I SA/Wa 2413/13

WyrokWSA w Warszawie2014-05-27

Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Joanna Skiba, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zespół pałacowo-parkowy wraz z otaczającymi go gruntami, które nie były wykorzystywane do działalności rolniczej ani funkcjonalnie z nią powiązane, podlega przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zespół pałacowo-parkowy i przyległe do niego parcele gruntowe, które pełniły funkcje mieszkaniowe, reprezentacyjne i rekreacyjne, a nie rolnicze, nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej. Kluczowe było stwierdzenie braku związku funkcjonalnego z częścią majątku ziemskiego przeznaczoną do działalności rolniczej oraz brak charakteru rolniczego samych parcel (np. lasy). Sąd podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że przejęciu podlegały jedynie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie reformy rolnej, która uchyliła częściowo decyzję Wojewody i orzekła, że określone parcele budowlane i gruntowe, w tym zespół pałacowo-parkowy, nie podlegają przejęciu na cele reformy rolnej. Skarżący Instytut zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie wiążących wskazań sądu z poprzedniego postępowania, oraz błędną wykładnię przepisów materialnych, w szczególności art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, kwestionując jego moc obowiązującą.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi I. w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: - w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...]listopada 2005 r. nr [...] w części dotyczącej parceli budowlanej [...] ha oraz parcel gruntowych [...] o pow. [...] ha i [...] o pow [...] ha , lkat. [...] o pow. [...] ha .oraz lkat. [...] o pow. [...] ha objętych lwh [...] oraz parcel gruntowych [...] o pow. [...] ha oraz lkat. [...] o pow. [...] ha, objetych lwh [...] prowadzonych przy Sądzie Okręgowym w K; - w pkt. 2 orzekł, że ww. parcele nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13); - w pkt 3 utrzymał ww. decyzję Wojewody [...] w pozostałym zakresie. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. orzekł, iż majątek ziemski stanowiący własność W. Z. i K. Z., położony w miejscowościach B., L., G. i T. podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Po uchyleniu powyższej decyzji przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (decyzja z dnia [...] stycznia 1999 r.) Wojewoda [...] ustalił, że K. Z. i W. Z. byli właścicielami odrębnych majątków ziemskich. W związku z tym sprawę dotyczącą nieruchomości należących do W. Z. wyłączył do odrębnego postępowania. Natomiast decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. orzekł, iż majątek ziemski K. Z. podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej w skrócie dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzję tę utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Powyższe rozstrzygnięcia zostały uchylone wyrokiem z dnia 24 lipca 2003 r. sygn. akt IV S.A. 3193/01, w którym Naczelny Sąd Administracyjny, zobowiązał organy do wyjaśnienia kwestii parcelacji gruntów wchodzących w skład przedmiotowego majątku ziemskiego oraz zbadania ewentualnego związku funkcjonalnego zespołu pałacowo-parkowego w G. z nieruchomością rolną. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. W. M., po raz kolejny rozpoznając sprawę, stwierdził, że określone parcele wchodzące w skład majątku ziemskiego stanowiącego własność K. Z. podpadają pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazał przy tym, że zespół pałacowo -parkowy był powiązany organizacyjnie, finansowo, terytorialnie i historycznie z pozostałą częścią majątku ziemskiego, a ponadto właściciel majątku w 1933 r. uzyskał zezwolenie na parcelację w trybie ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, jednakże brak jest dowodów potwierdzających wymagane ówczesnym prawem zatwierdzenie projektu parcelacji nieruchomości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania M. Z. i P. Z., następców prawnych byłego właściciela majątku decyzją z dnia [...] października 2007 r., , uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. i orzekł, że: 1. parcele budowlane i gruntowe o łącznej powierzchni [...] ha, w tym: parcele budowlane [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha oraz parcele gruntowe [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha wchodzące w skład majętności: "G." objętej Iwh [...] ks.tab prowadzonej przy Sądzie Okręgowym w K., na których usytuowany jest zespół pałacowo-parkowy, położone obecnie w gminie K., powiat [...] , stanowiące byłą własność K. Z., nie podpadają pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, 2. parcele budowlane i gruntowe o łącznej powierzchni [...] ha, w tym: parcele budowlane [...] o powierzchni [...], nr [...] (nr.d. [...]) o powierzchni [...]ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...], oraz parcele gruntowe: nr [...] o powierzchni [...] ., nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha wchodzące w skład majętności "G." objętej [...] prowadzonej przy Sądzie Okręgowym w K., parcele gruntowe [...] kat: nr [...] o powierzchni o [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha wchodzące w skład majętności "L." objętej [...] ks.tab. prowadzonej przy Sądzie Okręgowym w K.; parcele gruntowe [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] , nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha wchodzące w skład majętności "L." objętej [...] ks.tab. prowadzonej przy Sądzie Okręgowym w K., parcela budowlana [...] o powierzchni [...] ha, parcele gruntowe [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni 1[...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha wchodzące w skład majętności "G." objętej [...] tab prowadzonej przy Sądzie Okręgowym w K.; działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha objęta księgą wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla K. w K, Wydział Zamiejscowy Ksiąg Wieczystych w N., odpowiadająca dawnym parcelom gruntowym [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha wchodzącym w skład majętności: [...] prowadzonej przy Sądzie Grodzkim w N., położone obecnie w gminie K., powiat [...], stanowiące byłą własność K. Z., popadają pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e powołanego dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż w toku przeprowadzonego ponownie postępowania ustalono, że K. Z., w dacie wejścia w życie dekretu PKWN był właścicielem majątku ziemskiego, którego powierzchnia ogólna wynosiła [...] ha, zaś powierzchnia całkowita użytków rolnych- [...] ha. W skład powyższego majątku wchodziły objęte wnioskiem strony:1) uwidocznione w [...] "G.": a) parcele gruntowe [...], nr [...]),[...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, b) parcele budowlane [...] ha, 2) uwidocznione w [...] "L." parcele gruntowe [...]. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. Z. oraz Instytut [...]. M. Z. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r. wyłącznie w części dotyczącej powierzchni [...] ha, zaś Instytut [...] w części dotyczącej powierzchni [...] ha. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2570/07 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r., w przedmiocie reformy rolnej. Uznał, że wprawdzie nie wszystkie argumenty skarżących są trafne, to jednak obie skargi zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja w całości naruszyła przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych powodów wadliwe jest zarówno rozstrzygnięcie w zakresie podpadania pod działanie omawianego dekretu parcel wskazanych przez skarżącą M. Z. o łącznej powierzchni [...] ha jak i orzeczenie o niepodpadaniu pod działanie dekretu parcel budowlanych i gruntowych o łącznej powierzchni -[...] ha, wchodzących w skład majętności "G.", na których usytuowany jest zespół pałacowo-parkowy. Wyrok ten zaskarżyła w części dotyczącej uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r. w zakresie rozstrzygającym o uznaniu, że przejęciu na cele reformy rolnej nie podlegały parcele budowlane i gruntowe o łącznej powierzchni [...] ha., na których usytuowany jest zespół pałacowo-parkowy, stanowiący byłą własność K. Z. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. sygn.. akt I OSK 1239/08 oddalił skargę kasacyjna M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2570/07. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: - w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w części dotyczącej parceli budowlanej [...] oraz parcel [...], prowadzonych przy Sądzie Okręgowym w K.; - w pkt. 2 orzekł, że ww. parcele nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13); - w pkt 3 utrzymał ww. decyzję Wojewody [...] w pozostałym zakresie. W toku przeprowadzonego ponownie postępowania ustalono, że K. Z. w dacie wejścia w życie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej był właścicielem majątku ziemskiego, którego powierzchnia ogólna wynosiła [...] ha . W toku postępowania ustalono , że zespół pałacowo- parkowy , w skład którego wchodził budynek z parkiem znajdował się na parcelach gruntowych [...] oraz na parceli budowalnej nr [...] uwidocznionych w [...] gm. [...] i składał się z dwóch jednostek kompozycyjnych: zespołu pałacowo dworskiego oraz kompleksu folwarcznego. Na kompleks folwarczny składały się m.in. takie zabudowania jak obora dworska, stodoła, trójkondygnacyjny spichlerz oraz budynek serownika. Ze zeznań świadków wynika, że w budynku pałacu zamieszkiwał wyłącznie K. Z. z rodziną , pokojówki oraz [...]