I SA/Wa 237/12
WyrokWSA w Warszawie2012-09-06
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Jolanta Dargas, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP, organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, w szczególności zakres własności nieruchomości przez spadkobierców S. S.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób należyty i wszechstronny okoliczności sprawy dotyczących własności nieruchomości przez S. S. i jego spadkobierców. W szczególności, organy nie rozważyły wszystkich zgromadzonych dowodów, w tym dokumentów prywatnych ekspertyz i planów, co naruszyło przepisy KPA dotyczące postępowania dowodowego. Sąd podkreślił, że nawet jeśli prawo własności gruntu nie zostało wykazane, to sama nieruchomość (budynek) mogła stanowić przedmiot rekompensaty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP przez S. S. Skarżący kwestionował ustalenia organów dotyczące własności nieruchomości i dat składania wniosków. Organy obu instancji uznały, że nie można jednoznacznie ustalić właściciela i zakresu własności nieruchomości, co uniemożliwia przyznanie rekompensaty. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na błędy proceduralne i merytoryczne organów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody L. i stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S. i E. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia A. S., T. S., E. S. oraz B. E. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
M. S. w dniu 2 maja 1975 r. złożyła do Urzędu Dzielnicy [...] wniosek o rekompensatę za mienie pozostawione w ZSRR. Z kolei w dniu 14 marca 1994 r. M. S. złożyła do Urzędu Rejonowego w Z. podanie o rekompensatę za mienie pozostawione za granicą przez ojca S. S.
A. S. w dniu 28 listopada 1990 r. złożył do Urzędu Gminy w R. wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione na kresach.
Z wystąpienia E. S. z dnia 10 marca 1998 r. do Urzędu Rejonowego w Z. wynika, że jako spadkobierca po S. S. chciałby skorzystać ze swojego uprawnienia w [...] Urzędzie Rejonowym.
Z arkusza ewakuacyjnego z dnia 20 kwietnia 1945 r. wydanego przez pełnomocnika Okręgowego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego do Spraw Ewakuacji wynika, że M. S. urodzona w [...] r. narodowości polskiej "ewakuuje się" do T. wraz z synem A. S. i ojcem S. S.
Z odpisu orzeczenia nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddział w [...] z dnia [...] maja 1945 r. znak [...] wynika, że S. S. i M. S. pozostawili w B. przy ul. [...] następujący majątek nieruchomy: dom mieszkalny murowany, piętrowy o 13 izbach z zabudowaniami gospodarczymi własność S. S.; dom mieszkalny murowany, piętrowy o 6 izbach z zabudowaniami gospodarczymi własność M. ze S. S.
Z odpisu aktu kupna sprzedaży (Repertorium Nr [...]) z dnia [...] kwietnia 1931 r. wynika, że M. S. c. I. zamieszkała w B. przy ulicy [...], posiadająca na prawie własności dom murowany, piętrowy z przynależnymi do niego zabudowaniami i przybudówkami przy zbiegu ulic [...] i [...], do którego prawa w 1/4 zostały sprzedane L. S. oraz prawo do 1/3 części tegoż domu sprzedane M. S., sprzedaje pozostałe prawa do ww. domu murowanego, przeznaczonego na rozbiórkę i zniesienie następującym osobom: M. S. c. S. i K. S.
Z odpisu notarialnego dowodu ubezpieczeniowego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych działu przymusowych ubezpieczeń budowli od ognia, nieruchomości z dnia 31 grudnia 1932 r. wynika, że nieruchomość, której właścicielem był M. S. położona była w powiecie [...], w miejscowości B.
Z odpisu zaświadczenia Wydziału Osadnictwa Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Nr księgi ewidencyjnej [...] wynika, że repatriantce L. S. oddano w użytkowanie wieczyste działkę we wsi Z. ul. [...] gminy [...] o obszarze [...] m² użytków rolnych po ewakuowanym [...] B. A., prócz tego oddano w użytkowanie budynki: dom murowany, skład murowany, kurnik.
Z odpisu wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia [...]września 1992 r. sygn. akt [...] wynika, że M. S. pozostawił w miejscowości B. w województwie [...] to jest na obszarach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w wynika wojny rozpoczętej w 1939 r. nieruchomość składającą się z czterech pokoi, sali, lodowni, piwnicy i sklepu, której był właścicielem.
Z aktu notarialnego – umowa o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste i sprzedaż lokalu z dnia [...] maja 1977 r. (Repertorium [...]) wynika, że M. S. nabyła w użytkowanie wieczyste od Skarbu Państwa 1/3 część niepodzielnej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na okres 99 lat oraz nabyła na własność lokal mieszkalny położony na ww. nieruchomości, na pokrycie ceny lokalu w kwocie [...] zł oraz wartości opłat za użytkowanie wieczyste za 60 lat, tj. do roku 2037 zostaje M. S. zaliczona wartość pozostawionego przez nią mienia poza granicami Państwa w kwocie [...] zł.
Z oświadczenia M. S. z dnia 23 lutego 1994 r. wynika, że otrzymała ona za nieruchomość pozostawioną w B. przy ul. [...] będącą jej własnością ekwiwalent w postaci lokalu 2 pokojowego i kuchni w [...] przy ul. [...], natomiast za nieruchomość pozostawioną w B. przy ul. [...] przez jej ojca S. S. nie otrzymała żadnej rekompensaty.
Z zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr [...] wynika, że uprawnienia do ekwiwalentu za nieruchomość będącą własnością S. S. pozostawioną w B. przy ul. [...] wycenioną na kwotę [...] zł przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom ustalonym w postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1976 r. sygn. akt [...].
Z oświadczenia A. S. z dnia 29 sierpnia 2006 r. wynika, że spadkobiercy S. S. nie zrealizowali prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości w B. oraz, że S. S. był obywatelem polskim i zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. w B.
Z wystąpienia E. S. z dnia 11 stycznia 2007 r. wynika, że E. S. potwierdza przystąpienie do sprawy dotyczącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w mieście B.
Z wystąpienia T. S. z dnia 12 stycznia 2007r. wynika, że B. E. potwierdza przystąpienie do sprawy dotyczącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej polskiej, położonej w mieście B. z wniosku A. S.
Z wystąpienia B. E. z dnia 15 stycznia 2007 r. wynika, że B. E. potwierdza przystąpienie do sprawy dotyczącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w mieście B. z wniosku A. S.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmówił potwierdzenia A. S., T. S., E. S. oraz B. E. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu pierwszej instancji nie ma podstaw, aby na gruncie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.) prawo do rekompensaty ograniczało się do wartości naniesień znajdujących się na nieruchomości, a ponadto S. S. nie był właścicielem ani gruntu, ani naniesień znajdujących się na ww. gruncie.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem E. S. i A. S. złożyli odwołanie, kwestionując decyzję organu wojewódzkiego i podnosząc, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla nich krzywdzące.
Minister Skarbu Państwa rozpatrując odwołanie wskazał, że na podstawie akt sprawy nie można w sposób jednoznaczny ustalić kto był faktycznym właścicielem/współwłaścicielem pozostawionych nieruchomości i ewentualnie w jakiej części. Minister zaznaczył, że jak wynika z materiału: 1) orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddział w [...] z dnia [...] maja 1945 r. nr [...], z którego wynika, że właścicielem pozostawionej nieruchomości był S. S. i M. S., 2) odpisu notarialnego dowodu ubezpieczeniowego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych działu przymusowych ubezpieczeń budowli od ognia, nieruchomości z dnia 31 grudnia 1932 r., z którego wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w powiecie [...], w miejscowości B. był M. S., 3) kopii wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] września 1992 r. sygn. akt [...] z którego wynika, że M. S. pozostawił w miejscowości B. w województwie [...] to jest na obszarach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w wyniku wojny rozpoczętej w 1939 r. nieruchomość składającą się z czterech pokoi, sali, lodowni, piwnicy i sklepu, której był właścicielem, 4) protokołu zeznań świadka M. Z. z dnia 9 kwietnia 1992 r. złożonych przed Sądem Rejonowym w K. (sprawa [...]), z których wynika, że M. S. posiadał dużą kamienicę, a działka pod kamienicą była częściowo M. S., w kamienicy znajdował się sklep mięsny oraz chłodnia, będące również własnością S., wszystkie pomieszczenia w kamienicy były umeblowane, była tam też duża sala, którą wynajmowała szkoła na różne uroczystości państwowe, w kamienicy były również duże piwnice, a M. S. nie sprzedał kamienicy, gdyż myślał, że tam wróci, 5) protokołu zeznań L. M. z dnia 24 czerwca 1992 r. złożonych przed Sądem Rejonowym w O. (sprawa [...]), z których wynika, że M. S. przed wojną posiadał duży dom w kamienicy rodzinnej, mieszkanie, które zajmował składało się z pięciu, czy nawet sześciu pokoi. Oprócz mieszkania była w tej kamienicy duża sala, którą M. S. wynajmował szkole, a która to sala stanowiła jego własność, oprócz tego była też masarnia, lodownia i duża piwnica i to wszystko też było jego własnością, inne pomieszczenia stanowiły własność sióstr M. S., 6) odpisu aktu kupna sprzedaży (Repertorium nr [...]) z dnia [...] kwietnia 1931 r. wynika, że M. S. c. I. zamieszkała w B. przy ul. [...], posiadająca na prawie własności dom murowany, piętrowy z przynależnymi do niego zabudowaniami i przybudówkami przy zbiegu ulic [...] i [...], do którego prawa w 1/4 zostały sprzedane L. S. oraz prawo do 1/3 części tegoż domu sprzedane M. S., pozostałe prawa do ww. domu murowanego, przeznaczonego na rozbiórkę i zniesienie sprzedaje M. S. c. S. i K. S.
Zdaniem organu, na podstawie powyższych dowodów można domniemywać, że w kamienicy rodzinnej S. wydzielono "odrębne budynki" i przekazano część z nich na rzecz L. S., M. S., M. S. i K. S.. Część pozostała natomiast w posiadaniu S. S. Z uwagi na dokonany podział, przy braku możliwości wykazania, powierzchni konkretnych wydzielonych części, jak również całej kamienicy, niemożliwym było potwierdzenie stronom prawa do rekompensaty. Minister dodał, że z ww. dokumentów oraz zeznań świadków i strony postępowania nie wynika jaka była powierzchnia pozostawionych nieruchomości. Tym samym należy stwierdzić, że nie ma możliwości dokonania ustalenia wartości pozostawionej nieruchomości, co oznacza, że nie można wyliczyć na podstawie operatu szacunkowego wartości rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowych nieruchomości. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy elaboratu szacunkowego naniesień budowlanych na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] z dnia 5 kwietnia 1994 r. stanowiących własność M. S. i S. S. wynika, że został on sporządzony na podstawie tych samych dokumentów, które aktualnie wchodzą w skład materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Z treści tych dokumentów nie można jednak uzyskać informacji o powierzchni konkretnych "wydzielonych budynków" wchodzących w skład kamienicy.
Reasumując, Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, gdyż na podstawie akt sprawy nie można ustalić, ani ostatecznego zakresu własności pozostawionego mienia, ani powierzchni poszczególnych nieruchomości pozostawionych przez osoby wskazane w powołanych wyżej dokumentach. Minister odnosząc się do kwestii własności gruntu pod budynkami wyjaśnił, że w Rzeczypospolitej Polskiej przed 1939 r. oraz przed 1945 r. a także do czasu uchylenia dekretu o prawie zabudowy z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. Nr 50, poz. 280) istniała instytucja zwana prawem zabudowy, dzięki której możliwa była sytuacja kiedy właścicielem gruntu i właścicielem postawionych na tym gruncie zabudowań mogły być różne osoby fizyczne ze sobą niezwiązane.
Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. A. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że uzasadnienie swoje opiera na dokumentach, które posiada po zmarłej matce M. S. c. S. S. Skarżący wyjaśnił, że M. S. zmarła w dniu [...] lutego 1994 r. i w związku z tym nie mogła składać w dniu 14 marca 1994 r. żadnych dokumentów do Urzędu Rejonowego w Z. Nie jest mu również znany dokument z dnia [...] listopada 1990 r., w którym składał on wniosek do Urzędu Gminy w R. o ekwiwalent za mienie pozostawione na kresach. Skarżący podniósł, że informacja o arkuszu ewakuacyjnym wydanym przez PKWN, że M. S. z synem i ojcem "ewakuują się" do [...] jest dla niego nowością. Skarżący dodał, że jego matce przydzielono mieszkanie w Z. "Nakaz mieszkaniowy z [...] marca 1946 r. [...]" – załącznik [...]. Starania jego matki znalezienia nieruchomości miejskiej dla osiedlenia w Polsce doprowadziły do przyznania jej w 1977 r. mieszkania w [...] jako ekwiwalentu za 6 izb, które posiadała w B., a rekompensata po ojcu S. S. nie jest załatwiona do dziś. Ponadto skarżący zaznaczył, że dowód ubezpieczeniowy Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych z dnia 31 grudnia 1932 r. nieruchomości M. S. nie jest mu znanym dokumentem. Przypuszcza, że dotyczy on części domu wskazanych przez niego jako własność M. S. lub M. S., który miał upoważnienie do ubezpieczenia całości. Ocenie w tym postępowaniu powinny podlegać wyłącznie dokumenty dotyczące S. S.
Skarżący zwrócił uwagę, że w toku postępowania ustalono, że A. S., T. S., E. S., B. E. są aktualnymi spadkobiercami zmarłego w 1945 r. S. S.. Organ pierwszej instancji zakwestionował prawo do rekompensaty w sytuacji, gdy właściciel naniesień nie jest właścicielem gruntu, na którym się one znajdują. Ponadto skarżący wskazał, że Minister Skarbu Państwa w decyzji stwierdził, że na podstawie akt sprawy nie można w sposób jednoznaczny ustalić kto był faktycznym właścicielem/współwłaścicielem pozostawionych nieruchomości i ewentualnie w jakiej części. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie istotne znaczenie może mieć kopia rysunku (w języku rosyjskim), przedstawiająca parter i piętro domu S. w B., a także rysunek w języku polskim, na którym wskazano izby wymienione w Orzeczeniu [...] nr [...], 13 izb S. S. i 6 izb M. S.. Rysunek ten był przekazany do Urzędu Wojewódzkiego w [...], który poinformował, że szczegóły techniczne będą badane przez rzeczoznawców po ustaleniu praw do rekompensaty. Nadto skarżący podniósł, że na podstawie rysunku w języku polskim był sporządzony przez biegłego PZU w dniu 20 lutego 1962 r. – szacunek budynków M. S. oraz jej ojca S. S. pozostawionych w B. przy ul. [...] (obecnie ZSRR). Wartość części budynku o 13- tu izbach o kubaturze [...] m² stanowiąca własność S. S. po uwzględnieniu 12 % zużycia ustalona została na [...] zł (1962 r.).
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Sąd nie podziela stanowiska Wojewody [...] i Ministra Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie nie można było ustalić, czy S. S. był właścicielem mienia pozostawionego w B..
Z aktu kupna - sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1924 r. wynika, że S. S. na mocy umowy poświadczonej w dniu [...] lutego 1924 r. był właścicielem domu murowanego z przynależnymi doń zabudowaniami i przybudówkami położonego w B. przy ul. [...] Z umowy tej wynika, że ¼ część tego domu z zabudowaniami i przybudówkami sprzedał swej córce L. S.
Z kolei z umowy sporządzonej w dniu [...] kwietnia 1931 r. wynika, że M. c. I. S. właścicielka części domu murowanego z zabudowaniami i przybudówkami położonego przy zbiegu ul. [...] i [...] pod nr [...] w B., gdzie prawa do ¼ części tego domu z zabudowaniami i przybudówkami sprzedane zostały L. S. oraz prawa do 1/3 części sprzedane M. S., pozostałe prawa sprzedała: M. c. S. S. oraz K. S.. Z dowodu ubezpieczeniowego z dnia [...] grudnia 1932 r. wynika, że właścicielem nieruchomości róg ul. [...] i ul. [...] był M. S. Z tego dokumentu wynika też, że poprzednie ubezpieczenie od dnia 1 stycznia 1932 r. było wystawione na imię S. S. Z wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] września 1991 r., sygn. akt [...] wynika, że M. S. pozostawił w miejscowości B. stanowiącą jego własność nieruchomość składającą się z czterech pokoi, sali, lodowni i sklepu. Z orzeczenia [...] z dnia [...] maja 1945 r. nr [...] wynika, że S. S. był właścicielem domu mieszkalnego, murowanego, piętrowego o 13 izbach wraz z zabudowaniami gospodarczymi położonego w B. przy ul. [...], natomiast M. S. córka S. S. była właścicielką domu mieszkalnego, murowanego, piętrowego o 6 izbach wraz z zabudowaniami gospodarczymi położonego w B. przy ul. [...]. Z wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 15 lipca 2010 r. przez E. S. wynika, że nabyta posesja w B. składała się z czterech części.
Z powyższych dowodów – zdaniem Sądu – wynika, że współwłaściciele zabudowań położonych w B. przy rogu ul. [...] i [...](d. ul. [...]) S. S. i M. S. sprzedawali swe udziały w prawie własności członkom swej rodziny: M. S. - L. S. ¼ część oraz później M. S. 1/3 część (co wynika z dowodu ubezpieczeniowego), natomiast M. S. – K. S. i M. S. Zatem część tego majątku pozostała przy S. S., a z orzeczenia [...] nr [...] wynika, że obejmowała dom mieszkalny, murowany, piętrowy o 13 izbach wraz z zabudowaniami gospodarczymi.
W ocenie Sądu, przedwczesne jest stanowisko Wojewody [...] i Ministra Skarbu Państwa, co do tego, że brak jest możliwości ustalenia w jakiej części S. S. był właścicielem zabudowań przy zbiegu ul. [...] i ul. [...] (dawnej ul. [...]). Trzeba wskazać, że do akt sprawy zostały złożone kserokopie zdjęć przedmiotowego mienia, plany i rysunki obrazujące schemat zabudowy (załączniki złożone do protokołu z dnia 17 marca 2009 r. przez A. S., załącznik złożony przez E. S. w piśmie bez daty – karta [...] akt adm.). Do sprawy złożone zostały też: szacunek z dnia 20 lutego 1962 r. i operat szacunkowy z sierpnia 1998 r., z których wynikają dane na temat rodzaju zabudowy (m.in. dom mieszkalny, piętrowy, murowany, kryty blachą) i jej powierzchni (m.in. kubatura [...] m3). W piśmie z dnia 1 marca 2009 r. E. S. potwierdził ustalenia rzeczoznawcy majątkowego zawarte w operacie szacunkowym z sierpnia 1998 r. wskazując, że powierzchnia zabudowy to [...] m2, a powierzchnia ogólna [...] m2. Strona wyjaśniła też, że zabudowania gospodarcze to składzik na drzewo opałowe (drwalka), bez większego wpływu na wycenę posesji. Z odwołania E. S. z dnia 15 lipca 2010 r. wynika również, że strona dysponuje przedwojennymi dokumentami - orzeczeniami Sądu Okręgowego w N., kancelarii notarialnych w B., gdzie jako właściciel figuruje S. S.
