I SA/Wa 238/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi ze skargi J. G. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zwrocie odszkodowania oddala skargę. Minister Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r., nr [...] orzekającą o: stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...] o zwrocie J. G. wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...], położone w S. przy ul. [...] i ul. [...]; umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]; zwrocie przez J. G. proporcjonalnie obliczonej kwoty odszkodowania w zwaloryzowanej kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...] orzekającą o: zwrocie J. G. wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...], położone w S. przy ul. [...] i ul. [...]; umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]; zwrocie przez J. G. proporcjonalnie obliczonej kwoty odszkodowania w zwaloryzowanej kwocie [...] zł. W dniu 16 listopada 2005 r. Miasto S. wystąpiło do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r. W uzasadnieniu podniosło, że zaskarżona decyzja orzeka o zwrocie działek nr [...], [...] i [...], które nie istniały w dniu wydania tej decyzji, ponieważ w chwili orzekania o ich zwrocie nie zostały wydzielone z działek [...], [...] i[...] w ramach postępowania podziałowego. W tej sytuacji kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w dniu jej wydania była niewykonalna i zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W piśmie z dnia 9 marca 2006 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku Miasto S. dodatkowo podniosło, że organ wywłaszczeniowy wydał decyzję z naruszeniem art. 7 KPA mającym istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie ustalił stanu prawnego zwracanych nieruchomości, w szczególności nie dokonał sprawdzenia księgi wieczystej Kw nr [...], prowadzonej dla zwracanej nieruchomości, na dzień wydania w sprawie decyzji. Organ przede wszystkim pominął fakt, że działka nr [....] figurowała w powyższej księdze do listopada 1994 r. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponieważ z ustaleń organów orzekających w sprawie wynika, że teren ten jest porośnięty trawą i chwastami, część nieruchomości wykorzystywana jest rekreacyjne jako "dzikie" boisko, zaś pozostała jej część jest miejscami zdewastowana poprzez zdjęcie wierzchniej warstwy ziemi i nawiezione kamienie. Przez ten grunt przebiegają "dzikie" przejścia piesze, łączące dwa osiedla mieszkaniowe. Powyższych ustaleń nie kwestionowały strony oraz Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie dokonujący kontroli wydanej wcześniej w tej samej sprawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...]. Zdaniem Ministra decyzje organów obu instancji obarczone są wadą rażącego naruszenia prawa – art. 140 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ wbrew obowiązkowi wynikającemu z tego przepisu organ nie uzyskał opinii rzeczoznawcy majątkowego w kwestii zwiększenia lub zmniejszenia wartości zwracanej nieruchomości oraz w zakresie wartości nieruchomości wyliczonej na dzień jej zwrotu. W ocenie organu z uwagi na charakter tej decyzji oraz niewystąpienie w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych niezbędne było stwierdzenie nieważności obu wydanych w sprawie decyzji w całości, ponieważ przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dają podstaw do odrębnego orzekania o rozliczeniach z tytułu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Odnosząc się do argumentacji wniosku o stwierdzenie nieważności organ uznał, że w przypadku wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości, w stosunku do których nie został zatwierdzony podział nieruchomości nie można uznać, że wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa, skoro organy przyjęły numerację działek wynikającą z operatu geodezyjnego sporządzonego przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w L. w dniu [...] czerwca 1993 r., wpisanego do ewidencji gruntów w dniu [...] czerwca 1993 r. Takiego oznaczenia działek nie kwestionował również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie orzekając w wyroku z dnia 24 października 1995 r., sygn. akt SA/Lu 126/95. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła J. G.. W uzasadnieniu podniosła, że w dniu 14 września 2005 r. Starosta S. w oparciu o prawomocną decyzję z dnia [...] września 2005 r., nr [...] ujawnił własność przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów, o czym informację otrzymał Minister Budownictwa, a w dalszej kolejności Burmistrz Miasta S., który następnie ustalił podatek od zwróconej nieruchomości. Działania te świadczą więc o tym, że J. G. przysługuje prawo własności tej nieruchomości. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał swą wcześniejszą argumentację. Dodatkowo wskazał, że załączona do akt sprawy opinia rzeczoznawcy majątkowego z czerwca 1996 r. nie mogła stanowić dowodu, o którym mowa w art. 140 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na powyższą decyzję J. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 14 września 2005 r. Starosta S. dokonał ujawnienia w ewidencji gruntów działek nr [...], [...] i [...] według numeracji przyjętej w decyzji o zwrocie nieruchomości, co wynika z wydanego wypisu z ewidencji gruntów. Następnie Burmistrz Miasta S. wydał decyzje ustalające zobowiązanie w podatku od nieruchomości, potwierdzając tym samym fakt właścicielstwa J. G., dotyczący zwróconych nieruchomości. Wystąpienie w sprawie powyższych okoliczności świadczy o wystąpieniu w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych, uniemożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona. Decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. została bowiem wydana przez właściwy organ, we właściwym trybie i w oparciu o prawidłową podstawę prawną, z zapewnieniem stronom udziału w postępowaniu poprzedzającym załatwienie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał i omówił motywy swego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, Minister Budownictwa prawidłowo przyjął, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r., w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie są obarczone wadami, o których mowa w art. 156 § 1 KPA, skoro oznaczenia geodezyjne działek nr [....], [...] i [...] oraz ich usytuowanie w terenie i obszar wynikały z mapy sporządzonej przez uprawnionego geodetę, wprowadzonej do ewidencji gruntów w dniu 16 marca 1993 r. oraz zgodnej z nią mapy podziału Ks.rob.nr [...]. Poza tym ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika w sposób bezsporny, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zgromadzone w sprawie liczne protokoły z rozprawy oraz wizji lokalnej w terenie, a także stanowisko przedstawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową w S. potwierdzają, że na wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] m2 nie została zrealizowana budowa Osiedla Mieszkaniowego "[...]" w S. - III Etap, a nieruchomość stanowi niezagospodarowany teren pomiędzy dwoma osiedlami mieszkaniowymi zrealizowanymi w latach 1970-1995. Za trafne należało również uznać zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko organu, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r., w części dotyczącej zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania obarczone są wadą rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Decyzje wydane w postępowaniu nieważnościowym zupełnie pomijają zasady ustalania zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przewidziane w art. 140 ust. 2-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przepisie tym wyraźnie stwierdzono, że punktem wyjścia do ustalania kwoty zwaloryzowanego odszkodowania jest opinia rzeczoznawcy majątkowego o wartości nieruchomości z dnia jej zwrotu (w niniejszej sprawie z dnia [...] lutego 2000 r.). Tylko opinia o aktualnej wartości nieruchomości pozwalała ustalić dopuszczalną wysokość odszkodowania po waloryzacji (art. 140 ust. 2 w związku z art. 217 ust. 2 tej ustawy) oraz różnicę między wartością nieruchomości według stanu z dnia jej wywłaszczenia, a wartością według stanu z dnia jej zwrotu, od której zależy wysokość zwaloryzowanego odszkodowania (art. 140 ust. 3 i 4 tej ustawy). Organy ustalające wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie mogły więc orzekać na podstawie opinii biegłego o wartości wywłaszczonej nieruchomości sprzed wywłaszczenia i po wywłaszczeniu, opracowanej w czerwcu 1996 r. Zgodzić trzeba się również z Ministrem, że w części dotyczącej zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r. nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 KPA, ponieważ zwrot odszkodowania, na które składa się pewna suma środków pieniężnych jest zawsze odwracalny. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił argumentów Miasta S. (wnioskodawcy stwierdzenia nieważności) o niewyjaśnieniu przez organ nadzoru stanu prawnego nieruchomości przeznaczonych do zwrotu. Z załączonych do akt sprawy dokumentów, w szczególności: kserokopii księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia [...] marca 2000 r. dział [...] i [...], pisma Starosty S. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 2006 r., sygn. akt [...] wynika, że właścicielem działek [...], [...] i [...] (później [...], [...] i [....]) była Gmina S., a nieruchomości te nie były obciążone użytkowaniem wieczystym. Odnosząc się do zarzutów skargi świadczących o wywołaniu przez decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2000 r. nieodwracalnych skutków prawnych Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wpisanie danych wynikających z decyzji orzekającej o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do państwowego zasobu geodezyjnego ma jedynie charakter techniczno-informacyjny, a zatem nie rodzi skutków prawnych oddziaływujących nieodwracalnie na prawa rzeczowe obciążające tą nieruchomość. Ustalenie zaś przez organ podatkowy podatku od zwróconych nieruchomości nie jest bezpośrednim skutkiem decyzji o zwrocie nieruchomości, lecz ma charakter późniejszego zdarzenia prawnego, zresztą odwracalnego na drodze administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.