I SA/Wa 241/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Dz. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji administracyjnej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. i M. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...]odmawiającej A. S. i M. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskami z dnia 18 marca 2010 r. M. D. i A. S. zwróciły się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w G., województwo [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]Wojewoda [...] odmówił A. S. i M. D. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z powodu złożenia przez nie wniosku o rekompensatę po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyły A. S.i M.D.. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji uznając, iż Wojewoda [...] blednie przyjął, że A.S. i M. D. złożyły wnioski o rekompensatę po terminie, a organ powinien wezwać T.S. o uzupełnienie braków poprzez dostarczenie pełnomocnictw. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...]ponownie odmówił potwierdzenia A. S. i M. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda stwierdził, że w sprawie niniejszej nie został spełniony wymóg wynikający z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż wnioski o przyznanie rekompensaty złożone zostały po terminie wyznaczonym w tym przepisie tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. Wskazał również, że ze zgromadzonych przez organ akt wynika, że sprawa dotycząca rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. S., pierwotnie została wszczęta wnioskiem T. S. z dnia 24 listopada 1990 r. Organ stwierdził przy tym, że analiza materiału dowodowego potwierdza, iż spadkobierca po właścicielce pozostawionych nieruchomości działał wyłącznie w swoim imieniu. Brak jest bowiem pełnomocnictw uprawniających go do złożenia wniosku także w imieniu A. S. oraz M. D.. Co więcej z oświadczeń wnioskodawczyń złożonych w dniu 18 lutego 2010 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań wynika, że T. S. nie miał pisemnego upoważnienia do ich reprezentowania. Organ wskazał ponadto na pismo z dnia 27 maja 2004 r. skierowane do A. S., M. D. i Z. S. informujące ich o tym, że z wniosku T. S. prowadzone jest postępowanie w przedmiocie zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. W piśmie tym poinformowano powyższe osoby o tym, że o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą ubiegać się spadkobiercy właściciela nieruchomości pozostawionych. Pismo to skierowane zostało do ww osób przed upływem terminu do składania wniosków o potwierdzenie tego prawa. Następnie pismem z dnia 8 września 2005 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] poinformował A. S., M. D. i Z. S., że przed Wojewodą [...] wszczęte zostało postępowanie z wniosku T. S.. W piśmie tym ponownie przytoczono treść przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. Nr 6, poz. 39) zgodnie z którym, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych, prawo do rekompensaty przysługuje łącznie wszystkim jego spadkobiercom, jeżeli posiadają obywatelstwo polskie, albo jednemu z nich, wskazanemu przez pozostałych spadkobierców. Wojewoda podniósł także, że z uwierzytelnionej kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po T. S. nabył jego syn Z. S. w całości. Od decyzji powyższej odwołania do Ministra Skarbu Państwa złożyły A. S. i M.D.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Skarbu Państwa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...]września 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 24 listopada 1990 r. T. S. złożył do Urzędu Gminy w [...] wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez W. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z pisma tego, zdaniem organu, wyraźnie wynika, że T.S. złożył wniosek o przyznanie ekwiwalentu w swoim imieniu oraz w imieniu dzieci: A. S., M. S. (D.) oraz Z. S.. Minister podkreślił przy tym, że w stanie prawnym obowiązującym na dzień składania wniosku przez T. S., przepis art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywał legitymację łączną do dochodzenia rekompensaty, co znaczy, że prawo to przysługiwało łącznie wszystkim spadkobiercom. Na potwierdzenie swojego stanowiska Minister powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu M. D., pismem z dnia 3 stycznia 2012 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazała, że jej ojciec T. S. po uzgodnieniu z nią, z jej siostrą A. i jej bratem Z., wystąpił w imieniu własnym oraz w ich imieniu do Urzędu Gminy [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wskazała również, że w wszystkie dokumenty o jakie organ wzywał w trakcie trwania postępowania, były przez nią dostarczane. Wskazała ponadto, że brak pisemnego pełnomocnictwa dla jej ojca, jest niedopatrzeniem organu prowadzącego postępowanie, który nie wezwał jej ojca T. S. do uzupełnienia tego braku. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast do treści art. 119 § 2 ppsa - Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni – sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]uchylająca decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi - był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1ustawy, a także posiada obywatelstwo polskie. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 1 i 2, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Ze zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy materiału dowodowego wynika, że wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez W. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, złożył jedynie T. S., jednak z jego treści wynika, że wniosek ten złożył w imieniu własnym oraz w imieniu swoich dzieci A. S., M. S. (D.) oraz Z. S.. Słusznie zatem, zdaniem Sądu, Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] uznając, iż organ ten nie wyjaśnił czy T. S. był osobą wskazaną przez osoby uprawnione w rozumieniu art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.), czy też w postępowaniu występowali wszyscy spadkobiercy łącznie. Z przepisu art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. wynika bowiem, iż w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą, uprawnienia do zaliczenia (obecnie prawo do rekompensaty) przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Jedyną bowiem kwestią na jakiej skupił się organ pierwszej instancji było, to czy A. S. i M. D. udzieliły pełnomocnictwa T. S. do działania w ich imieniu. Tymczasem w świetle ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, jeżeli organ miał wątpliwości czy wniosek z 24 listopada 1990 r. złożył T. S. jedynie w swoim imieniu, czy również w imieniu pozostałych spadkobierców, powinien był wezwać strony o wyjaśnienie tej kwestii i ewentualne potwierdzenie dokonania tej czynności, oraz o ewentualne uzupełnienie wniosku o niezbędne pełnomocnictwa. Ponadto wskazać należy, że sama skarżąca w skardze podnosi tak naprawdę zarzuty dotyczące działania organu pierwszej instancji, potwierdzając stanowisko Ministra Skarbu Państwa, zgodnie z którym niedopatrzenie organu prowadzącego postępowanie nie może pociągać za sobą negatywnych skutków dla strony. Reasumując Sąd uznał że Minister Skarbu Państwa prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa dotyczące rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej a swoje rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy uzasadnił. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał również na względzie zakaz reformationis in peius (orzekania na niekorzyść strony skarżącej), wynikający z przepisu art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.