Wobec tego Wojewoda [...], mając na uwadze treść art. 75 § 1 Kpa (przewidującego otwarty katalog źródeł dowodowych), winien rozpatrzyć wszelkie materiały mogące się przyczynić do wyjaśnienia okoliczności dotyczących rodzaju i powierzchni zabudowań S. S. i ocenić spełnienie wymogów, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, czego organ nie uczynił. Organ wojewódzki dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winien mieć na względzie to, że w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty operat szacunkowy sporządzany jest na zlecenie strony-wnioskodawcy, a więc jako prywatna ekspertyza (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy). Wobec tego organ powinien dać rzeczoznawcy majątkowemu możliwość oceny, czy materiały znajdujące się w aktach sprawy bądź będące w dyspozycji stron dodatkowe materiały (np. plany domu, zdjęcia) są wystarczające do określenia przedmiotu oszacowania (rodzaju i powierzchni zabudowy) i sporządzenia wyceny. Znaczenie dla sprawy mogły też mieć dokumenty, o których wspominał w odwołaniu z dnia 15 lipca 2010 r. E. S. (przedwojenne dokumenty - orzeczenia Sądu Okręgowego w N., kancelarii notarialnych w B.), a które w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 Kpa) nie zostały pozyskane przez Ministra.
Wobec powyższego Sądu uznał, że okoliczności niniejszej sprawy nie zostały dokładnie i wszechstronnie wyjaśnione w ich całokształcie. W tej sytuacji Sąd uznał, że Wojewoda [...] naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a Minister Skarbu Państwa dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd podziela natomiast stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane prawo własności S. S. do gruntu położonego przy zbiegu ul. [...] i ul. [...](dawnej ul. [...]). W aktach brak dowodu, który by potwierdził tę okoliczność. Z aktu kupna – sprzedaży z 1924 r. i umowy sprzedaży z 1931 r. wynika, że dom posadowiony był na placu skarbowym (rządowym). Trafnie też zwrócił uwagę Minister, że w stanie prawnym obowiązującym w 1939 r. i 1945 r. na terenie d. zaboru rosyjskiego ówcześnie obowiązujące ustawodawstwo II Rzeczypospolitej dopuszczało, że nieruchomością mogły być nie tylko grunty, ale także i budynki (art. 384 t. X cz. I Zwodu praw rosyjskich – patrz: Z. Rymowicz, W. Święcicki. Prawo cywilne ziem wschodnich. Warszawa 1933; art. 1 ust. 3 dekretu Prezydenta RP z dnia 14 stycznia 1936 r. o podatku od nieruchomości – Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.). Co prawda z akt sprawy nie wynika, że S. S. był właścicielem części domu murowanego na prawie zabudowy, ale nie można wykluczyć tego, że nieruchomością pozostawioną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" mógł być sam budynek (dom). Skoro opisane wyżej akty sprzedaży z lat 1924 i 1931, orzeczenie [...] Nr [...] oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego w W. świadczą o tym, że w stosunku do przedmiotowych zabudowań osobom w nich wymienionych przysługiwało w odpowiednich częściach prawo własności, to należało przyjąć, że były to nieruchomości w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] będzie miał na uwadze ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. W pierwszej kolejności organ wezwie J. S. i J. S. jako spadkobierców E. S. do przedłożenia dokumentów wskazanych w odwołaniu E. S. z dnia 15 lipca 2010 r. oraz wezwie A. S. do złożenia posiadanych przez niego zdjęć i planów. Następnie organ rozpatrzy wszystkie zgromadzone w sprawie dowody celem oceny wymogów, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Jeżeli organ uzna, że wymogi te zostały spełnione, to wyda postanowienie na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy, w którym wezwie wnioskodawców m.in. do dołączenia do wniosków aktualnego operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając to wszystko na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło