I SA/Wa 2362/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 1982 r. orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej w T. obręb [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiącej własność A. S., H. P., M. K. oraz F. S.. Decyzja wydana została na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.). Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 1982 r. nr [...] utrzymał wymienioną decyzję w mocy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 1993 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta T. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] uchylił wymienioną decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia podnosząc m.in., że organ nie wyjaśnił charakteru i zakresu żądania H. P. kwalifikując jej wniosek we własnym zakresie jako żądanie wznowienia postępowania. Na wniosek H. P. z dnia 28 czerwca 2000 r. dotyczący wznowienia postępowania administracyjnego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2000 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. odmówił jej uchylenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymał powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. w mocy. Decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 776/04 uchylił ją wskazując, iż postępowanie organu pierwszej instancji prowadzone było w trybie wznowieniowym, zaś organ odwoławczy badał sprawę pod kątem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] uchylil decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, uchylając jednocześnie postanowienie dotyczące wznowienia postępowania z dnia [...] września 2000 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1982 r., po czym decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił uchylenia wymienionej decyzji Wojewody. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 28 marca 2008 r. sygn. akt. IV SA/Wa 2593/07 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz postanowienie z dnia 12 stycznia 2006 r. wskazując, iż postępowanie wznowieniowe nie zostało poprzedzone ustaleniem podstawy wznowieniowej i zachowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. przekazał wniosek H. P. o wznowienie postępowania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] umorzyło postępowanie wznowieniowe. H. P. pismem z dnia 18 maja 2009 r. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. przekazującego sprawę do rozpatrzenia SKO w K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdził nieważność postanowienia Wojewody uzasadniając, że to ten organ jest właściwy do rozpatrzenia wniosku H. P. Wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., Wojewoda [...] pismem z 2 maja 2011 r. zwrócił się do pełnomocnika strony o wskazanie przesłanki wynikającej z art. 145 k.p.a. oraz wskazanie i udokumentowanie terminu, w którym H. P. dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi pismem z 23 maja 2011 r. pełnomocnik wskazał, że strona pozbawiona była bez wlasnej winy, możliwości brania udziału w postępowaniu i istniały dowody – faktury, które nie zostały wzięte pod uwagę świadczące o dokonywaniu zabiegów rolniczych na nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania. Zaskarżając postanowienie, strona wskazała, że organ nie rozpatrzył wniosku o wznowienie w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., co również zostało zawarte w treści pisma z dnia 23 maja 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda, chcąc dokonać analizy niniejszego postępowania pod kątem wystąpienia przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wezwał pełnomocnika H. P. do wskazania dowodów istniejących w dacie wydania decyzji, które nie były znane organowi w dacie wydania decyzji oraz wskazania konkretnej daty, w której strona powzięła o nich informację. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1982 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982 r. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w pkt 4 powołanego przepisu biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Na podstawie materiału dowodowego zachowanego w aktach sprawy zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 1982 r. wynika, iż została ona doręczona wnioskodawczyni w dniu 14 czerwca 1982 r., co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zatem określony w art. 148 k.p.a. termin do złożenia wniosku o wznowienie nie został przez stronę dochowany - upłynął 14 lipca 1982 r. Oceniając, czy spełnione zostały warunki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wskazał, powołując się na treść przepisu art. 148 § 1 k.p.a., że nowymi dowodami istotnymi dla sprawy, istniejącymi w dacie wydania decyzji, nieznanymi organowi były, zgodnie ze wskazaniem strony, faktury z lat 1978- 1983, które potwierdzały dokonywanie przez wnioskodawczynię zabiegów rolniczych na nieruchomości. Organ stwierdził, że skoro faktury te, stanowiące dowód prowadzonej działalności rolniczej znajdowały się w posiadaniu H. P. w dniu wydania decyzji z dnia [...] marca 1982 r., a nie były one znane organowi, to strona miała możliwość ich przedłożenia Prezydentowi Miasta T. w terminie jednego miesiąca wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego opisaną decyzją, czego jednak nie uczyniła. Organ podkreślił, że żądanie H. P. o wznowienie postępowania administracyjnego zawarte zostało po raz pierwszy w piśmie z 28 czerwca 2000 r. a wcześniejsze wnioski dotyczyły zwrotu bądź odszkodowania za nieruchomość. W ocenie organu, terminy określone w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. nie zostały zachowane. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia H. P., postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1982 r. wynika, iż decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...] czerwca 1982 r., a zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 148 § 2 k.p.a. W piśmie z dnia 23 maja 2011 r. pełnomocnik strony podniósł, iż w toku postępowania o przymusowy wykup istniały dowody, które nie zostały wzięte pod uwagę przez organy prowadzące postępowanie, w związku z brakiem zapewnienia udziału stronie w postępowaniu tj. faktury dokumentujące dokonywanie zabiegów rolniczych na należącej do niej części gruntu. W piśmie z dnia 6 lutego 2012 r. pełnomocnik wskazał, że o możliwości wznowienia postępowania - fakcie nie wzięcia pod uwagę przez organ tych dowodów H. P. dowiedziała się w roku 1993, kiedy to niezwłocznie zwróciła się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową Prezydenta Miasta T. z 1982 r. Organ zaznaczył, że znajdujące się w aktach sprawy faktury obejmują okres od 1978 r. do 1983 r. Faktury te opatrzone są własnoręcznym podpisem H. P. jako "usługobiorcy". Minister stwierdził, że strona była w posiadaniu tych dowodów i nie ujawniła ich w toku postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...]