I SA/Wa 2417/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu w dniu [...].09.2010 r. odwołania wniesionego przez Panią J. S., utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia burmistrza Miasta S. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej S. z dnia [...].06.2010 r. Nr [...] mocą której odmówiono Pani J. S. przyznania zasiłku celowego na miesiąc czerwiec 2010 r. na łączną kwotę [...]zł Decyzję powyższą wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Organ I instancji wskazał, że Pani J. S. zamieszkuje w S. przy ul. [...].W dniu [...].05.2010 r. złożyła do Kierownika MOPS w S. 12 wniosków, w których wniosła o przyznanie: zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup obuwia skórzanego, zasiłku celowego w wysokości [...]. na zakup niezbędnej odzieży, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup gazu, [...]zł. na doładowanie telefonu oraz opłacenie abonamentu, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na karnet na basen oraz zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup kostiumu kąpielowego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup torby na kółkach, [...] zł. na zakup wody, [...] zł. na zakup ciśnieniomierza, [...]zł. na zakup niezbędnych leków, [...] zł na zakup kołdry z wełny merynosa, [...] zł. na zakup świec, [...] zł. na zakup art. piśmiennych. Suma w/w wniosków opiewa na kwotę [...]zł. Postępowanie wyjaśniające dotyczące sytuacji zdrowotnej, finansowej i zawodowej J. S. ustalone zostało na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...].06.2010 r. z którego wynika, iż Pni J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada prawo własności domu jednorodzinnego w którym zamieszkuje, jednak warunki mieszkaniowe są trudne z uwagi na brak wody bieżącej, prądu, powybijane szyby. J.S. nigdzie nie pracuje, albowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; jedynym źródłem jej utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej. Wywiad nie został podpisany przez wnioskodawczynię, albowiem w dniach [...].06.2010r. i [...].06.20lOr. pracownik socjalny nie zastał Pani J. S. w domu (co potwierdzają dwie notatki służbowe). Decyzją z dnia [...].06.2010 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza S. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił przyznania żądanych zasiłków celowych. W uzasadnieniu decyzji Organ wykazał środki, jakimi dysponuje, powołał się na art.11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, i stwierdził brak jakiejkolwiek gotowości wnioskodawczyni do współpracy (np. nie odbieranie telefonów). Ponadto podkreślił, iż decyzją z dnia [...].04.2010 r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przyznał skarżącej zasiłek celowy w kwocie [...] zł. miesięcznie za okres od marca do czerwca 2010 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie w każdym miesiącu utrzymania telefonu- [...] zł., wody- [...] zł., karnetu na basen- [...] zł., ciśnieniomierza [...]zł, zakupy- [...]zł., leków- [...]zł., świec- [...]zł., obuwia- [...]zł., gazu w butlach- [...] zł., pościeli- [...] zł., obuwia-[...] zł., art. piśmiennych -[...]zł., karty miejskiej - [...] zł. Od przytoczonej powyżej decyzji Pani J. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Skarżąca w obszernym omówieniu opisującym jej sytuację życiową wskazała ,że jest pozbawiona zasiłku stałego i innych świadczeń (w ocenie odwołującej jest to celowe działanie Ośrodka mające doprowadzić do jej śmierci), a wydana decyzja całkowicie przekracza granice uznania administracyjnego i jest bezzasadna. : Pismem z dnia [...].08.2010r. SKO w S. przekazało kserokopię odwołania organowi I instancji , który jednakże nie znajdując podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji w trybie art. 132 Kpa przesłał akta sprawy do Kolegium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż Organ I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Dokonując analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium wskazało, iż w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił stronie podstawy wydania decyzji odmownej. Kolegium stwierdziło , iż Pani J. S. na miesiąc czerwiec 2010 roku złożyła wnioski z prośbą o udzielnie pomocy materialnej na łączną kwotę [...]zł. i oceniło , że żądanie zaspokojenia przez Organ I instancji potrzeb w takiej wysokości jest całkowicie bezzasadne. Analiza możliwości finansowych Ośrodka na powyższy cel na miesiąc czerwiec 2010 r. wskazuje, iż stanowią one kwotę [...]zł. na osobę/rodzinę. Organ I instancji wyjaśnił bowiem, iż na miesiąc czerwiec 2010 r. na zasiłki celowe fakultatywne dysponował kwotą [...] zł. miesięcznie dla średnio 25 rodzin. Kolegium podkreśliło, iż załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Przywołując treść orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazało argument, że swobodne uznanie nie pozwala z jednej strony nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też, z drugiej strony , nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela" - Wyrok NSA z dnia 26 maja 2000 r., I SA 945/00, Lex, nr 79608. Kolegium podkreśliło także , iż łączna wysokości pomocy udzielonej skarżącej przez OPS w S. na czerwiec 2010 r. zamknęła się kwotą wyższą niż najniższa emerytura , co w jego ocenie , pozwala na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ocenie Kolegium przyznanie skarżącej, jako osobie samotnie gospodarującej , zasiłku celowego w wysokości [...] zł. za miesiąc czerwiec 2010 r. nie stwarza dla niej negatywnej sytuacji na tle położenia innych świadczeniobiorców MOPS w S. , ponieważ Pani J. S. otrzymała pomoc w wysokości wyższej niż przeciętny zasiłek celowy zwykle przyznawany rodzinom .Nie można więc odmówić Organowi I instancji wiedzy co do stanu zdrowia skarżącej, jak również uwzględnienia powyższej okoliczności poprzez udzielnie pomocy wyższej niż przeciętna. Ponadto w uzasadnieniu swojej decyzji SKO podzieliło pogląd organu I instancji, który powołał się na art. 11 ust 2 o pomocy społecznej, i podkreślił brak jakiejkolwiek współpracy skarżącej Brak takiego współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną - mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Opierając się na załączonych do akt notatkach służbowych sporządzonych przez pracowników socjalnych Ośrodka, SKO podkreśliło, iż nie ma możliwości sporządzenia wywiadu środowiskowego z Panią J. S., albowiem skarżąca nie reaguje na wezwania ze strony Organu I instancji. Kolegium podkreśliło, iż z orzecznictwa NSA wynika, że " uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji owej w rozumieniu cyt. przepisu. Na powyższą decyzję Pani J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji tj. opisała swoją sytuację bytową i ponowiła zarzuty, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w ocenie skarżącej świadomie działają na jej szkodę, ponadto oskarżyła Organ o rozdawnictwo świadczeń, nie uwzględnianie sytuacji bytowej skarżącej przy przyznawaniu zasiłków jak również zarzuciła decyzji SKO nadmierną dowolność. Uzupełniła, że organ ma obowiązek w udzieleniu jej pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, pomoc ta powinna być adekwatna do jej potrzeb. Podkreśliła, że wobec treści decyzji doszło do rażącego naruszenia poziomu jej życia, że nie stać jej na prowadzenie rehabilitacji i wezwanie pogotowia. Odnosząc się do zarzutów skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło dotychczasowe argumenty i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga Pani J. S. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i w ocenie prawnej, w świetle mających zastosowanie przepisów. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponad wszelką wątpliwość nie może zatem zastąpić stałego źródła utrzymania i stać się comiesięczną dopłatą . Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach opieki społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym. Podział środków, którymi dysponuje dany ośrodek pomocy społecznej na świadczenia o charakterze uznaniowym, jakim jest zasiłek celowy, musi uwzględniać konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Oznacza to, że osobom znajdującym się w podobnej sytuacji życiowej i osiągającym porównywalne dochody, winny być przyznane świadczenia w takiej samej wysokości. Powyższe przesądza , iż J. S. nie może skutecznie domagać się zaspokojenia jej potrzeb opisanych we wniosku, które zasadniczo odbiegają od powszechnie uznawanych za pierwszoplanowe z pominięciem innych podmiotów objętych opieką OPS w S. Argumentacja ta zyskuje na znaczeniu w kontekście wiedzy, że skarżąca w omawianym miesiącu uzyskała od organu I instancji świadczenie pieniężne w kwocie [...] zł , a więc wyższej niż inni podopieczni, a tym samym brak jest podstaw do uznania , że pozostała bez udzielenia jakiejkolwiek pomocy. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu ,między innymi ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania przez nią z pomocy społecznej. Zarzuty skarżącej odnoszące się do rażącego naruszenia przez organ treści art. 18 ust.1 pkt.6 ustawy o pomocy społecznej w odniesieniu do ochrony poziomu jej życia są w całości bezzasadne. Częściowo nie odnoszą się do meritum sporu (w jakiej dotyczą poprzednich decyzji organu) a w pozostałej części zostały sformułowane z pominięciem realnej oceny poziomu życia obywateli w Polsce. Trudno bowiem zaakceptować pogląd, o potrzebie wydatkowania miesięcznie kwoty [...] zł na zakup świec, [...] zł na kostium kąpielowy, [...] zł na telefon lub kołdrę z wełny merynosa. Tym samym niezaspokojenie wskazanych oczekiwań nie może być uznane za działanie zmierzające do negatywnej ingerencji w poziom życia J. S. Reasumując, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy mając na względzie osobistą obecność jej pełnomocnika z urzędu, który wniósł o rozpoznanie sprawy. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).