I SA/Wa 2345/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania G.K. zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: G.K. wnioskiem z dnia 30 września 2010 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Powyższe decyzje uchylone następnie zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 305/11. Sąd uznał bowiem, że organy rozpoznające sprawę nie wyjaśniły wszystkich okoliczności, a w szczególności nie dokonały żadnych ustaleń, co do tego czy skarżąca tworzy wraz z synami rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej i czy co najmniej jedna osoba z tej rodziny spełnia wymogi z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889). Dokonując ponownej oceny sprawy organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni wraz z trzema synami – P.K., R.K. i K.K., tworzą rodzinę i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Rodzina posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w którym w 2010 r. wystąpiły szkody w uprawach rolnych wynoszące średnio 30% średniej rocznej produkcji. Jednocześnie, na podstawie zgromadzonej dokumentacji Wójt Gminy M. ustalił, że żaden z członków rodziny nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), wobec czego odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G.K. podnosząc, że organ nie uwzględnił wszystkich aspektów pojęcia rodziny rolniczej zdefiniowanego w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej oraz że działanie organu nacechowane jest złą wolą, a wręcz wrogością. Wnioskodawczyni podkreśliła, że odmowa przyznania świadczenia zapadła mimo korzystnego dla niej wyroku sądu administracyjnego, który uznał jej skargę za uzasadnioną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. i podkreślił, że do skutecznego ubiegania się o zasiłek celowy w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r., konieczne jest spełnienie łącznie trzech wskazanych w tym przepisie przesłanek. Niespełnienie którejkolwiek z nich nakłada na organy decyzyjne obowiązek wydania decyzji odmownej. Jednym z obligatoryjnych warunków do skutecznego ubiegania się o wskazaną formę pomocy jest okoliczność, że co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a ponadto objęta jest ubezpieczeniem społecznym rolników. Organ zaznaczył jednocześnie, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, pojecie rodziny definiuje jako osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14). Definicję rolnika zawiera zaś art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowiąc, że pod pojęciem tym rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Zdaniem organu w kontekście przesłanki wynikającej z § 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia ustalenia zatem wymaga czy co najmniej jedna osoba w rodzinie (osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące) jest rolnikiem (pełnoletnią osobą fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym), objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podkreśliło, że w sprawie ustalone zostało, iż wnioskodawczyni wraz trzema synami tworzą rodzinę i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jednakże żadna z osób nie spełnia wymogu stawianego w § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r. – nie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Z akt wynika bowiem, że G.K. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, pobierając od dnia [...] stycznia 2011 r. świadczenie emerytalne z ZUS (pismo KRUS z dnia 25 października 2010 r., pismo z ZUS z dnia 29 lipca 2011 r.). K.K. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a prowadzi własną działalność gospodarczą (pismo KRUS z dnia 25 lipca 2011 r., zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] maja 2010 r.). Ubezpieczeniem społecznym rolników nie jest także objęty, od dnia [...] kwietnia 2005 r. P.K. (podlegał ubezpieczeniu w okresie od [...] lutego 2005 r.– [...] marca 2005 r.), który figuruje w ewidencji osób bezrobotnych PUP w M. od dnia [...] czerwca 1999 r. do chwili obecnej (pismo KRUS z dnia 25 lipca 2011 r., pismo PUP w M. z dnia 27 lipca 2011 r.), a także R.K., któremu przysługuje prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia [...] lutego 2006 r., a który podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jedynie w okresie od [...] stycznia 2001 r. do [...] marca 2011 r. oraz od [...] lutego 2002 r. do [...] czerwca 2006 r. (pisma KRUS z dnia 25 lipca 2011 r. i z dnia 27 lipca 2011 r.). Ubezpieczeniu społecznemu rolników nie podlegał również zmarły małżonek wnioskodawczyni – Z.K. (zaświadczenie KRUS z dnia [...] września 2010 r.). Organ odwoławczy zaznaczył, że podleganie co najmniej jednej osoby w rodzinie ubezpieczeniu społecznemu rolników jest niezbędnym warunkiem do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie żaden z członków rodziny, pozostających w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, tego wymogu nie spełnia. Z powyższego wynika więc, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek określona w § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r., pozwalająca skutecznie ubiegać się o tę formę pomocy. Jednocześnie organ uznał, że podnoszone w odwołaniu zarzuty są bezpodstawne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G.K. podnosząc, że decyzja odmawiająca przyznania świadczenia jest bardzo krzywdząca. Zdaniem skarżącej pod uwagę brany jest tylko jeden punkt, a mianowicie że nie była odprowadzana składka KRUS przez jej męża i domowników. G.K. zaznaczyła, że jej mąż przez wiele lat taką składkę odprowadzał, podobnie jak syn R., który czynił to do czasu przejścia na rentę. W ocenie skarżącej wraz z synami stanowią rodzinę rolniczą, o której mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Decyzje organów obu instancji wydane zaś zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Zauważyć trzeba, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 305/11 uchylił wydaną wcześniej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] października 2010 r., mocą których odmówiono G.K. udzielenia zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. Sąd uznał, że w sprawie konieczne jest ustalenie czy skarżąca wraz z synami tworzy rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, a jeżeli tak - to czy przynajmniej jeden z synów jest rolnikiem w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889). Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji odmówiły G.K. przyznania wnioskowanego zasiłku celowego w wysokości [...] zł w związku ze szkodami spowodowanymi przez powódź w 2010 r. Organy administracji publicznej uznały bowiem, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Wskazać należy, że powołane rozporządzenie określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia. Stosownie natomiast do treści § 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Ze wskazanego § 2 pkt 1 rozporządzenia jednoznacznie wynika zatem, że z pomocy w formie zasiłku celowego na złagodzenie skutków spowodowanych przez powódź w 2010 r., mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników. Pojęcie rodziny określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), stanowiąc w art. 6 pkt 14, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym rolników reguluje natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, ubezpieczenie społeczne rolników realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik (art. 4 ust. 1 ustawy). Definicję rolnika zawiera art. 6 pkt 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika – jak słusznie przyjęły organy orzekające w sprawie - że G.K. wraz z trzema synami P.K., R.K. i K.K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i tworzą rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zaznaczyć jednak trzeba, że z analizy akt sprawy wynika jednocześnie, iż żadna ze wskazanych wyżej osób nie spełnia przesłanek określonych w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. Żadna ze wskazanych osób nie jest bowiem rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym równocześnie ubezpieczeniem społecznym rolników. Jak wynika z akt sprawy G.K. od dnia [...] stycznia 2001 r. pobiera emeryturę z ZUS i nie jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników, o czym świadczy pismo KRUS z dnia 25 października 2010 r., nr [...] oraz pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lipca 2011 r., nr [...]. Zauważyć przy tym trzeba, że okoliczność powyższa, ustalona przez organy w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nie była przez stronę kwestionowana. K.K. prowadzi własną działalność gospodarczą (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]) i również nie podlega (i nie podlegał) ubezpieczeniu społecznemu rolników, co potwierdza pismo KRUS z dnia 25 lipca 2011 r., nr [...]. P.K. od dnia [...] czerwca 1999 r. figuruje zaś w ewidencji osób bezrobotnych i jak wynika z pisma KRUS z dnia 25 lipca 2011 r., nr [...] od dnia [...] kwietnia 2005 r. nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników. Ubezpieczeniu społecznemu rolników nie podlegał również zmarły małżonek wnioskodawczyni – Z.K., o czym świadczy zaświadczenie KRUS z dnia [...] września 2010 r., nr [...]. R.K. przysługuje natomiast, od dnia [...] lutego 2006 r. na stałe, prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co oznacza, że mimo, iż jest on objęty systemem ubezpieczenia społecznego rolników, to nie jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. pełnoletnią osobą fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium kraju, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w § 2 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r., od spełnienia których – jak wyżej wskazano - uzależnione jest skuteczne ubieganie się o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. Powołany wyżej przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r. jednoznacznie stwierdza, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Słusznie zatem organy orzekające w sprawie odmówiły G.K. przyznania wnioskowanego świadczenia. Wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są więc zgodne z prawem. Podkreślić przy tym trzeba, że rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. Dodatkowo zaznaczyć należy, że faktem jest, iż wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił wniesioną wcześniej skargę G.K. i uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji z dnia [...] października 2010 r. i z dnia [...] grudnia 2010 r. W powołanym wyroku Sąd nie stwierdził jednakże, że wniosek skarżącej z dnia 30 września 2010 r. o przyznanie pomocy powinien zostać uwzględniony. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku przyczyną uwzględnienia skargi było niewyjaśnienie przez organy orzekające wszystkich okoliczności sprawy, które – w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę - zostały należycie wyjaśnione w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.