. Organ podał, że w piśmie z dnia 17 marca 1980 r. strona podniosła, iż uprawia ziemię i ma na dowody na to, co na swojej działce zrobiła. Z tych względów w ocenie organu, brak jest podstaw do twierdzenia, że o wskazanych dowodach strona dowiedziała się później. H. P. będąc adresatem kwestionowanych decyzji wiedziała, że w decyzjach tych nie wykorzystano faktur jako dowodów w sprawie. Strona dysponując taką wiedzą była uprawniona do wystąpienia, w ciągu miesiąca, ze stosownym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...]. Termin jednego miesiąca biegnie bowiem od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona prawidłowo oceniła znaczenie dowodu. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. stało się przedmiotem skargi H. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wniosła o wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości rolnej. Zarzuciła, iż nieprawdziwe były ustalenia Prezydenta Miasta T. o niskim poziomie produkcji rolnej, podała, że nieuprawnione było podważanie jej pracy na roli. Podniosła, że prace na roli zlecane były przez właścicieli również innym osobom. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, Wojewoda [...] prawidłowo odmówił w niniejszej sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie utrzymał to postanowienie w mocy. Podkreślenia wymaga przy tym, że sprawa niniejsza nie dotyczy zwrotu nieruchomości, czego w skardze domaga się skarżąca, ale odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1982 r. w przedmiocie wykupu na rzecz Państwa nieruchomości rolnej. Rozpatrywany był bowiem wniosek strony z dnia 28 czerwca 2000 r. o wznowienie postępowania zakończonego wymienioną decyzją. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego wszczęcia takiego postępowania jest, po pierwsze powołanie się na jedną z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po drugie zaś złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2 k.p.a. i art. 145b § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2593/07 uchylającym decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r., decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. i postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. wskazał jednoznacznie organowi rozpatrującemu wniosek z dnia 28 czerwca 2000 r., iż w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, na jakiej podstawie opiera się wniosek o wznowienie postępowania i czy nie przekroczono terminu jego złożenia. Po dokonaniu przez organ wezwania w tym zakresie, skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a., tj. powołała okoliczność, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz, że istniały dowody – faktury, które potwierdzały dokonywanie przez nią zabiegów rolniczych na nieruchomości. Warunkiem koniecznym skutecznego wszczęcia postępowania wznowieniowego jest, jak podkreślił to już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/wa 2593/07, nie tylko wskazanie przesłanki wznowienia, ale i złożenie wniosku o wznowienie w terminie przewidzianym w art. 148 k.p.a. W przypadku przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, ustawodawca postanowił w art. 148 § 2 k.p.a., że złożenie wniosku powinno nastąpić w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W odniesieniu zaś do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania organ obowiązany jest zbadać z urzędu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminowi stanowiłoby naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 1164/95 (niepubl.), powoł. [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2012 r., str. 577). Uchybienie zatem terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organy prawidłowo stwierdziły w niniejszej sprawie, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem 1-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Z akt postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1982 r. skarżąca dowiedziała się w dniu [...] czerwca 1982 r., kiedy to doręczono stronie tę decyzję. Wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] czerwca 2000 r. nie został zatem złożony w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Ustalenia organu, co do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania są w ocenie Sądu prawidłowe. Za trafne Sąd uznał również ustalenia organu, co do niezachowania terminu 1 miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, z powołaniem się na nowe dowody (faktury potwierdzające dokonywanie zabiegów rolniczych). Organowi nie można zarzucić naruszenia prawa w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że w art. 148 § 1 k.p.a. chodzi o dzień, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie o dzień, w którym strona dowiedziała się, że dana okoliczność może stanowić podstawę wznowienia. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia postępowania nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt V SA 1460/2001; ONSA 2003/2 poz. 61). W sprawie jest bezsporne, że faktury z lat 1978-1983 r. wystawione były na H. P., jako odbiorcę usług dokonywanych na nieruchomości rolnej. Zasadnie organy stwierdziły, że były one w posiadaniu strony, gdy wydana została zarówno decyzja organu I instancji (20 marca 1982 r.), jak i organu II instancji (4 czerwca 1982 r.) i strona miała możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania w terminie. W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie, organ administracji publicznej obowiązany był wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Prawidłowo, w tym stanie faktycznym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.