I SA/Wa 2378/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.S. i W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi C.S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 28 listopada 2013 r. będącym zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. I SA/Wa 2378/13 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skarżąca, C.S. i uczestnik postępowania W.S. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do pisma dołączony został wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy rozpoznał przedmiotowy wniosek, odmawiając stronom przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia C. i W.S. wnieśli sprzeciw, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Jak wynika z nadesłanych przez wnioskodawców dokumentów, utrzymują się oni ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Posiadają nieruchomość budynkową (dom) o pow. [...] m², w której zamieszkują. Strony wskazały równie, iż z racji wieku (78 i 81 lat) oraz posiadanych schorzeń ponoszą znaczne wydatki na leczenie (korzystanie z porad lekarskich za odpłatnością, zakup leków). Sporą pozycję w ich wydatkach stanowią również rachunki za ogrzewanie, wodę, światło, śmieci i telefon. Dom w którym zamieszkują wymaga remontu. Do sprzeciwu strony dołączyły cztery kserokopie faktur za leki. Dodatkowo w sprzeciwie C. i W.S. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie ustanowienia z urzędu radcy prawnego lub adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie C. i W.S. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a zatem o prawo pomocy w zakresie całkowitym, które może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Przechodząc do oceny przedstawionej przez wnioskodawców sytuacji materialnej należy wskazać, że nie wykazali oni, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika zawodowego. Podkreślenia wymaga, że skarżąca wraz z mężem posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie. Strony są tez właścicielami domu mieszkalnego o pow. [...] m2 Z kolei zdaniem Sądu opisane przez strony wydatki obrazują jedynie średnie miesięczne obciążenie finansowe ich gospodarstwa domowego. Nie są to wydatki nadzwyczajne. Oczywistym jest, przecież, że utrzymanie każdej rodziny generuje koszty. Członkowie tejże rodziny mają jednak wpływ jak będą one wysokie np. rachunki za gaz, energię, wodę, telefon, tak by nie zajmowały one wysokiej pozycji w budżecie domowym i by nie mieć problemów z ich bieżącym regulowaniem. Za uwzględnieniem wniosku nie może również przemawiać fakt podeszłego wieku stron, czy też ich choroby. Tym bardziej, że strony dołączyły do sprawy jedynie faktury za leki, dotyczące w dodatku dłuższego niż miesięczny okresu rozliczeniowego (z dnia [...].06.2012 r. na kwotę [...] zł., z dnia [...] lipca 2013 r. na kwotę [...] zł, z dnia [...] września 2013 r. na kwotę [...] zł. oraz z dnia [...] listopada 2013 r. na kwotę [...] zł.). Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można zatem uznać, że wnioskodawcy są osobami ubogimi, nieposiadającymi środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawców nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (np. żywość, niezbędne leki). Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych (w tym przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu) stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.