I SA/Wa 2395/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania Z. L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1968 r., nr [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], położona w K., stanowiąca własność J. L. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na budowę filii Państwowego Ośrodka Maszynowego. Obecnie, nieruchomość stanowi własność Gminy Miejskiej K. i jest użytkowana przez O. Z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości wystąpili, pismem z dnia 18 listopada 2009 r., spadkobiercy J. L.: Z. L., A. S., B. W. i Z. D. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Starosta K. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w K. oznaczonej obecnie jako działka nr p[...] na rzecz spadkobierców J. L.: Z. L., A. S., B. W. i Z. D., oraz orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: Z. L., A. S., B. W. i Z. D., Burmistrz Miasta K. oraz O., w konsekwencji których Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przyczyną takiego rozstrzygnięcia jest wycofanie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości przez Z. L. Następnie, Z. L., pismem z dnia 29 marca 2011 r., uzupełnionym pismem z dnia 10 maja 2011 r., wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia 1 marca 2011 r., powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.. W wyniku wznowienia postępowania, Wojewoda [...] - decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] - odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. Pismem z dnia 15 lipca 2011 r., Z. L. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r., w konsekwencji którego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia organ drugiej instancji wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 k.p.a. Odnosząc się do powołanych przez skarżącego przesłanek wznowienia Minister podkreślił, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Aby skutecznie wykazać zaistnienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki: 1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny rzeczywiście poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód; 2) sfałszowanie musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zajdą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 k.p.a., tzn. można wznowić postępowanie przed wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste lub wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo szkody dla interesu społecznego, a także wówczas gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub innych przyczyn określonych w przepisach prawa), oraz 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną. Te wszystkie przesłanki musza wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Ministra, wnioskodawca nie powołał we wniosku o wznowienie postępowania żadnego orzeczenia sądu lub innego organu, które stwierdzałoby, że jakikolwiek dowód, na którym oparły się organy był fałszywy. Następnie, organ odniósł się do drugiej wskazanej przez Z. L. przesłanki wznowienia, tj. art 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ stwierdził, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy warunki. Po pierwsze - ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie - "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie: "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Minister podkreślił, że Z. L. we wniosku o wznowienie postępowania nie wskazał takich nowych dowodów i okoliczności faktycznych. Ponadto zarzuty dotyczące braku dokumentów na zmianę sposobu zagospodarowania nieruchomości na zakład [...] oraz potwierdzających przekazanie prawa użytkowania wieczystego OSM w K. stanowią powtórzenie zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu z dnia 2 lutego 2011 r. Zatem, zdaniem organu, powołana przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie została spełniona. Skargę na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł Z. L. - wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez W. L. Zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej skarżący zarzucił : - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych do rozstrzygnięcia sprawy; - uchybienia w pracy urzędników, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy; - sprzeczność między ustaleniami Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej a zebranym w sprawie materiałem dowodowym, bowiem organ nie wykazał woli rzetelnego zbadania wniosku spadkobierców o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący przytoczył uchwałę Sądu Najwyższego, która jego zdaniem, ma zastosowanie także w jego sprawie. Ponadto, wskazał na szereg okoliczności, np.: działka nr [...] została wywłaszczona niezgodnie z prawem gdyż cel wywłaszenia nie został zrealizowany; połączenie działek nr [...] było bezprawne; brak dezyzji i dokumentów na zmianę sposobu zagospodarowania nieruchomości z przeznaczeniem na Z.; brak decyzji i dokumentacji potwierdzających przekazanie prawa użytkowania O. w K. - które to okoliczności, w jego ocenie, mają wpływ na prawidłowe wydanie rozstrzygnięcia przez Ministra. Skarżący zarzucił, że decyzja z dnia [...] maja 2012 r. jest lakoniczna, niezrozumiała, nie odpowiada wymogom stawianym przez prawo. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Podstawą materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. był m.in. przepis art. 145 § 1 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wyjaśnić należy, że wady z art. 145 § 1 K.p.a. są istotnymi wadami postępowania, wobec czego mogą spowodować wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Skarżący, domagał się wzruszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] uchylającej decyzję Starosty K. z dnia [...] listopada 2010 r. oraz umarzającej postępowanie pierwszej instancji - z uwagi na wady, o których mowa w art. 145 § 1 i 5 K.p.a. – czemu dał wyraz w piśmie z dnia 10 maja 2011 r. W konsekwencji tego, organ pierwszej instancji, związany zakresem wniosku Z. L. prowadził postępowanie wznowieniowe w oparciu o powyższe przepisy. Sąd podkreśla, na co zresztą prawidłowo wskazały organy administracji, że aby skutecznie wykazać zaistnienie podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki. Po pierwsze, musi istnieć związek przyczynowy między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Po drugie, związek przyczynowy musi wystąpić w danej sprawie administracyjnej (w tym przypadku w sprawie dotyczącej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r.), a nie w innej z nią związanej. Po trzecie, sfałszowanie musi znaleźć potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub innego organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., sygn. akt II SA 640/91 - ONSA 1992, nr 3-4, poz. 66, s. 140, gdzie Sąd wskazał, że "Wznowienie nie mogło nastąpić, ponieważ ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji"; zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1123/99, Lex nr 55743). Ponadto, Sąd zauważa, że z uwagi na szerokie pojęcie dowodu, wynikające z art. 75 § 1 K.p.a. fałsz dowodu może przejawiać się nie tylko w fałszywych dokumentach i opiniach biegłych, ale też w fałszu innych dowodów, dowodem nie jest jednak wyjaśnienie stron. Skoro więc Z. L. domagał się wznowienia postępowania na ww. podstawie wznowienia - to musiał przedłożyć właściwemu organowi prowadzącemu postępowanie wznowieniowe dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokumenty w oparciu, o które została wydana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. były sfałszowane. Nie jest bowiem rolą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, na okoliczność, że kwestionowana przez skarżącego decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o jego wniosek z dnia 30 grudnia 2010 r., w którym jasno wyartykułował swoje żądanie: "cofam wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania". Wojewoda [...], wydając więc decyzję z dnia [...] marca 2011 r. postąpił zgodnie z żądaniem Z. L. Aby więc zakwestionować decyzję Wojewody skarżący musiałby wykazać, że jego wniosek z dnia 30 grudnia 2010 r. (istotna dla sprawy okoliczność faktyczna) był sfałszowany. Z. L. w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak również w skardze, zwraca uwagę na dowody i okoliczności, które miałyby ewentualne znaczenie (oczywiście przy spełnieniu trzech przesłanek z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.) ale - w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tymczasem przedmiotowe postępowanie nie dotyczy zwrotu tej nieruchomości a wznowienia postępowania dotyczącego uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu o zwrot i umarzającej postępowanie przed organem pierwszej instancji - czego skarżący nie rozróżnia. W związku z tym ustalenia organu co do braku istnienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. należy uznać za prawidłowe. Odnosząc się zaś do ewentualnego istnienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. zwrócić należy uwagę, że z brzmienia tego przepisu wynika, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, że przy ocenie powyższych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej, w tym przypadku decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz stanowić będą podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Analizując zarzuty skargi, trudno doszukać się okoliczności faktycznych i dowodów, które nieznane były Wojewodzie [...] przy wydawaniu decyzji z dnia [...] marca 2011 r., a które to wpływać miałyby na jego rozstrzygnięcie – tym bardziej (na co już Sąd zwracał uwagę wcześniej), jego orzeczenie zostało wydane z uwagi na treść wniosku skarżącego z dnia 30 grudnia 2010 r. W tym stanie sprawy, zarzuty Z. L. podnoszone w skardze nie są usprawiedliwione, bowiem Minister prawidłowo rozpatrzył i rozważył sprawę, zaś uzasadnienie decyzji spełnia ustawowe wymogi. W konsekwencji, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). ----------------------- 4