I SA/Wa 2340/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. M.a w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 567/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 15 000 (piętnaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz S. M. sumę pieniężną w kwocie 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz S. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] listopada 2018 r. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt I SAB/Wa 567/14. Powyższym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku S. M. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W złożonej skardze skarżący wniósł o 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do jego bezczynności przy rozpatrywaniu wniosku o odszkodowanie; 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie [...] zł stosownie do art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "ppsa"; 3) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania; 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kolejno wyrokami z: 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1458/15, 13 września 2016r., sygn. akt I SA/Wa 641/16, 24 marca 2017r., sygn. akt I SA/Wa 1999/16 oraz wyrokiem z 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1945/17 już czterokrotnie ukarał Prezydenta grzywnami w łącznej wysokości 27.200 (dwadzieścia siedem tysięcy dwieście) złotych, jednocześnie przyznając na rzecz skarżącego kwotę w łącznej wysokości 7.000 (siedem tysięcy) złotych za niewykonanie wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 567/14. Pomimo to organ w dalszym ciągu nie wykonał wyroku. W związku z trwającą od ponad pięciu lat bezczynnością oraz pięciokrotnym wzywaniem Prezydenta do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania administracyjnego, nie podejmując czynności zmierzających do jego zakończenia. Skarżący wskazał, że z uwagi na powtarzająca się od lat argumentację Prezydenta należy uznać, iż Prezydent lekceważy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nadto dodał, że w tym roku skończył [...] lat i dalsza zwłoka w oczekiwaniu na odszkodowanie może spowodować, że nie doczeka on sprawiedliwości. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie pismem z [...] listopada 2018 r. skarżący ponownie wezwał Prezydenta do wykonania powyższego wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Prezydent wyjaśnił, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do sprawdzenia, czy wskazana nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że na wynikający z treści art. 7 i art. 77 §1 kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 KPA. Ponadto podniósł, ze w wyniku analizy dokumentów znajdujących się w aktach ustalono, że nieruchomość o której odszkodowanie wnioskuje pełnomocnik skarżącego przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej hip. [...], dz. [...] o pow. [...] m2, występowała również pod dawnym adresem ul. [...], hip. [...]. Podkreślił, że pismem z [...] października 2018 r. Biuro Spraw Dekretowych wystąpiło do Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Obrotu Nieruchomościami o akta własnościowe dotyczące nieruchomości [...], hip. [...] oraz o akta lokalizacyjne obejmujące teren przedmiotowej nieruchomości. Kolejno pismem z [...] listopada 2018 r. Biuro wystąpiło do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu o udzielenie informacji na temat inwestycji prowadzonych na ww. nieruchomości jak również na nieruchomościach sąsiednich. W związku z tym pismem z [...] grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego został poinformowany o czynnościach podjętych przez Biuro Spraw Dekretowych w przedmiotowej sprawie i o terminie wydania rozstrzygnięcia. Następnie [...] grudnia 2018 r. wystąpiono do [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział li II z księgi wieczystej nieruchomości położonej przy ul. [...], hip. [...], poprzednio uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą [...], ze wskazaniem właścicieli gruntu na 21 listopada 1945 r. Prezydent dodał, że istotnym w sprawie pozostaje również fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), jak również dużej ilości pism wysyłanych przez Biuro, kierowanych do innych organów o informacje niezbędne do dalszego procedowania nad poszczególnymi postępowaniami administracyjnymi. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność jak również okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, ma znaczący wpływ na terminowość rozpatrywania poszczególnych spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 15 000 złotych oraz przyznaniem od Prezydenta na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10 000 złotych. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 567/14 w pkt 1 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku S. M. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W pkt 2 zaś tego orzeczenia stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi [...] czerwca 2015 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął [...] października 2015 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem. Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już czterokrotnie grzywny tj. wyrokiem z 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1458/15 w wysokości 200 (dwieście) złotych, wyrokiem z 13 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 641/16 w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych, wyrokiem z 24 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1999/16 w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych oraz wyrokiem z 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1945/17 w wysokości 15 000 (piętnaście tysięcy) złotych. Pomimo powyższych wyroków wymierzających grzywny Prezydent [...] nadal wniosku skarżącego nie załatwił. Do dnia [...] kwietnia 2019 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 22 stycznia 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że właściwe jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 15 000 (piętnaście tysięcy) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszymi wyrokami wymierzono już czterokrotnie Prezydentowi grzywny w łącznej wysokości 27 200 zł (dwanaście siedem tysięcy dwieście) złotych w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Wskazać należy, że Sąd uznał za zasadne wymierzenie w niniejszej sprawie grzywny w tej samej wysokości, co poprzednio, tj. 15 000 złotych, gdyż Prezydent po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 6 kwietnia 2018 r. podjął czynności procesowe w sprawie, o czym świadczą pisma Prezydenta z [...] października 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] grudnia 2018 r., [...] grudnia 2018 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu po wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi [...] termin czterech miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął [...] października 2015 r. Tymczasem, organ przez ponad trzy lata od daty wydania tego orzeczenia oraz pomimo wydania czterech wyroków wymierzających grzywnę nadal sprawy nie rozstrzygnął. Sąd jednocześnie uwzględnił wniosek skarżącego, uznając, że żądanie przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej jest uzasadnione. Uznał, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 10 000 złotych. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, całkowita bezczynność w okresie ostatnich dwóch lat, również nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż w chwili obecnej skarżący ukończył [...] lat i istnieje obawa, że może on nie doczekać zakończenia postępowania. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ppsa, orzekł jak w pkt 1, 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa.