I SA/Wa 2339/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2012 r., nr [...] ([...]) w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: odmówić przyznania J.O. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku postępowania sądowego, w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, J. O. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz stwierdził, że analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez J.O. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie, czy jej wniosek należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewypełnienia przez stronę wszystkich rubryk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wyraźnego oświadczenia, że nie poda dochodów zarówno swoich, jak i swojej rodziny. Na w/w postanowienie, w ustawowym terminie, J.O. wniosła sprzeciw twierdząc, że żyje ze swoją rodziną za [...] zł i że nie będzie "więcej pisać, bo nie ma do nikogo i kogokolwiek zaufania, co się odzwierciedla w wydanym postanowieniu". W związku ze złożonym sprzeciwem i wątpliwościami odnośnie osiąganych dochodów, Sąd zarządzeniem z dnia 1 marca 2013 r. wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przesłanie - w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – wyciągów z kont bankowych za ostatnie trzy miesiące wszystkich dorosłych domowników, tj. J. O., J. O. (męża skarżącej) i P. O. (córki), kserokopii odcinków renty J. O. i emerytury J.O. i oraz oświadczenia, czy P. O. osiąga jakikolwiek dochód, a jeśli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Na w/w wezwanie strona odpowiedziała pismem z dnia 18 marca 2013 r., wnosząc o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty na okres 3 lat "do wyjaśnienia sytuacji politycznej w obecnej RP, powrotu do państwa demokratycznego, sprawiedliwego i do pełnej wolności, niezawisłości, myśli, słowa i czynów", i ponawiając swój wniosek o niepisanie do niej w tej sprawie dopóki stanowisko Sądu nie ulegnie zmianie "na pozytywne pod każdym względem". Rozpatrując złożony przez J. O. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba to wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu. Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. W razie zaś złożenia oświadczenia, które budzi wątpliwości, bądź gdy dane w nim zawarte są niewystarczające, Sąd może zobowiązać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego lub dochodów. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez J. O. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i dochodowej, a tym samym ustalenie, czy jej wniosek należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją nieprzesłania (mimo wezwań Sądu), dokumentów potwierdzających osiągane dochody zarówno przez wnioskodawczynię, jak i jej rodzinę. Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącą obowiązku przedstawienia dokumentów dotyczących jej dochodów, w sytuacji, gdy powyższe budzi poważne wątpliwości Sądu (z uwagi na prezentowaną przez wnioskodawczynię postawę oraz rozbieżności w danych dotyczących osiąganych dochodów w kolejnych składanych przez stronę pismach), wnioskodawczyni nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem. W tym stanie rzeczy, skoro skarżąca nie zastosowała się do wezwania, nie przedłożyła żądanych dokumentów, a jej pisemne wyjaśnienia okazały się niewystarczające, Sąd stwierdził, że niewyjaśnione pozostały wątpliwości co do jej możliwości finansowych, a to skutkowało nieuwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260, art. 255 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.