I SA/Wa 236/16

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata R.R. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi O.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 236/16, wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, oddalił skargę O.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W dniu [...] listopada 2016 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna od powołanego wyżej wyroku, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu za obie instancje oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną jako wniesioną po terminie. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej w przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801). W myśl § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 480 zł Z kolei w postępowaniu po wniesieniu skargi kasacyjnej z dnia 24 listopada 2016 r. wysokość opłat za udzieloną pomoc prawną określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia, opłaty za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zdaniem referendarza sądowego w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia zarówno z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji jak i za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 września 2016 r. Zauważyć trzeba, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i wyrokiem z dnia 21 września 2016 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, została przez Sąd oddalona. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji polegały zaś na zapoznaniu się w dniu 8 września 2016 r. z aktami sprawy. Trudno zatem uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie taka pomoc w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie została udzielona. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, iż skarga kasacyjna - jako wniesiona z uchybieniem terminu - została odrzucona przez Sąd postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik nie skorzystał przy tym z przewidzianej w takich przypadkach instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności. Stosowny wniosek nie został złożony. Wskazać należy, że pełnomocnik procesowy, dokonując określonej czynności procesowej odpowiada zarówno za treść pisma, jak i za zachowanie warunków formalnych. W rozpoznawanej sprawie - jak wyżej wskazano - sporządzona przez pełnomocnika skarga kasacyjna, z uwagi na złożenie jej po terminie, została odrzucona i nie wywołała żadnych skutków. Czynność ta nie została zatem w istocie zrealizowana, tym samym podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.