I SA/Wa 2397/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] odmawiającą przyznania K. K. zasiłku celowego specjalnego. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 30 marca 2010 r. K. K. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. o przyznanie zasiłku celowego na [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Prezydent W. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego specjalnego. W uzasadnieniu wskazał, że K. K. postanowieniem sądu został internowany i od [...] sierpnia 2007 r. przebywa w oddziale szpitalnym [...] w P. W szpitalu ma zapewnione całkowite wyżywienie i utrzymanie, nie ponosi także kosztów związanych z leczeniem. Wnioskodawca jest emerytem, a jego deklarowany dochód to świadczenie z [...] w wysokości [...] zł, która to kwota przekracza kryterium ustawowe wynoszące 477 zł. Tym samym wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego. Organ wskazał, że w prawdzie na podstawie wyroku Sądu z emerytury potrącana jest kwota [...] zł tytułem zaległych alimentów, przez co do wypłaty pozostaje [...] zł, jednak zdaniem organu kwotę potrąceń komorniczych zaległych alimentów należy doliczyć do dochodu. Odmowę przyznania zaś specjalnego zasiłku celowego organ uzasadnił faktem, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, bowiem od pięciu lat przebywa on w szpitalu i jego sytuacja życiowa nie ulega zmianie. Po rozpatrzeniu odwołania K. K. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że z przepisu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej "U.p.s.") wynika, iż rozstrzygnięcie w zakresie wysokości zasiłku celowego i samego faktu jego przyznania leży w sferze uznania administracyjnego. Z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, zastosowanie miał przepis art. 41 pkt 1 U.p.s., który mówi o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionym przypadku. Zdaniem organu sytuacja skarżącego nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu, bowiem jego przypadek nie jest szczególnie uzasadniony na tle innych potrzebujących, których dochód często tylko nieznacznie przekracza kryterium i którzy dysponują porównywalnymi ze skarżącym zasobami i możliwościami przezwyciężenia trudnej sytuacji. Ponadto skoro skarżący przebywa w szpitalu, gdzie zapewnioną ma żywność, utrzymanie i świadczenia zdrowotne, a to oznacza że jego sytuacja jest korzystniejsza w stosunku do większości osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. K., wskazując, że z emerytury otrzymuje jedynie [...] zł, a nie [...] zł, gdyż resztę zabiera komornik tytułem zaległych alimentów. Tym samym dochód skarżącego nie przekracza określonego w ustawie kryterium dochodowego, tj. kwoty 477 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 U.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 U.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ale rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Uznanie administracyjne, które występuje przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej (m.in. art. 39), w tym również zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 U.p.s., polega na tym, że organ pomocowy dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Toteż nie można organowi rozstrzygającemu sprawy z zakresu pomocy społecznej odmówić prawa do oceny złożonego wniosku. Omawiając zarzuty skargi należało stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę, dokonały oceny całokształtu rozpoznawanej sprawy, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, prawidłowo dokonały oceny hierarchii potrzeb skarżącego, odmawiając przyznania zasiłku na zgłoszone potrzeby. Osoby, które zwracają się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby, którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku winny zdawać sobie sprawę, ze w stosunku do nich "uznanie administracyjne" oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 U.p.s. Nie może bowiem w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego o którym mowa w art. 41 pkt 1 U.p.s. jest jego wyjątkowość, o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tegoż zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie natomiast z art. 39 U.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego jest ponadto uzależnione od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną. Gdy dochód ten przekracza kryterium dochodowe, może nastąpić przyznanie świadczenia jedynie na mocy art. 41 U.p.s., który określa, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, które podlegają zwrotowi częściowo lub w całości. Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że K. K. przekroczył kryterium dochodowe, które wynosi 477 zł (dochód wnioskodawcy wyniósł bowiem [...] zł). Podkreślenia wymaga, że przy badaniu kryterium dochodowego organy słusznie zważyły, że kwotę zaległych alimentów potrącanych przez komornika należy doliczyć do dochodu skarżącego, nie były one bowiem płacone terminowo i tym samym wygenerowały dodatkowe komornicze koszty. Zatem przedmiotową sprawę należało rozpoznać w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 U.p.s. Z treści tego przepisu wynika natomiast, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany". Zasadnie zatem wskazały organy, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji I instancji wynika, że skarżący otrzymał świadczenia socjalne z [...] w formie zapomogi losowej – w grudniu 2009 r. w kwocie [...] zł, w maju 2010 r. w kwocie [...] zł. K. K. wskazał, że za otrzymaną zapomogę zakupił [...] i [...], czyli artykuły nie będące przedmiotami pierwszej potrzeby. Skarżący od 4 lat przebywa w [...] w P. w oddziale szpitalnym [...] i jego sytuacja życiowa nie ulega zmianie, wobec czego przyjąć należy, że otrzymuje niezbędną pomoc. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wyczerpująco uzasadnione w decyzjach organów obu instancji. Skarżący ma zaspokojone niezmiennie od kilku lat podstawowe potrzeby życiowe i opiekę medyczną, zaś fakt przeznaczania uzyskanych tytułem zapomóg kwot pieniężnych na rzeczy nie stanowiące podstawowych potrzeb życiowych świadczy o ich zaspokojeniu. Skarżący wniósł o przyznanie zasiłku, który miał zamiar przeznaczyć na [...]. Sąd uznał nadto, że wobec prowadzonej egzekucji komorniczej dotyczącej należności alimentacyjnych, podstawowe potrzeby dzieci skarżącego są zaspokajane. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.