I SA/Wa 2339/12

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania J. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku postępowania sądowego w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł (k-...), J. P. wnioskiem z dnia 13 grudnia 2012 r. zwróciła się o przyznanie jaj prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku strona załączyła wydruk trzeciej strony urzędowego formularza wraz z wypełnionymi odpowiednio rubrykami. Z uwagi na to, że nadesłanie jednej strony formularza nie jest równoznaczne z jego prawidłowym wypełnieniem, zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2012 r., przesłano wnioskodawczyni cały egzemplarz formularza celem jego prawidłowego wypełnienia. W związku z powyższym strona nadesłała do Sądu urzędowy formularz wniosku w którego uzasadnieniu wyjaśniła, że jest emerytką. Po 41 latach pracy nie otrzymała 100 % świadczenia emerytalnego i nie jest zwolniona z podatku. Ponadto wskazała, iż chciałaby, aby jej sprawa została potraktowana tak jak sprawa obywateli [...] lub [...] starających się o wypłacenie odszkodowania za mienie pozostawione w Polsce. Wyjaśniła również, że nie ujawni dochodów swoich i swojej rodziny, która z nią zamieszkuje, gdyż ani ona ani ktokolwiek z jej rodziny nie korzystał z przywilejów tak w PRL – u jak i obecnie. Dodała, że uzasadnienie o stanie finansów zarówno jej jak i jej najbliższych znajdują się w aktach sprawy. Rozpatrując złożony przez J. P. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez J. P. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jej wniosek należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewypełnienia przez stronę wszystkich rubryk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wyraźnego oświadczenia, że nie poda dochodów zarówno swoich, jak i swojej rodziny. Jeszcze raz podkreślić należy, że strona chcąc, aby jej wniosek został rozpoznany merytorycznie ma obowiązek jego dokładnego i prawidłowego wypełnienia formularza, gdyż nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ciążyło na stronie. Z obowiązku tego J. P. nie wywiązała się. Natomiast dane, które znajdują się w aktach administracyjnych sprawy nie są wystarczające dla oceny sytuacji majątkowej strony. Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącą przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej J. P. na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.