I SA/Wa 2432/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), asesor WSA Marek Maliński, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 5 maja 2023 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z 21 września 2023 r., nr KO-782/4103/453/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") - po rozpoznaniu odwołana R. J. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z 5 maja 2023 r., nr GOPS-5302-56.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: R. J. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") w dniu 20 marca 2023 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. K. ur. 9 września 1940 r. Do wniosku załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z 12 sierpnia 2021 r. nr PZO.38407.4411.6.2021, z którego wynika, że matka została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, niepełnosprawność istnieje od 7 września 2020 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 lipca 2021 r. Ponadto wnioskodawczyni załączyła: 1) orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie z 16 lipca 2021 r. nr 45004, z którego wynika, że T. K. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji; 2) orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 6 w P. z 31 sierpnia 1994 r. nr 028205513, kwalifikujące matkę wnioskodawczyni do III grupy inwalidztwa; 3) wypełnioną ankietę czynności wykonywanych podczas opieki nad osoba niepełnosprawną. Powołaną na wstępie decyzją z 5 maja 2023 r. Wójt Gminy S. odmówił przyznania R. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (niepodejmowania) w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że pierwsze orzeczenie zostało wydane przez Obwodową Komisję do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 6 w P. w dniu 31 sierpnia 1994 r., czyli w 54 roku życia T. K. Zatem, w ocenie Wójta, w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 17 ust. 1b pkt 1-2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r."). Zgodnie bowiem z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Skoro więc niepełnosprawność T. K. powstała po ukończeniu 25 roku życia, to stanowi to negatywną przesłankę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie, Wójt opisał sytuację zdrowotną i rodzinną T. K. a także czynności wykonywane przez wnioskodawczynię wobec matki. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca. Kolegium ww. decyzją z 21 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję z 5 maja 2023 r. wskazując, że argumentacja Burmistrza, na której oparł decyzję odmowną na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa. Zgodność z Konstytucją tego przepisu została bowiem zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, który uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Nie jest więc dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca niewątpliwie spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., należy bowiem do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny", jak też nie legitymuje się ona znacznym stopniem niepełnosprawności. Jednakże świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., które spełniają łącznie dwie przesłanki: 1) sprawowania osobistej, stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, 2) niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki. Zdaniem Kolegium, w okolicznościach tej sprawy nie można uznać, że skarżąca jest osobą rezygnującą bądź niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności opiekowania się niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z materiału dowodowego wynika, iż ostatnim miejscem zatrudnienia skarżącej były Zakłady Mięsne P. w U., gdzie pracowała do końca grudnia roku 2019. Jak podała skarżąca w trakcie wyjaśnień, które składała przed Kolegium w dniu 14 czerwca 2023 r. w charakterze strony - pouczona o treści art. 233 § 1 k.k. i o prawie odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania (art. 86 w zw. Z art. 83 § 2 k.p.a.) - zatrudnienie to ustało w wyniku rozwiązania umowy z uwagi na likwidację zakładu pracy. Skarżąca (jak podała) miała możliwość przedłużenia umowy, jednak musiałaby dojeżdżać do M. do zakładu pracy, co z uwagi na konieczność dalszych dojazdów nie było dla niej korzystne. Następnie, skarżąca przebywała przez rok na zasiłku dla bezrobotnych. Kolegium podkreśliło więc, że ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało z uwagi na likwidację zakładu pracy a nie z uwagi na konieczność opieki nad matką. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie występuje również druga sytuacja uregulowana w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie negując faktu wspierania matki w jej codziennym funkcjonowaniu i otaczaniu jej opieką przez córkę Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżąca wykonuje wobec matki następujące czynności: przygotowywanie posiłków, pomoc przy myciu, kąpieli, dawkowanie leków, mierzenie ciśnienia i pomiar cukru, pomoc w ubieraniu się, dowożenie na wizyty kontrolne do lekarzy specjalistów, realizacja recept oraz wykonuje czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego jak: pranie, gotowanie, sprzątanie, prasowanie, robienie zakupów a także towarzyszy mamie podczas spacerów. Jak podała skarżąca, w międzyczasie wykonuje ona prace w ogródku. Zdaniem Kolegium wskazane przez skarżącą czynności, to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego, które wykonywane są wobec osób starszych również w gospodarstwach domowych, których członkowie pracują. Tym bardziej, że większość z tych czynności, tj. przygotowywanie i podawanie posiłków, prace związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, skarżąca wykonuje również dla siebie i swojej rodziny. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwiema córkami w domu jednorodzinnym, stanowiącym własność skarżącej i jej męża przy ul. K. nr [...] w N. Źródłem utrzymania jej rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża w wys. ok. 4 000 zł, wynagrodzenie za pracę starszej córki w wys. 3 000 zł oraz świadczenie wychowawcze na młodszą córkę. Matka skarżącej mieszka w N. przy ul. K. [...] w domu jednorodzinnym, który stanowi własność skarżącej (rodzice podarowali ten dom wraz z sąsiednią działką w 2009 r.). T. K. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury z ZUS w wys. 2 200 zł. Jak wyjaśniła skarżąca ostatnio T. K. pomieszkuje u córki ze względu na fakt, iż brat skarżącej A. K. chce zamieszkać z mamą, ponieważ stracił swój dom ze względu na zadłużenie. Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż T. K. ma nadciśnienie, cukrzycę, zespół otępienny, refluks, wrażliwość jelita grubego. Ma zdiagnozowanego nieoperacyjnego tętniaka mózgu. Jak podała skarżąca mama samodzielnie porusza się po domu, natomiast podczas spacerów porusza się przy pomocy chodzika. Używa pieluchomajtek (w trakcie dnia) oraz pampersów (na noc) z uwagi na problemy z nietrzymaniem moczu i kału. Skarżąca wyjaśniła, że mama samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie pije i samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez osobę drugą. Matka skarżącej pozostaje pod opieką lekarza neurologa w P. - wizyty co 4 miesiące; alergologa - wizyty raz w roku; diabetologa - wizyty dwa razy w roku; okulisty - wizyty dwa razy w roku; urologa - wizyty raz w roku oraz lekarza rodzinnego - wizyty przeciętnie raz w miesiącu, zazwyczaj w formie teleporad; aktualnie oczekuje na wizytę w poradni naczyniowej. Matka skarżącej pozostaje również pod opieką laryngologa w K. - wizyty kontrolne co dwa lata. Przeważnie raz w roku T. K. korzysta z turnusu rehabilitacyjnego w przychodni w P. - turnus trwa 10 dni. Jednocześnie Kolegium wskazało, że T. K. korzysta z bezpłatnego wsparcia asystenta osobistego osoby z niepełnosprawnością w ramach projektu realizowanego przez Polski Czerwony Krzyż Oddział Rejonowy w P. w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Natomiast R. J., od dnia 4 kwietnia 2023 r., została zakwalifikowana do Programu "Opieka wytchnieniowa" - edycja 2023 w wymiarze 6 godzin tygodniowo. W ramach Programu świadczone są usługi w formie dziennej w miejscu zamieszkania matki skarżącej. Usługi obejmują pomoc m.in. w czynnościach samoobsługowych, pielęgnacyjnych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego i wypełnianiu ról społecznych, w przemieszczaniu się poza miejscem zamieszkania, w podejmowaniu aktywności życiowej i komunikowaniu się z otoczeniem. Jak podała skarżąca, w ramach opieki wytchnieniowej opiekunka przychodzi 2 razy w tygodniu i spędza z T. K. po 3 godziny (środy 9.00-12.00, czwartki 8.00-11.00) i wówczas mama wraz z opiekunką udają do domu T. K., gdzie gotują obiad, opiekunka obcina mamie paznokcie, pomaga jej w czynnościach higienicznych w razie potrzeby, sprząta. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej asystent osoby niepełnosprawnej przychodzi do T. K. raz w tygodniu w poniedziałki na dwie godziny 13.00-15.00 – czasem wychodzą na spacer, czasem gotują wspólnie obiad czy inny posiłek, jeśli zajdzie potrzeba, to asystentka pomaga w czynnościach higienicznych. Następnie Kolegium podniosło, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad nią, natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Stosownie bowiem do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Sądy administracyjne stoją na stanowisku, iż okoliczność ta ma znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (zob. wyrok WSA w Warszawie z 10 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2320/21). Jak wynika z materiału dowodowego T. K., oprócz skarżącej, ma jeszcze syna, A. K. (l. 62), zam. w N. przy ul. K. [...]. Skarżąca podała, że nie wie czy brat pracuje, bowiem nie utrzymuje z nim kontaktu. Z oświadczeń skarżącej wynika, że brat odwiedza mamę rzadko, jest wówczas pod wpływem alkoholu. Skarżąca podała również, że ostatnio brat chciał zamieszkać z mamą i w tym celu częściej ją odwiedzał - z tego względu skarżąca wzięła mamę do swojego domu. W tych okolicznościach faktycznych sprawy Kolegium stwierdziło, że uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zostało oparte na konstrukcji obowiązku alimentacyjnego, którego zakres ustalają przepisy ustawy Kodeks Rodzinny i opiekuńczy. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z 26 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po 855/21, że świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi rekompensaty za wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnego członka rodziny, czy też wynagrodzenia za zwolnienie Państwa z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za opiekę (odpłatnością za realizację prawnych obowiązków alimentacyjnych), lecz instytucją prawną, która umożliwia roztoczenie przez osoby utrzymujące się z pracy zarobkowej osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czyli instytucją prawną, która umożliwia realizację obowiązku alimentacyjnego osobom, które z uwagi na osobistą, stałą lub długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny muszą zrezygnować z zatrudnienia lub nie mogą podjąć zatrudnienia. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że ostatnie zatrudnienie strony ustało z powodu likwidacji zakładu pracy. Zdaniem Kolegium nie można również przyjąć, że strona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie z konieczności sprawowania opieki nad matką, ponieważ z analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że czynności wykonywane wobec matki przez skarżącą nie stanowią opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Zdaniem Kolegium, opisane przez skarżącą czynności to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego. Nie są to czynności, które wypełniają skarżącej cały dzień i nie są one na tyle absorbujące, aby stanowić realną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Tym bardziej, jak podała skarżąca, że niektóre z tych czynności wykonywane są także przez opiekunkę wytchnieniową oraz asystenta osoby niepełnosprawnej. Kolegium również zaznaczyło, że część z tych czynności skarżąca wykonuje także dla siebie i swojej rodziny, bowiem od jakiegoś czasu matka zamieszkuje wraz z nią i jej rodziną w domu przy ul. K. nr [...] w N. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję Kolegium skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając organowi: I. Naruszenie: przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik 1) art. 6, art. 7, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nierzetelne i niepełne ustosunkowanie się do twierdzeń i dowodów zgromadzonych w sprawie, wydanie skarżonej decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; 2) art. 8 w zw. art. 7 oraz art. 7a k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez zwrócenia uwagi na uzasadniony interes strony, co podważa zasadę zaufania do organów administracji. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, których naruszenie miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegające na błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że nie spełniam przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w postaci "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej; 2) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegające na błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a możliwością podjęcia przeze mnie pracy zarobkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd postanowił oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, zawarty w skardze. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie skarżąca oświadczyła, że mama ma zaburzenia neurologiczne, zdarza się, że nie pamięta, iż przyjmowała już przepisane leki i ponownie domaga się ich podania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, kryterium momentu powstania niepełnosprawności nie może stanowić wyłącznej podstawy orzekania o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Nieprawidłowe jest natomiast, zdaniem składu orzekającego, stanowisko organu w odniesieniu do drugiej z przesłanek omawianych w zaskarżonej decyzji, tj. przesłanki uniemożliwiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a sprawowaniem opieki. W niniejszej sprawie matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem z 12 sierpnia 2021 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P., na podstawie którego została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 7 września 2020 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 lipca 2021 r. Ponadto matka skarżącej posiada orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie z 16 lipca 2021 r. nr 45004, z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji; W świetle powyższego nie jest sporne, że T. K. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Odnosząc się natomiast do kwestii ww. związku przyczynowo-skutkowego, należy zauważyć, że biorąc pod uwagę art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia (albo nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), aby stale się nimi opiekować. Z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wynika, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, LEX nr 3088207). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem, związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19, LEX nr 3047011). Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź liczba czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej ma m.in. zespół otępienny naczyniopochodny, jest pod opieką poradni neurologicznej, ma nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, porusza się przy pomocy wózka inwalidzkiego i balkonika (ostatnio jej stan sprawnościowy pogorszył się), nie trzyma moczu i stolca – jest pampersowana oraz nosi pieluchomajtki. Opieka, którą sprawuje skarżąca wobec matki polega na pomocy przy toalecie porannej i wieczornej (wymiana pampersów i peluchomajtek), podawaniu leków, realizacji recept, załatwianiu spraw urzędowych, umawianiu wizyt lekarskich oraz dowożeniu na nie, przygotowywaniu posiłków, wychodzeniu na spacery z matką. Skarżąca prowadząc własne gospodarstwo domowe wykonuje również czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa matki (robi zakupy, sprząta, gotuje). Z wywiadu środowiskowego wynika, że pracownik socjalny potwierdził fakt sprawowania niezbędnej opieki ze strony córki wskazując, że T. K. potrzebuje stałej opieki innej osoby, która w każdej chwili będzie mogła udzielić jej wsparcia adekwatnego do sytuacji. Zdaniem Sądu, system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, taki związek przyczynowy zachodzi. Nietrafnie zatem w tych okolicznościach faktycznych, Kolegium wywiodło, że nie została w sprawie spełniona podstawowa przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkująca uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odnosząca się do związku przyczynowego pomiędzy brakiem podejmowania zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Inaczej mówiąc podnoszone przez skarżącą okoliczności, jakoby stan zdrowia matki wymusił na niej niepodejmowanie aktywności zawodowej znajduje potwierdzenie w materialne dowodowym. Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została oparta na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jednakże wnioski z tej oceny płynące należy uznać za nieprawidłowe. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że jakkolwiek z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) uległy zmianie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczając obecnie możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej, to w niniejszej sprawie wobec tego, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2024 r.) jej wniosek winien być rozpoznany na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej nowelizacji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi bowiem na stanowisku, że art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym - stanowiący, że "w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe" – należy interpretować w ten sposób, że skoro opiekun spełniał przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie złożenia wniosku, a ten złożony został przed ww. datą, to przyjąć należy że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia owego wniosku, zatem "do dnia 31 grudnia 2023 r." Podobny pogląd co do wykładni ww. przepisu wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w nieprawomocnym -na dzień orzekania w niniejszej sprawie - wyroku z 22 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 72/24 (LEX nr 3691317), który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku i sprowadzaj się do obowiązku ponownego rozstrzygnięcie sprawy, przy uwzględnieniu tej oceny.