I SA/Wa 2384/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje J. F. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. F. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku J. F. z dnia [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] i [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wpłynęły one wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu do organu w dniu 27 września 2017 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 27 stycznia 2018 r. Następnie prawomocnym wyrokiem z 14 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 585/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie wyroku z 13 czerwca 2017 r. Kolejnym wyrokiem z 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 502/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł za niewykonanie ww. wyroku z 13 czerwca 2017 r. Pismem z 20 września 2019 r. (data wpływu do organu) skarżąca ponownie wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 222/17. Następnie w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą 10 października 2019 r., J. F. zarzuciła Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17. Skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że od upływu terminu na rozpoznanie sprawy wskazanego w wyroku z 13 czerwca 2017 r. minął już jeden rok i osiem miesięcy. Jednakże, pomimo wydania dwóch wyroków wymierzających organowi grzywnę nadal nie wydano rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nie powiadomił również skarżącej o przyczynach przekroczenia terminu. Skarżąca podniosła, że bezczynność organu świadczy o lekceważeniu zarówno strony postępowania, jak i prawomocnych wyroków sądu. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że w celu ustalenia, czy nieruchomość hipoteczna spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pismem z 29 października 2019 r. wystąpił do Wojskowego Biura Historycznego o nadesłanie zdjęć lotniczych z lat 1950 - 1965 obejmujących tę nieruchomość. Poinformował również, ze dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po otrzymaniu odpowiedzi na ww. pismo oraz zwrocie akt z sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz.2325), dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku J. F. z dnia [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] i [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 27 września 2017 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 27 stycznia 2018 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 14 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 585/18 oraz 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 502/19 ukarał organ grzywnami odpowiednio w wysokości 1000 zł oraz 2000 zł. Skarżąca ponownie wezwała Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 222/17. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w opisanym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Nie została ona jednak wydana w przepisanym terminie, a okoliczności powoływane przez organ nie mogły zostać uznane za uzasadniające bezczynność w sprawie. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 13 czerwca 2017 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącej Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3043/18). Oceniając charakter bezczynności Prezydenta [...], Sąd wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu. Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem jej sumy w kwocie 2000 złotych. Sąd uznał bowiem, że dla zaprzestania bezczynności nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny i rację ma skarżąca wskazując na konieczność zasądzenia od organu na swoją rzecz sumy pieniężnej. To, że jej przyznanie ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczenia bezczynności i zdyscyplinowania organu. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę to, że organ zareagował na skargę z 10 października 2019 r. i podjął czynności wyjaśniające. Przy określeniu wymiaru ww. sumy Sąd uwzględnił również okres zwłoki w wykonaniu wyroku z 13 czerwca 2017 r. w przedmiocie bezczynności organu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. O kosztach sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.