I SA/Wa 2421/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie wygaszenia świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania B. S., decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] orzekającą o wygaszeniu z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] przyznającej B. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką D. S. oraz umorzyło postępowanie w sprawie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu [...] maja 2013 r. Prezydent [...] decyzją nr [...] orzekł o wygaszeniu z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji nr [...] przyznającej B. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką D. S. W dniu 9 lipca 2013 r. B. S. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji. W odwołaniu wskazała, iż ustawa w oparciu o którą wydano decyzję jest niekonstytucyjna, na co zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich. Wskazała, iż ustawa nie rekompensuje utraty świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, iż ma [...] lat i przy obecnym bezrobociu nie znajdzie pracy, a nawet gdyby znalazła niemożliwym byłoby jej połączenie z opieką nad starym niedołężnym człowiekiem. Wskazała, iż brakuje jej jeszcze 32 miesiące do uzyskania emerytury. W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji i kontynuowanie wypłaty świadczeń po 1 lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] oraz umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzje ostateczne, na mocy których strona nabyła prawo, mogą być uchylane lub zmieniane w trybie i w przypadkach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 155,161 i 162 § 2) albo w trybie i w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Kolegium wskazało też, że art. 163 Kpa nie stanowi podstawy do zmiany, ani uchylenia decyzji ostatecznej uprawniającej. Zdaniem organu odwoławczego, przepis art. 163 Kpa nie może być proceduralną podstawą zmiany lub uchylenia jakiejkolwiek decyzji, lecz pełni jedynie funkcję swoistego zwornika pomiędzy procesową instytucją "uchylenia decyzji" a materialnoprawną instytucją "cofnięcia uprawnienia", której następstwem jest również utrata bytu prawnego decyzji uprawniającej. Na podstawie tego przepisu nie można zatem bez wątpienia wygasić decyzji. SKO w [...] podało, że przepis art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) wskazuje, iż organ właściwy w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, informuje osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 11 ust. 3 tej ustawy decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają po dniu 1 lipca 2013 r. z mocy prawa. Brak zatem podstaw do wygaszenia decyzji w formie decyzji. Czynność określona w art. 11 ust. 4 powinna być dokonana w drodze czynności materialno- technicznej w terminie tam wskazanym. Potwierdza to również użyty w przepisie czasownik "informuje", nie zaś "orzeka", "uchyla" czy "stwierdza wygaśnięcie". Wobec czego – zdaniem SKO w [...] - brak było podstawy prawnej do wydania zakwestionowanej decyzji. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] B. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad 82 - letnią matką zostało jej przyznane bezterminowo. Zdaniem skarżącej, ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw wygaszająca przyznane bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne oraz decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] orzekająca o wygaszeniu tego świadczenia jest niezgodna z zasadą ochrony praw nabytych wynikającą z art. 2 Konstytucji RP i narusza zasadę zaufania do państwa polskiego. W tej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. Skarżąca podała, że jej mama jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym ma prawo do opieki ze strony najbliższej rodziny i nie zaszły żadne zmiany uzasadniające odebranie bezterminowo przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego SKO w Warszawie umarzając dalsze postępowanie w tej sprawie działało z naruszeniem prawa. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części umarzającej postępowanie w sprawie, wznowienie postępowania, i przywrócenie praw nabytych, tj. wypłatę świadczenia wraz z opłaconą składką emerytalno-rentową z wyrównaniem od 1 lipca 2013 r. oraz kontynuację bezterminowej wypłaty powyższych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) – zwanej dalej "ustawą" osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Z kolei ust. 2 art. 11 wskazuje, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio. Według ust. 3 art. 11 wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1. Zgodnie zaś z ust. 4 art. 11 organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, informuje osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Jak trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji, przepis art. 11 ust. 3 ustawy, obowiązującej od dnia 1 stycznia 2013 r. (art. 15 ustawy), przewiduje wygaszenie z mocy samego prawa wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, po dniu 30 czerwca 2013 r. (art. 11 ust. 1 ustawy). Skutkiem tego przepis art. 11 ust. 4 ustawy nałożył na organy właściwe w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie lub otrzymującej świadczenie obowiązek poinformowania osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie ustawy, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Wobec tego zgodzić należało się z organem odwoławczym, że w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej do wydawania przez Prezydenta [...] decyzji administracyjnej, stwierdzającej wygaśnięcie z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] przyznającej B. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką D. S.. Przepis art. 11 ustawy, ani żaden inny przepis prawa, w szczególności przepis art. 162 § 1 pkt 2 Kpa, nie dawał bowiem Prezydentowi [...] kompetencji do stwierdzania wygaśnięcia decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, skoro wycofanie z obrotu prawnego takiej decyzji nastąpiło z mocy samego prawa. W sytuacji braku postawy prawnej do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie wygaszania decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne w sytuacjach opisanych w art. 11 ustawy obowiązkiem organu odwoławczego było uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa decyzji wydanej w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i umorzenie wadliwie zainicjowanego przez Prezydenta [...] zawiadomieniem z dnia [...] maja 2013 r. postępowania administracyjnego. Sąd zwraca uwagę, że skutkiem prawnym zaskarżonej decyzji SKO w [...] było umorzenie postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji w przedmiocie wygaszenia decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], a nie umorzenie postępowania wywołanego wnioskiem B. S. z dnia 2 lipca 2012 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką D. S. Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem sprawy sądowej była ocena zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], które uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] wygaszającą wcześniej wydaną decyzję przyznającą B. S. świadczenie pielęgnacyjne. Sąd ma na uwadze to, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. To jednak jakie skutki wywołuje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dla sytuacji prawnej skarżącej w zakresie bytu prawnego decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] przyznającej B. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką D. S. oraz wypłaty na jej podstawie świadczenia wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy, która dotyczyła jedynie tego, czy SKO w [...] prawidłowo skasowało decyzję wygaszającą decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i zniosło wszczęte przez Prezydenta [...] z urzędu postępowanie administracyjne o wygaszenie tej decyzji. Sąd nie mógł uwzględnić wniosków B. S. o przywrócenie praw nabytych na mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Sąd administracyjny nie orzeka o prawach materialnych skarżących, a jedynie kontroluje zgodność z prawem wydanych decyzji, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Wobec tego Sąd nie miał kompetencji, aby w wyroku orzec o przywróceniu skarżącej praw wynikających z decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], czy też orzec o wznowieniu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego z wyrównaniem od 1 lipca 2013 r. Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.