I SA/Wa 238/13

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku postanawia odmówić przyznania G. M. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku postępowania sądowego G. M. nadesłała do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest osobą samotną i schorowaną. Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł. Wyjaśniła, że ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania około [...] zł, na opłacenie kosztów leczenia [...] zł, kosztów wyżywienia w wysokości [...] zł, zakup środków higieny i środków czystości [...] zł, opłacenie przejazdów w wysokości [...] zł, opłacenie za wieczyste użytkowanie. Dodała również, że ma wiele podstawowych potrzeb i nie stać jej na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. G. M. oświadczyła, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m2, a źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł. W związku z wątpliwościami referendarza sądowego dotyczącymi sytuacji majątkowej skarżącej wezwaniem z dnia 1 marca 2012 r., została ona zobowiązana do nadesłania, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, wyciągu z konta bankowego (lub kont bankowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz do wyjaśnienia czy dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami (k- 63). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, że zostało ono doręczone G. M. w dniu [...] marca 2013 r. (k- 64), a zatem termin do nadesłania dodatkowych dokumentów upłynął w dniu [...] marca 2013 . W terminie tym, jak również do dnia wydania niniejszego postanowienia adresatka nie wykonała wezwania referendarza sądowego. Rozpatrując zatem złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawczynię okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez G. M. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewykonania wezwania referendarza sądowego z dnia 1 marca 2012 r. Jeszcze raz podkreślić należy, że strona chcąc, aby jej wniosek został rozpoznany merytorycznie ma obowiązek nie tylko dokładnego wypełnienia formularza, ale również wykonania dodatkowych wezwań rozpoznającego taki wniosek. Wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści przepisu art. 246 p.p.s.a., ciążyło na stronie. Z obowiązku tego G. M. nie wywiązała się. Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącą przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało jej ocenę sytuacji majątkowej na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.