zostały przez Wojewodę [...] do organu dopiero w dniu 9 października 2020 r., zaś już 20 października 2020 r. przekazane zostały do Sądu wraz z niniejszą skargą. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim fakt, że od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16, do dnia wniesienia skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ nie tylko nie wydał decyzji kończącej postępowanie, ale też podejmował nieliczne czynności zmierzające do zakończenia postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że pierwsze czynności od otrzymania z Sądu akt administracyjnych, organ podjął po prawie trzech latach, kiedy to w dniu [...] lipca 2019 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania oryginałów dokumentów lub ich uwierzytelnionych kopii, potwierdzających prawa do spadku po zmarłej stronie postępowania (dokumenty wpłynęły w dniu 23 lipca 2019 r.); w dniu [...] września 2019 r. wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania (dokumenty wpłynęły w dniu 12 listopada 2019 r.), zaś w dniu [...] stycznia 2020 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów świadczących o wyeliminowaniu z obrotu prawnego jednego z dwóch postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po jednej ze zmarłych stron postępowania. Z uwagi na nieuczynienie zadość ostatniemu z ww. wezwań, postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie. Postanowienie to zostało jednak uchylone przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie może bowiem usprawiedliwiać swojej bezczynności koniecznością ustalenia pełnego kręgu stron postępowania w sytuacji, gdy nad wnioskiem o ustalenie odszkodowania proceduje już od ponad pięciu lat. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo procedowania nad wnioskiem o ustalenie odszkodowania od ponad pięciu lat oraz mimo trzykrotnego nałożenia już na niego grzywny za niewykonanie wyroku, nadal nie zakończył postępowania oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jego zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.