I SA/Wa 241/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. J. G., wnioskiem z dnia 1 marca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Źródłem utrzymania rodziny jest renta otrzymywana przez żonę wnioskodawcy w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dochód z prowadzonego gospodarstwa ogrodniczego w wysokości [...] zł rocznie. Skarżący zaznaczył, że na lokacie zgromadzone ma środki pieniężne w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku oraz we wcześniejszych pismach kierowanych do Sądu wskazał natomiast, że większą część uzyskiwanego dochodu przeznacza na utrzymanie oraz leczenie i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 marca 2013 r. skarżący nadesłał dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej rodziny, w tym m.in. wyciąg z posiadanego rachunku bankowego z którego wynika, że na dzień [...] marca 2013 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że J. G. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że rodzina utrzymuje się z renty otrzymywanej przez żonę wnioskodawcy w wysokości [...] zł miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa ogrodniczego w wysokości – jak wskazano – [...] zł rocznie. Zauważyć jednakże trzeba, że z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika, iż skarżący na lokacie zgromadzone ma środki pieniężne w wysokości [...] zł, na rachunku zaś środki w wysokości ponad [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Sytuacji majątkowej skarżącego nie można utożsamiać z sytuacją osób nieposiadających jakiegokolwiek majątku ani oszczędności. Fakt zgromadzenia środków finansowych we wskazanej wyżej wysokości przemawia za stwierdzeniem, że wnioskodawca nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Przeciwnie, w ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącego, posiadającego oszczędności we wskazanej wyżej wysokości, jest dobra i jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieść koszty postępowania w sprawie. Zwłaszcza, że wraz z żoną nie mają nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznaczają wyłącznie na potrzeby własne. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawca do takich osób niewątpliwie nie należy. Zauważyć także trzeba, że mimo stosownego wezwania, skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. Okoliczność powyższa uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzeczywistej oceny sytuacji finansowej strony. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.