. Z zeznań tych wynika także , iż właściciel majątku zatrudniał do zarządzania majątkiem rządcę , który mieszkał w sąsiedniej wsi B. Wobec powyższego stwierdzono, że pałac wraz z otaczającym go parkiem nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności rolniczej oraz nie był funkcjonalnie związany z częścią nieruchomości ziemskiej, która takiej działalności służyła. Charakteru rolniczego nie posiadała także część nieruchomości ziemskiej tj. parcele gruntowe położone w G. oraz we wsi G. oznaczone: nr [...] ha , [...] o pow. [...] ha , nr [...] o pow. [...] ha , nr [...]o pow. [...] ha stanowiące lasy . Las nie jest terenem, który można wykorzystywać do prowadzenia działalności rolniczej , nie był też w jakikolwiek sposób funkcjonalnie związany z pozostałą nieruchomością ziemską , służącą prowadzeniu działalności rolniczej . Wobec powyższego parcele leśne nie podlegają przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej . Organ administracji odniósł się również do oceny wszczęcia procedury parcelacyjnej w trybie ustawy z dnia 28 grudnia 1925 roku o wykonaniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1926 r. nr 1 poz. 1) w stosunku do części nieruchomości objętej żądaniem. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił na podstawie zebranych dokumentów, że parcelacja części przedmiotowej nieruchomości miała charakter prywatny. Zatem aby mogła odnieść skutek w postaci utraty charakteru nieruchomości ziemskiej , konieczne było zatwierdzenie projektu parcelacji przez właściwy urząd ziemski. Wobec braku zatwierdzenia projektu parcelacji, organ uznał, że w chwili wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej ww. parcele posiadały charakter ziemski. Ponadto z akt sprawy wynika, że pozostała część nieruchomości , oznaczona w księgach gruntowych jako rola, pastwiska, łąki , stawy wraz ze znajdującymi się na nich zabudowaniami gospodarczymi stanowiła tereny , które mogły zostać wykorzystane w zakresie produkcji roślinnej , zwierzęcej i sadowniczej w rolnictwie Wobec czego Wojewoda [...] słusznie stwierdził , że pozostała część nieruchomości ziemskiej objęta żądaniem wnioskodawczyni podlegała przejęciu na własność Państwa na podsatwie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. . skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Instytut [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Zaskarżonej decyzji Instytut zarzucił mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wiążących wskazań oraz oceny prawnej dokonanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r. sygn.. akt IV SA/Wa 2570/07 , a nadto naruszenie art. 15 i art. 138 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., 10 § 1 k.p.a., art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy oraz nierozważnie zgromadzonego materiału dowodowego. Instytut zarzucił również błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, , który to utracił swoją moc zgodnie z wydanym postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt P 107/08. Zaskarżona decyzja narusza także przepis art. 2 ust.1 lit. e dekretu poprzez uznanie go za obowiązujący w obecnym obrocie prawnym oraz wydawanie na jego podstawie decyzji administracyjnych . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm. dalej ppsa ). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona , bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie narusza prawa . Ponadto, rozpatrując obecnie sprawę sąd jest podwójnie związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2003 r. sygn. akt IV SA 3193/01 , którym zobowiązano do szczegółowego wyjaśnienia kwestii parcelacji majątku przed 1939 r. i ustalenia czy pomiędzy zespołem pałacowo- parkowym w G., a pozostałą częścią majątku ziemskiego zachodził związek funkcjonalny oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1239/08, którym wskazano na konieczność zbadania czy parcele gruntowe i budowlane o łącznej powierzchni [...] ha , wchodzące w skład majętności G. w całości nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945, Nr 3, poz. 13 ze zm.) – dalej: dekret o reformie rolnej. W tych realiach , istotą niniejszej sprawy było rozstrzygnięcie, czy część dawnej nieruchomości stanowiącej byłą własność K. Z. w postaci zespołu pałacowo-parkowego położonego w G., , objętego [...]. prowadzonej przy Sądzie Okręgowym w K. podpadały, czy też nie, pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej . Podstawę do orzekania w tym przedmiocie stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) . W tym miejscu bowiem należy za całkowicie bezzasadny uznać zarzut skargi mówiący o utracie mocy obowiązującej tego przepisu i braku możliwości wydawania na jego podstawie decyzji administracyjnych – zob. uchwałę NSA z dnia 10 stycznia 2011, I OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2/23. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując obecnie (po prawomocnym uchyleniu poprzednich decyzji tego organu) odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. orzekł reformacyjnie i w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w części dotyczącej parceli budowlanej [...] ha oraz parcel gruntowych [...] objętych [...]ks. tab. G. oraz parcel [...] haobjetych lwh [...]ks. tab. B. prowadzonych przy Sądzie Okręgowym w K.;- w pkt. 2 orzekł, że ww. parcele nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13); w części parceli budowlanej [...], w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że orzekając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (w doktrynie określa się taką decyzję merytoryczno-reformacyjną – zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 138 K.p.a., LEX 2013), bardziej czytelnym rozstrzygnięciem byłoby uchylenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości decyzji organu I instancji i orzeczenie wprost, które działki jego zdaniem podpadały, a które nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Inne rozwiązanie, które przyjął Minister, nie miało jednak zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zakres uchylenia decyzji organu I instancji oraz orzeczenie o istocie sprawy w uchylonej części są możliwe do ustalenia. Sąd podziela zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym , który znajdował się na parcelach gruntowych nr [...] oraz na parceli budowlanej nr [...] o łącznym obszarze [...] ha . Z akt administracyjnych wynika , że zespół dworski w G. składał się z dwóch jednostek kompozycyjnych – dworu z parkiem oraz kompleksu folwarcznego . Z zeznań świadków( G. K., H. C. S. M. ) wynika , że w budynku pałacu zamieszkiwał właściciel wraz z rodziną , pokojówki oraz [...]. Osoby pracujące w gospodarstwie pracowały poza pałacem . Poza tym zatrudniony przez K. Z. rządca mieszkał nie w pałacu , ale we wsi B.. Wskazuje to na sposób zarządzania powyższą nieruchomością przez jej właściciela, który ów zarząd sprawował poprzez wyznaczoną do tego osobę rezydującą poza pałacem, a sam pałac nie posiadał pomieszczeń na trwałe przeznaczonych do sprawowania bieżącego zarządu. Pałac wraz z parkiem w G. nie stanowił więc części majątku i nie stanowił centrum administracyjnego nieruchomości ziemskiej. Zatem pałac i jego otoczenie pełniły funkcję mieszkaniową i reprezentacyjną a także rekreacyjną (park, kort tenisowy, fontanna ).Także świadek zawnioskowany przez Instytut [...] ( M. K.) nie zaprzeczył tym faktom . Te okoliczności wskazują , że zespól pałacowo- dworski w G. ([...] gm . kat. G.) nie pozostawał w związku funkcjonalnym z częścią gospodarczą , a tym samym nie podlegał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej . Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (...)". Przepis ten został zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". "Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego [wyrażonym w powyższej uchwale], należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej (...). Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r." Stosownie do § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej "Za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe." Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r., W 3/10, "Analiza tych przepisów [dekretu o reformie rolnej z uwzględnieniem celów reformy – art. 1 ust. 2 lit. a i b oraz przepisów wykonawczych] prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty." Sąd w obecnym składzie podziela to stanowisko, gdyż cele reformy określone w art. 1 ust. 2 lit. a i b dekretu o reformie rolnej wskazują, że nieruchomości ziemskie (lub ich części) o charakterze rolnym musiały umożliwiać w chwili ich przejęcia prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie przez podmioty, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. a i b dekretu, czyli przez podmioty inne niż dotychczasowy właściciel. Zatem również za prawidłowe należy uznać stanowisko organu stanowisko, że parcele gruntowe w G. oraz we wsi G. oznaczone: nr [...] ha stanowiące lasy nie podlegają przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej z przyczyn podanych wyżej . Również za prawidłowe należy uznać to stanowisko organu , które odnosi się do parcel gruntowych, szczegółowo wymienionych w treści obu decyzji, podlegających przejęciu na mocy reformy rolnej . Ustalenia organu poczynione w tym zakresie przez organ sąd w całości podziela i przyjmuje za własne Za niezasadne zatem należało uznać pozostałe zarzuty skargi , które stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organu. O oddaleniu skargi orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło