I SA/Wa 2359/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] ([...]) złotych. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] orzekł o potwierdzeniu R. L. prawa do [..] części rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. - jako współwłaściciela w udziale [...] części - nieruchomości położonej w mieście Z., woj. [...], przy ul. [...], stanowiącej dom o kubaturze [....] m3, [..],w kwocie [...] zł. Podstawę ustalenia wysokości rekompensaty stanowił operat szacunkowy określający wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, sporządzony w lipcu 2012 r. przez rzeczoznawcę majątkowego T. D. R. L. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] kwestionując wysokość potwierdzonego prawa do rekompensaty i wskazując, że powinien otrzymać prawo do [...] części odszkodowania. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że podziela stanowisko i ustalenia dokonane przez Wojewodę, że stronie przysługuje prawo do rekompensaty w [...] części z połowy wartości mienia pozostawionego. Podał, że w sprawie ustalono, iż J. P. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w powiecie [...], woj. [...], obecnie [...]. Zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym z dnia [..] sierpnia 2011 r. opisu mienia pozostawionego opatrzonego pieczęcią [...] był współwłaścicielem w udziale wynoszącym [...] części nieruchomości położonej w mieście [...], woj. [...] przy ul. [...], stanowiącej dom o kubaturze [...] m3, [....]. Na powyższe wskazuje również "opis mienia pozostawionego" wymieniający J. P. jako właściciela w [...] części nieruchomości pozostawionej. Opuszczenie wyżej wymienionej nieruchomości nastąpiło w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w T. z dnia [...] grudnia 1963 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. P., sygn. akt [...] spadek po nim nabyła B. P. (po mężu T.) w [...] części oraz T. P. i A. L. po [...] części każde z nich. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 1997 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po B. T., sygn. akt [...] spadek po niej, w całości, nabył wnuk R. L. Na podstawie powyższego organ stwierdził, że R. L. przysługuje [...] część prawa do rekompensaty po właścicielu mienia pozostawionego. Minister stwierdził jednocześnie, że pozostali spadkobiercy J. P. nie złożyli wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej po J. P. Zasadnie zatem Wojewoda orzekł jedynie o uprawnieniu przysługującym w stosunku do R. L. zgodnie z przypadającym mu udziałem spadkowym. Minister podał, że R. L. zakwestionował w toku postępowania, że J. P. był współwłaścicielem pozostawionej nieruchomości i podniósł, że był on jej jedynym właścicielem. Na potwierdzenie tego strona przedstawiła poświadczone notarialne w dniu [...] sierpnia 2011 r. oświadczenie dwóch świadków S. S. i M. D. W oświadczeniu świadkowie stwierdzili, iż nieruchomość należała w całości do J. P. Oświadczenie nie zostało złożone jednak pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W związku z powyższym przesłuchano wymienionych świadków, tj. S. S. i M. D. w miejscach ich zamieszkania na okoliczność mienia pozostawionego przez J. P. W zeznaniu M. D. stwierdziła, iż: "ze słyszenia wiem, że posiadał nieruchomości typu dom (...) nie widziałam żadnych dokumentów na przedmiotową nieruchomość (...) prawdopodobnie tą nieruchomość nabył tylko J. P. (...) z opowiadania wiem, że ta nieruchomość składała się z dwóch pomieszczeń". S. S. w zeznaniu stwierdziła, że: "ze słyszenia i opowiadania rodziców posiadał nieruchomość, którą nabył od [...] (...) nie widziałam żadnych dokumentów z tym związanych (...) nie byłam na przedmiotowej nieruchomości i nie wiem z iłu pomieszczeń się składała". Minister wskazał, że z treści przytoczonych oświadczeń złożonych w trakcie przeprowadzonego przesłuchania nie wynika, aby J. P. był jedynym właścicielem pozostawionej nieruchomości. Świadkowie nie mają pewności co do stanu prawnego nieruchomości oraz nie mają pewności, iż J. P. był jedynym właścicielem pozostawionej nieruchomości. Ponadto świadkowie zeznają bardzo ogólnikowo i jak wynika z ich oświadczeń swoją wiedzę czerpią głównie z opowiadań innych osób a nie z własnych spostrzeżeń. Minister stwierdził, iż oświadczenia zawarte w protokole zeznań świadków nie potwierdzają, iż J. P. był wyłącznym właścicielem pozostawionej nieruchomości. Z tego względu organ dał wiarę dokumentom urzędowym znajdującym się w aktach prowadzonej sprawy, a mianowicie zaświadczeniu [...] oraz opisowi mienia pozostawionego, zgodnie z którymi J. P. był współwłaścicielem nieruchomości w udziale wynoszącym [...] części. Organ II instancji podziela zatem ustalenia organu wojewódzkiego, iż pozostawiona nieruchomość należała do J. P. w [...] części. Minister stwierdził, że nie ma podstaw aby odmówić wiarygodności zaświadczeniu [...] oraz opisowi mienia pozostawionego, tym bardziej, iż powołani świadkowie w protokołach ich zeznań nie potwierdzili swojego oświadczenia złożonego przed notariuszem w dniu [..] sierpnia 2011 r. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 13 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionej nieruchomości. Biorąc powyższe pod uwagę, zgodnie z postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku, R. L. nabył prawo do rekompensaty w udziale wynoszącym [...] części w kwocie odpowiadającej 20 % wartości pozostawionego mienia. Wysokość rekompensaty przypadająca R. L. została zatem prawidłowo obliczona. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2012 r. stała się przedmiotem skargi R. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podał, że nie zgadza się z wysokością przyznanego prawa do rekompensaty. Podał, że jest jedynym spadkobiercą i wartość odszkodowania nie powinna być dzielona. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i decyzja Wojewody [..] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. przepisu art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w sprawie niniejszej Wojewoda [...] uzyskał w toku postępowania wiedzę o tym, że A. L. – spadkobierczyni J. P. – zmarła w dniu [..] listopada 2007 r. R. L. z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty wystąpił w dniu [...] grudnia 2008 r. Z postanowienia Sądu Powiatowego w T. z dnia [..] grudnia 1963 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. P., sygn. akt [...] wynika, że A. L. nabyła spadek po J. P. w [...] częściach. Z akt sprawy wynika również, że organ zwrócił się wyłącznie do Sądu Rejonowego w T. z pytaniem, czy wydane zostało postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. L. zmarłej [...] listopada 2007 r., wskazując, że konieczne jest ustalenie uczestników postępowania toczącego się przed Wojewodą (pismo Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]). Z Sądu Rejonowego organ uzyskał informację, iż przed tym sądem nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po A. L. (pismo Sądu z dnia [...] grudnia 2010 r.). Wojewoda [...] nie wystąpił natomiast w tej sprawie do samego wnioskodawcy w celu uzyskania informacji, czy jest on następcą prawnym A. L. Zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązkiem organu administracji publicznej, w zaistniałym stanie faktycznym, było wystąpienie do R. L. o udzielenie informacji, czy jest następcą prawnym A. L. i wezwanie do nadesłania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. L. Skoro bowiem spadkobierczyni J. P. zmarła jeszcze przed złożeniem wniosku przez R. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, to ustalenie, czy wnioskodawca nabył spadek po A. L. mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. W przypadku bowiem stwierdzenia, że wnioskodawca nabył spadek po A. L. w jakiejkolwiek części, ustalenie powyższe miałoby wpływ na wysokość potwierdzonego decyzją prawa R. L. do rekompensaty. Z tych względów Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a organ II instancji akceptując niepełne ustalenia stanu faktycznego i utrzymując w mocy decyzję wydaną z naruszeniem tych przepisów, naruszył również przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd za prawidłowe uznał natomiast ustalenia organów, co do tego, że J. P. był współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej dom położony w mieście [...] w [..] części. Powyższe wynika – jak trafnie przyjęły organy – zarówno z opisu mienia pozostawionego jak i z zaświadczenia z [...]. Ustaleń tych nie zmienia dowód z przesłuchania świadków. Organom nie można zarzucić dowolności w ocenie tych dowodów. Zdaniem Sądu, wobec treści zeznań świadków, zasadnie organy przyjęły, że na ich podstawie nie można stwierdzić, iż J. P. był jedynym właścicielem domu. Zarówno S. S. jak i M. D. nie miały pewności, co do stanu prawnego nieruchomości, a zatem tego, czy J. P. był jedynym właścicielem. Zeznania świadków oparte były nie na wiedzy, lecz treści opowiadań innych osób. Z tego względu, zasadnie organy dały wiarę zaświadczeniu z [...] i treści opisu pozostawionego mienia a nie zeznaniom świadków. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona pełnych ustaleń stanu faktycznego, a decyzję wyda po wnikliwym ustaleniu w jakiej części skarżącemu przysługuje prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).