I SA/Wa 236/07
WyrokWSA w Warszawie2007-03-29
Skład orzekający: Anna Łukaszewska – Macioch, Jerzy Siegień, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik podlegający ubezpieczeniu społecznemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) może ubiegać się o zasiłek celowy na złagodzenie skutków suszy, jeśli przepisy rozporządzenia Rady Ministrów uzależniają przyznanie tego świadczenia od podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy?Ratio decidendi
Rolnik, który podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu niż ubezpieczenie społeczne rolników z mocy ustawy (np. ubezpieczeniu pracowniczemu w ZUS), nie spełnia negatywnej przesłanki z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W związku z tym nie jest uprawniony do otrzymania zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy, nawet jeśli jego gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą.Stan faktyczny
R. P. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że wnioskodawca podlega ubezpieczeniu w ZUS, a nie ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. R. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, argumentując, że jest czynnym rolnikiem i jego gospodarstwo ucierpiało z powodu suszy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch sędzia WSA Jerzy Siegień asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Marcin Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania R. P., decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] o odmowie przyznania R. P. pomocy z tytułu złagodzenia skutków suszy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w J. decyzją z dnia [...] października 2006 r. odmówił przyznania R. P. pomocy z tytułu złagodzenia skutków suszy. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), ponieważ nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, lecz jest ubezpieczony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Od powyższej decyzji R. P. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, iż to że jest ubezpieczony w ZUS nie oznacza, że jego gospodarstwo, szczególności łąki i pastwiska nie zostały dotknięte skutkami suszy. Uprawa zboża dała słabej jakości plon, o około 20 %-30% niższy w stosunku do normalnych zbiorów. Natomiast okopowe warzywa wyschły. Wskazał, że prowadzi działalność rolniczą i hodowlaną, w tym związaną z dostawami mleka. Użytkowane przez niego obiekty gospodarskie są dostosowane do wymogów unijnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] października 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze złożonego w sprawie przez stronę oświadczenia wynika, iż R. P. opłaca składki ubezpieczeniowe w ZUS. Ta okoliczność na mocy art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) wyłącza wnioskodawcę z ubezpieczenia społecznego rolników. To z kolei wypełnia negatywną przesłankę z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, ponieważ R. P. nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. W ocenie Kolegium brak uprawnień do przyznania zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy nie pozbawia R. P. prawa do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej, w szczególności zasiłku celowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.).
Na powyższą decyzję R. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia decyzji organu pomocy społecznej i przyznanie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podniósł, że jest czynnym rolnikiem użytkującym cały areał gruntów, hodującym zwierzęta, realizującym dostawy mleka, posiadającym ciągnik i sprzęt towarzyszący. Skarżący uważa, że decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. jest dla niego krzywdząca, ponieważ podważa konstytucyjne zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do kontroli decyzji wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z § 1 i § 3 w związku z § 2 pkt 1 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego udziela się rodzinom rolniczym (rolnikom będącym osobami samotnie gospodarującymi), których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 r., jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy.
Z przepisu § 2 pkt 1 tego rozporządzenia wynika, że aby skorzystać ze wskazanej wyżej formy pomocy nie wystarczy być rolnikiem (pełnoletnią osobą fizyczną zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym – art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). Przepis ten uprawnia do przyznania jednorazowego zasiłku celowego spośród wszystkich rolników tylko tę grupę rolników, którzy spełnią jeszcze jeden dodatkowy warunek – na dzień wydania decyzji podlegają rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu (wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu i emerytalno- rentowemu), z mocy ustawy (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Ostatniego z wyżej wymienionych warunków nie spełnia R. P.
Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący mimo, że samodzielnie gospodaruje, jest również zatrudniony jako [...] [...] i podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu (oświadczenie skarżącego z dnia [...] września 2006 r., pismo z dnia [....] lutego 2007 r., oświadczenie złożone do protokołu rozprawy). Fakt opłacania składek ubezpieczeniowych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wyłącza R. P. z rolniczego ubezpieczenia społecznego. Z treści art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy nie stosuje się do rolnika, który podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu. Takim innym ubezpieczeniem jest ubezpieczenie pracownicze, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), któremu podlega skarżący.
Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów należy wskazać, że nie mogły mieć one wpływu na wynik sprawy. Podnoszona przez skarżącego argumentacja dotycząca rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. sprawy innego rolnika nie dotyczy postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Omyłkowo podane przez Kolegium stanowisko dotyczące innego niż skarżący rolnika zostało przedstawione w odpowiedzi na skargę, która nie jest aktem podlegającym kontroli sądowej, co do którego Sąd wydaje rozstrzygnięcie. Na merytoryczną ocenę niniejszej sprawy bez wpływu pozostają również podnoszone zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i zasady sprawiedliwości społecznej. Działalność Sądu jak i organów administracji publicznej polega wyłącznie na stosowaniu prawa powszechnie obowiązującego. Poza sferą ich kompetencji pozostaje więc stanowienie przepisów prawa oraz orzekanie o ich zgodności z Konstytucją RP.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło