I SA/Wa 235/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant referendarz sądowy Przemysław Żmich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w postaci dietetycznego gorącego posiłku raz dziennie postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. I SA/Wa 235/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2003r. r nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] odmawiającą przyznania pomocy w postaci gorącego dietetycznego posiłku raz dziennie. W uzasadnieniu decyzji podano, że A. S. w dniu [...] listopada 2003 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w postaci, gorącego posiłku raz dziennie, który zgodnie z zaleceniem lekarskim powinien być wysokokaloryczny, wysokobiałkowy i niskocholesterolowy. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej [...] nie mogąc zapewnić zaleconej przez lekarza diety, zaproponował A. S. możliwość korzystania z gorącego posiłku dietetycznego o kaloryczności około 960 kalorii w Środowiskowym Ośrodku [...] na ul. [...] to znaczy w pobliżu miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. A. S. nie przyjęła zaproponowanej pomocy i złożyła kolejne zaświadczenie lekarskie podtrzymujące opinię lekarską z dnia [...] lipca 2003 r. o konieczności utrzymania diety wysokokalorycznej, wysokobiałkowej i niskocholesterolowej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono ponadto, że A. S. mimo przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy z opieki społecznej, pomoc taką ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej [...] otrzymuje, choć posiada dostateczne środki własne na uzupełnienie niezbędnych wymogów dietetycznych. Przyznana decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. pomoc w formie gospodarczych usług opiekuńczych na okres od [...] lipca 2003 r. do [...] grudnia 2003 r., między innymi w zakresie przygotowywania obiadu zabezpiecza przygotowanie odpowiedniego posiłku w domu wnioskodawczyni. Jednocześnie wskazano, że w 2003 r. A. S. otrzymała pomoc w formie zasiłków celowych specjalnych na kwotę [...] gr. nie wliczając w to pomocy w formie bezpłatnych gospodarczych usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin 5 razy w tygodniu oraz l godzina w soboty, niedziele i święta oraz 3 godzin 2 razy w tygodniu w zakresie towarzyszenia na rehabilitację. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wskazano, że stan zdrowia znajdujący wyraz w zaleconej przez lekarza diecie nie pozwolił na przyjęcie pomocy w postaci gorącego posiłku lekko strawnego, bowiem posiłek ten sporządzony jest z produktów, które nie są zalecane przy schorzeniach skarżącej. Skarżąca podnosi, że do zdań własnych gminy należy pomoc społeczne i dlatego domaga się przyznania gorącego posiłku raz dziennie przegotowanego według wskazań lekarskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe przy czym określenie "stało się" – oznacza w utrwalonym orzecznictwie ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy (postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. II S.A./Łd 2465/97, OSP 1999/12/214 ). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 28 stycznia 2004 r. a po jej wniesieniu zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie, że rozpoznanie skargi stało się bezprzedmiotowe. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 149 ust. 1 tej ustawy, z dniem wejścia jej w życie tj. z datą 1 maja 2004 r decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) wygasają z mocy prawa (z zastrzeżeniem przewidzianych tę ustawą wyjątków). Zgodnie z art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie o sygnaturze P 15/04 orzekł, że art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 zd., 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że wygaszenie, z dniem 1 maja 2004 r na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, decyzji wydanych na podstawie ustawy poprzedniej " nie powoduje uznania za niebyłe tego co się wydarzyło od dnia wydania decyzji do dnia 1 maja 2004r. Wygaśnięcie decyzji pozytywnej powoduje, że ustaje obowiązek na przyszłość, co w niczym nie narusza podstawy prawnej i prawidłowości wypłaconych świadczeń. Natomiast w wypadku decyzji negatywnej, nawet jej wygaśnięcie nie zdezaktualizuje powinności dokonania kontroli przez sąd administracyjny." Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela, bowiem przyjmując stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd musiałby orzekać o legalności aktu, który nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż został wygaszony z mocy prawa. Idąc, zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny, tokiem rozumowania to w przypadku skarg uzasadnionych, które przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy skutkowałyby uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności, Sąd zobligowany byłby do zawarcia w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zarówno wykładni przepisów prawa na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, jak również wytycznych dla organów, którymi winny się one kierować rozpoznając ponownie tę konkretną sprawę. Wytyczne te odnosiłyby się do stanu prawnego jaki obowiązywał pod rządami poprzedniej ustawy. Natomiast zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. sprawy wszczęte i nie zakończone do dnia 1 maja 2004 r. muszą być rozpoznawane według przepisów tej ustawy. Związanie zatem, w myśl przepisu art. 153 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądu i organów, poglądem Sądu orzekającego, wyrażonym na tle innego stanu prawnego, niż ten według, którego organy będą musiały w sprawie orzekać, nie znajduje prawnego i racjonalnego uzasadnienia. W tym miejscu zauważyć należy że zgodnie z przepisem art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Stwierdzenie przez Sąd w wyroku, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w sytuacji, gdy decyzja ta już z mocy prawa wygasła także nie znajduje uzasadnienia racjonalnego i prawnego. W przypadku zaś skarg nie uzasadnionych zdaniem składu orzekającego jest rzeczą obojętną dla strony, czy skarga jej została oddalona, czy też Sąd umorzył postępowanie sądowe. Zaskarżona decyzja ( oczywiście jeśli nie jest to wyjątek przewidziany nową ustawą ) wygasła z dniem 1 maja 2004 r. co oznacza, że nie istnieje w obrocie prawnym. W związku ze zmianą stanu prawnego w tym przypadku zarówno oddalenie skargi jak i umorzenie postępowania nie tamuje stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 161 § 1 pkt. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł - jak w sentencji.