I SA/Wa 236/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi I.N. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. N., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...], odmawiającą potwierdzenia I.N. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. przez S. N. nieruchomości w miejscowości K., gm. K., pow. N., woj. [...], obecnie Republika B. Decyzja Ministra Skarbu Państwa zapadła w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 20 kwietnia 2009 r. I. N. wystąpił do Ministra Gospodarki z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez jego babcię – S. N. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z rozpoczęciem wojny w 1939r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Minister Gospodarki przekazał powyższy wniosek do rozpoznania zgodnie z właściwością Wojewodzie [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], odmówił wnioskodawcy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że wniosek złożony został po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), czyli po dniu 31 grudnia 2008 r. Organ podniósł przy tym, iż w rejestrach osób ubiegających się we wcześniejszych latach o wypłatę odszkodowania za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przekazanych przez starostów województwa [...] i Prezydenta Miasta O., znajdujących się w [...] urzędzie, nie odnaleziono wniosku właścicielki pozostawionego mienia, ani jej spadkobiercy (I. N.) Od powyższej decyzji I. N. złożył odwołanie podnosząc, że złożenie wniosku po upływie terminu wskazanego w ustawie z 8 lipca 2005 r. spowodowane było koniecznością zgromadzenia niezbędnych do uzyskania rekompensaty dokumentów. Podkreślił także, że wnosił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, który to wniosek nie został rozpoznany. W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. Minister podniósł, iż termin zawarty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., jako termin prawa materialnego jest nieprzywracalny, a zatem złożenie wniosku o potwierdzenie prawa rekompensaty za mienie zabużańskie po tym terminie, musi każdorazowo skutkować decyzją organu wojewódzkiego o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Terminu tego nie można przywrócić na prośbę zainteresowanego nawet w przypadku, gdy uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Możliwości takiej nie przewidują bowiem ani przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58 k.p.a. odnosi się wyłącznie do terminów procesowych), ani przepisy ustawy "zabużańskiej". Skoro zatem I. N. swój wniosek złożył po dniu 31 grudnia 2008 r., to w oceni Ministra Skarbu Państwa organ pierwszej instancji słusznie odmówił mu na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na niespełnienie wymogu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy. Na powyższą decyzję I. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznając ją za krzywdzącą. W uzasadnieniu skargi wskazał on na nierozpoznanie przez organ jego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu oraz podniósł, iż w latach dziewięćdziesiątych jago babcia wraz ze znajomym występowała o odszkodowanie za utracone w związku z II wojną światowa mienie. On sam zaś w lipcu 1991 r. uczestniczył w W. w spotkaniu osób, które utraciły swoje nieruchomości zarówno poza granicami obecnej Rzeczypospolitej Polskiej jak również bezprawnych nacjonalizacji i tzw. nieruchomości warszawskich. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł on o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o potwierdzenia prawa do rekompensaty. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę w ramach tych kryteriów uznać należy, że skarga I. N. nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust.1). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ustawy). Zgodnie z wolą ustawodawcy ostateczny termin, do którego osoby uprawnione mogły wnosić o potwierdzenie prawa do rekompensaty został określony na dzień 31 grudnia 2008 r. Stanowi o tym art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, w myśl którego potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W niniejszej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia przez organy orzekające wniosku następcy prawnego S. N. (właścicielki nieruchomości położonej w miejscowości K.) było złożenie wniosku z uchybieniem ww. terminu. Wniosek swój wniósł on bowiem do organu w dniu 22 kwietnia 2009 r. (data wpływu wniosku do Ministra Gospodarki). W takiej zaś sytuacji wojewoda, stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zobligowany był do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, z uwagi na niespełnienia wymogu, o którym mowa w 5 ust. 1 tej ustawy. Faktu wystąpienia o przyznanie rekompensaty z uchybieniem terminu z art. 5 ust. 1 ustawy skarżący nie kwestionuje, wskazuje natomiast na przyczyny uchybienia terminu (konieczność uzyskania dokumentów z B.) oraz okoliczność złożenia wniosku o jego przywrócenie, który to wniosek nie został przez organy rozpoznany przed podjęciem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w czym upatruje on wadliwości podjętych decyzji. Odnosząc się do powyższego przede wszystkim wyjaśnić należy, iż termin składania wniosków o przyznanie prawa do rekompensaty przewidziany ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. jest terminem prawa materialnego. Termin taki charakteryzuje się tym, że ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Podlega on przywróceniu wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, poz. 56). W cytowanej zaś ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. ustawodawca nie zamieścił przepisu przewidującego taką możliwość co oznacza, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej (a także sąd) nie jest uprawniony do jego przywrócenia, bez względu na przyczyny jakie spowodowały uchybienie terminu. Podkreślić bowiem należy, że do terminów prawa materialnego, jak trafnie wskazał Minister Skarbu Państwa, nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do instytucji przywrócenia terminów procesowych (art. 58-60 k.p.a.). W tym stanie rzeczy rozpoznawanie składanego w toku postępowania administracyjnego wniosku skarżącego o przywrócenie terminu prawa materialnego (a więc terminu nieprzywracalnego) było niewątpliwie bezprzedmiotowe, z tym że organ administracji wobec treści art. 126 k.p.a. nie mógł wydać incydentalnego postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie tego wniosku, gdyż art. 105 k.p.a. (traktujący o bezprzedmiotowości postępowania) nie ma tu odpowiedniego zastosowania. Jako prawidłowe i racjonalne zatem w ocenie Sądu uznać należy działanie organów polegające na rozpoznaniu merytorycznym sprawy w przedmiocie zgłoszonego żądania strony odnoszącego się do przyznania prawa rekompensaty i podjęcia w tym zakresie rozstrzygnięcia negatywnego z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność jego dochodzenia, bez konieczności wydawania w tym zakresie incydentalnego postanowienia w przedmiocie zgłaszanego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Nie można zatem zarzucić organom rozpoznającym sprawę by w toku prowadzonego postępowania i podejmowania kwestionowanych rozstrzygnięć, z powodu nierozpoznania ww. wniosku uchybiły one przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się zaś do podnoszonych w skardze okoliczności mających wskazywać na występowanie przed 31 grudnia 2005 r. przez właścicielkę mienia zabużańskiego o przyznanie rekompensaty za utracone mienie, wskazać należy, iż nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Również skarżący na potwierdzenie tych okoliczności nie przedstawił żadnych dowodów. Jak wynika zaś z treści uzasadnienia wydanej w pierwszej instancji decyzji Wojewody [....] z dnia [...] września 2009 r. w rejestrach osób ubiegających się we wcześniejszych latach o wypłatę odszkodowania za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przekazanych przez starostów województwa [...] i Prezydenta Miasta O., znajdujących się w [...] Urzędzie nie odnaleziono wniosku ani właścicielki pozostawionego mienia ani jej spadkobiercy. W tej sytuacji uznać należy, że zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, z uwagi na złożenie wniosku przez osobę uprawnioną po upływie terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odpowiadają prawu. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie stanu faktycznego znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a podjęte rozstrzygnięcia zostały właściwie uzasadnione stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. To zaś oznacza, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.