I SA/Wa 2406/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania E.J. świadczenia w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., po rozpatrzeniu wniosku E.J. złożonego w dniu 22 sierpnia 2011 r., organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup naczyń kuchennych (talerze, garnki, patelnia, szklanki, kubki). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił sytuację osobistą i materialną wnioskodawczyni podkreślając, że uzyskiwany przez nią dochód miesięczny w wysokości [...] zł nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które wynosi 477 zł. Organ zaznaczył, że odmawiając przyznania wnioskowanej pomoc wzięto pod uwagę sytuację materialną i indywidualne okoliczności występujące w rodzinie strony, a także możliwości finansowe MOPR oraz ilość osób oczekujących na zabezpieczenie swoich potrzeb. Powołując treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, wyjaśniono że potrzeby środowiska w 2011 r. na realizację świadczeń z pomocy społecznej z zadań własnych gminy są wyższe o 30 % w stosunku do otrzymanego budżetu. Miesięcznie Ośrodek otrzymuje 1/12 budżetu, a z dotacji miesięcznej w pierwszej kolejności zabezpiecza takie formy pomocy jak m.in. posiłki, schronienie, pogrzeby. Pomoc w formie zasiłku celowego i w naturze udzielana jest w miarę posiadanych środków finansowych. Mimo ustalonych potrzeb w wysokości [...] zł na zasiłki celowe i pomoc w naturze, powyższa forma pomocy nie może być w pełni realizowana, ponieważ obecnie otrzymywana dotacja miesięczna nie zabezpiecza wszystkich potrzeb osób/rodzin oczekujących pomocy. Środki finansowe jakimi dysponuje MOPR są w znacznym stopniu niewystarczające w stosunku do społecznego zapotrzebowania. Ze względu na ten fakt, Ośrodek w pierwszej kolejności stara się zabezpieczyć najbardziej podstawowe potrzeby rodzin i osób pozostających bez żadnego źródła utrzymania, niezdolnych do podjęcia pracy ze względu na długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność. Organ pierwszej instancji podkreślił również, że objął wnioskodawczynię pomocą w formie zasiłku celowego na żywność w wysokości [...] zł miesięcznie od września do grudnia 2011 r. i zasiłku okresowego od września do grudnia 2011 r. oraz że będzie czynił wszelkie starania w celu pozyskania dodatkowych środków finansowych na realizację świadczeń z pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E.J. opisując swoją trudną sytuację życiową oraz formułując w tym zakresie zarzuty w stosunku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., jak również Prezydenta Miasta O.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpoznając sprawę, stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy zaznaczył, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną bez prawa do zasiłku (pomimo aktywnego poszukiwania pracy). Zajmuje ona mieszkanie komunalne (pokój z kuchnią), nie posiada własnego źródła utrzymania, korzysta natomiast z pomocy finansowej MOPR w O. w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych. W miesiącach maj - sierpień 2011 r. otrzymała zasiłek okresowy w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz zasiłek celowy z przeznaczeniem na żywność w wysokości po [...] zł miesięcznie. Ponadto przyznano jej dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r. Sytuacja zdrowotna wnioskodawczyni oceniana jest jako dobra. E.J. spełnia zatem ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, jej udokumentowany dochód nie przekracza bowiem ustawowego kryterium dochodowego – 477 zł. Organ drugiej instancji przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), określających zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i podkreślił, że decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jest decyzją uznaniową, co oznacza, iż mimo ustawowych przesłanek do jego udzielenia, organ pomocy społecznej może podjąć nawet decyzję odmowną, bądź przyznać świadczenie w niższej wysokości, niż oczekuje tego zainteresowana osoba czy rodzina. Kryteria przyznawania zasiłku celowego nie zostały określone wprost przez przepisy ustawy o pomocy społecznej i wyznacznikami są z jednej strony okoliczności konkretnej sprawy, w tym sytuacja materialna wnioskodawcy, a z drugiej strony cel zasiłku, możliwości finansowe organów pomocy społecznej, a także potrzeby innych osób znajdujących się zasięgu działania organu. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. decyzja organu pierwszej instancji mieści się w dozwolonych przez prawo granicach uznania administracyjnego oraz czyni zadość wymaganiom określonym w art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zobrazował stan środków będących w jego dyspozycji na dzień wydawania decyzji, przedstawił wielkość potrzeb odnośnie świadczeń z pomocy społecznej z zadań własnych gminy, istniejących na terenie miasta O.. Wskazał też, że skarżąca objęta jest stałą i systematyczną pomocą MOPR w O. w formie udzielanych zasiłków okresowych i celowych z przeznaczeniem na zakup żywności i taka pomoc będzie jej nadal udzielana. Organ zaznaczył jednocześnie, że zasiłek celowy przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby i nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Tym samym organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E.J. podnosząc, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, stosowny zasiłek na zakup podstawowych naczyń kuchennych powinien jej zostać przyznany. Skarżąca zarzuciła ponadto nieprawidłowości w działaniu MOPR w O.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspakajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści powołanego art. 39 wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć natomiast na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie odmawiając E.J. przyznania wnioskowanego świadczenia na zakup naczyń kuchennych, organy obu instancji wskazały, że przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę potrzeby wnioskodawczyni, zakres przyznawanej jej pomocy, jak również możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O.. W uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć podkreślono, że E.J. stale korzysta ze wsparcia Ośrodka. Z danych zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że w okresie od maja do sierpnia 2011 r. skarżąca otrzymywała zasiłek okresowy w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz zasiłek celowy z przeznaczeniem na żywność w wysokości [...] zł miesięcznie. Od września do grudnia 2011 r. objęta natomiast została pomocą w formie zasiłku celowego na żywność w wysokości [...] zł miesięcznie oraz w formie zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie. Od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r. przyznano jej również dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w O. nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb środowiska w 2011 r., które są wyższe o 36% w stosunku do otrzymanego budżetu. Mimo ustalonych potrzeb na zasiłki celowe i pomoc w naturze w wysokości [...] zł Ośrodek nie może w pełni realizować tej formy pomocy, ponieważ otrzymywana dotacja miesięczna nie zabezpiecza wszystkich potrzeb osób i rodzin oczekujących pomocy. W pierwszej kolejności zabezpieczane są zatem najbardziej podstawowe potrzeby, takie jak posiłki, schronienie, pogrzeby. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. O odmowie przyznania świadczenia – jak wyżej wskazano - decydowały nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O.) i cel pomocy, ale również możliwości finansowe tego Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. W uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednocześnie należy, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia nie wpłynie negatywnie na pogorszenie warunków bytowych skarżącej, która – jak wyżej wskazano - jest pod stałą opieką Ośrodka i otrzymuje pomoc w formie zasiłków celowych i okresowych. W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.