I SA/Wa 2365/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...], o odmowie przyznania M.W. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem R.W., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. M.W. dniu [...] października 2018 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad ojcem R.W., który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r., nr akt [...]. Orzeczenie wydano na czas określony do dnia 30 kwietnia 2020 r. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2018 r. odmówił wnioskowanego świadczenia, wskazując, że M.W. nie spełnia warunków ustawowych do jego przyznania. R.W. pozostaje bowiem w związku małżeńskim z A.W., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności, co wykluczałoby ją z kręgu osób zobowiązanych do opieki nad jej mężem. Ponadto R.W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od [...] marca 2015 r., a więc dopiero od 66 roku jego życia, co stoi w sprzeczności z treścią przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej jako u.ś.r.). Od powyższej decyzji M.W. wniosła odwołanie podnosząc że ze względu na ciężką chorobę ojciec wymaga opieki a ona jest jedyną osobą mogącą tę opiekę sprawować. Matka skarżącej a żona ojca, nie może bowiem sprawować opieki nad mężem, gdyż sama ma problemy zdrowotne i przeszła operację zastawki serca, a dodatkowo opiekuje się niepełnosprawnym synem z porażeniem mózgowym. Skarżąca aby opiekować się ojcem zrezygnowała z pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając ja za prawidłową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że zgodnie z jednoznaczną treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r., świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jego małżonek chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych "otwiera się dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a więc kiedy nie jest możliwe wypełnianie przez niego we właściwy sposób "obowiązku alimentacyjnego". Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji to na niej zatem ciąży obowiązek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. jest w tym zakresie jednoznaczny i nie pozwala na odmienną interpretację. Wobec czego, skoro ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jego córki jest nieuzasadnione. W takim bowiem przypadku to na żonie R.W. w pierwszej kolejność ciąży obowiązek sprawowania opieki nad mężem. Reasumując, Kolegium, nie kwestionując, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, nie uwzględniło odwołania i podzieliło stanowisko organu I instancji. Na decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2018 r. M.W. złożyła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r., poprzez jego niewłaściwą interpretację, a co za tym idzie uznanie, że wnioskodawczyni nie jest osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem R.W. - co miało istotny wpływ na treść orzeczenia w tej sprawie. W konsekwencji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi zważyła, że nie pracuje zawodowo i zdecydowała się podjąć stałą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który od wielu lat jest na rencie. W wieku 37 lat miał poważny wypadek w miejscu pracy, w wyniku którego doznał poważnego uszczerbku na zdrowiu. Ponadto ojciec stale przebywa pod opieką lekarza rodzinnego z powodu problemów z nadciśnieniem tętniczym oraz układem krążenia, a obecnie doszła do tego cukrzyca. Ma również stwierdzone otępienie starcze i wymaga całodobowej opieki. Natomiast matka skarżącej jest po ciężkiej chorobie serca - w 2015 r. przeszła operację zastawki serca i jest pod stałą opieką kardiologa. Matka dodatkowo musi opiekować się synem, który cierpi na porażenie mózgowe. Nie jest w stanie opiekować się dwiema osobami (mężem i synem). W tej sytuacji to skarżąca musiała przejąć opiekę nad ojcem. Skarżąca wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym również osoba trzecia może ubiegać się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo pozostawania przez osobą podlegającą opiece w związku małżeńskim. Ponadto zwróciła uwagę na to, że w niniejszej sprawie nie zostało dostatecznie wyjaśnionych kilka okoliczności, które mają istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Chodzi tu w szczególności o kwestię sprawowania opieki nad ojcem przez skarżącą z uwagi na zły stan zdrowia matki oraz konieczność opiekowania się przez nią bratem skarżącej, który cierpi na porażenie mózgowe – na okoliczność czego skarżąca przedłożyła w toku postępowania administracyjnego szereg dokumentów, jednakże nie zostały one poddane analizie organu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm., dalej powoływana jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki jego przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania określa art. 17 u.ś.r. Przepis ten w ust. 1 wskazuje podmioty uprawnione do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego - są to: matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W art. 17 ust. 5 ustawodawca wymienił przesłanki negatywne otrzymania tego świadczenia - zachodzące zarówno po stronie osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki. W pkt 2 lit.a tego przepisu wskazał m.in., że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie bezsporne jest, że R.W., nad którym sprawowana jest opieka, jest żonaty, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., wynika, że R.W. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Jednocześnie niekwestionowany jest fakt sprawowania opieki nad ojcem przez skarżącą M.W. Organ pierwszej instancji odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem ze względu na dwie przyczyny, tj. niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż znaczny stopień niepełnosprawności R.W. datuje się od [...] marca 2015 r., a więc niepełnosprawność ta istnieje od 66 roku życia, a ponadto R.W. pozostaje w związku małżeńskim i jego żona nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – a zatem, według organu, stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem skarżącej nie przysługuje. Kolegium wskazało natomiast, iż nie można różnicować prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności, gdyż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do tego świadczenia na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie podzieliło jednak pogląd organu pierwszej instancji, że świadczenie przyznane być nie może ze względu na wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Organ odwoławczy stwierdził, że pozostawanie przez R.W. w związku małżeńskim z A.W., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia uzyskanie przez skarżącą prawa do wnioskowanego świadczenia pomimo sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem i ciążenia na skarżącej obowiązku alimentacyjnego. Sąd stwierdza, że ma rację Kolegium uznając, iż brak jest możliwości rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekonstytucyjny przepis, co skutkuje obowiązkiem pominięcia art. 17 ust. 1b u.ś.r. i brakiem możliwości odmowy na tej podstawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Oceniając natomiast, w ramach badania legalności, podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. przyjętą w zaskarżonej decyzji, rzeczą Sądu w pierwszej kolejności jest ustalenie czy wykładnia ww. przepisu została zastosowana przez organ odwoławczy prawidłowo. Świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Nie można zatem zaakceptować zaprezentowanej przez Kolegium wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. w powiązaniu z art. 17 ust. 1 u.ś.r., która w ocenie Sądu nie tylko jest rażąco niesłuszna, krzywdząca i niesprawiedliwa, ale prowadzi do irracjonalnych skutków. W wyniku przyjętej wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi. Jeśli małżonek natomiast ze względu na wiek lub stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki, wtedy świadczenie nie przysługiwałoby nikomu. Powyższe wskazuje, że konieczne jest odwołanie się do wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu. Uwzględnia ona konstytucyjne zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i ochrony rodziny (art. 18), a także nakazy zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71) oraz pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji (art. 69), a także zasadniczy cel świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest rekompensata ze strony państwa faktu niemożności wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnymi członkami rodziny i tym samym wyręczenie państwa z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Sąd kieruje się przy tym wyrażoną w art. 178 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP zasadą podległości sędziów Konstytucji RP, rozumianą w ten sposób, że interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także przepisy Konstytucji RP, a w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2000 r. sygn. akt I KZP 14/00, Wokanda 2000/9/16 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2001 r. sygn. akt T 33/01, OTK - B 2002/1/47). Przyjęcie wskazanych wyżej metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolna sprawować jego współmałżonka – A.W., a nie wyłącznie od ustalenia, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności. Przy czym Sąd podziela prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko (por. wyrok z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/16, czy z dnia 13 listopada 2015 r. sygn.. akt I OSK 1230/14) z którego wynika, iż brak rzeczywistych możliwości sprawowania opieki, w braku orzeczenia o niepełnosprawności, wykazany być może również innymi dowodami. Dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy bowiem mieć na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Zastosowana przez Sąd wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. jest powszechnie prezentowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dotyczącym spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym jak w niniejszej sprawie. Przekonywującą argumentację przedstawił w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1200/14 (LEX Nr 1989819), stwierdzając co następuje: "Negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r., rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich" Zdaniem Sądu z powyższym poglądem odnoszącym się do potrzeby stosowania przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej należy się w pełni zgodzić. Wymaga jednak wyraźnego podkreślenia, że odkodowanie z powołanego wyżej przepisu prawnego słusznego znaczenia normy prawnej nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę reguły, wedle której fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w małżeństwie z osobą o stanie zdrowia niekwalifikującym się do uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z zasady możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz krewnego (dziecka). Natomiast wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r., sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. A zatem przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. WSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 924/14 i wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15). Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych. W związku z tym w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy w żaden sposób nie wyjaśniły, czy rzeczywiście żona niepełnosprawnego to osoba, która jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi opieki nad niepełnosprawnym mężem. Było to konieczne, skoro skarżąca w toku postępowania administracyjnego przedstawiła dokumenty dotyczące stanu zdrowia matki, który podważa możliwość sprawowania przez nią opieki nad swym mężem - a organy nie wykazały, by w niniejszej sprawie było inaczej. Nie wzięły również pod uwagę, że A.W. opiekuje się już ciężko chorym synem i nie jest w stanie, z uwagi na ten fakt oraz swój stan zdrowia i podeszły wiek, sprawować równolegle wyczerpującej opieki nad ciężko chorym mężem. Organy nie dokonały bowiem żadnych ustaleń faktycznych na okoliczność możliwości sprawowania opieki nad R.W. przez jego żonę. Ustalenia te są konieczne natomiast, gdyż jedynie w przypadku braku możliwości sprawowania opieki przez żonę istniałaby możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego córce. Brak tych kluczowych ustaleń zakwalifikować trzeba jako naruszenie przepisów proceduralnych, dotyczących zasad prowadzenia postępowania dowodowego, a to art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w celu wyjaśnienia wszystkich przesłanek od których uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym ustalenia, czy matka skarżącej ze względu na wiek i stan zdrowia oraz okoliczności życiowe związane z opieką nad niepełnosprawnym synem jest w stanie sprawować również opiekę nad swym mężem. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę zaprezentowaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. i przeprowadzą niezbędne czynności wyjaśniające wynikające wprost z treści niniejszego uzasadnienia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w sentencji.