I SA/Wa 2439/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosków R. P. i M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. P. i M. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 464/00 oddalającym skargę R. P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania R. P. i M. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku postępowania sądowego R. P. nadesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zaznaczył również, że wniosek ten składa w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik drugiego skarżącego M. P. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że są osobami niezamożnymi, nie posiadają żadnych źródeł dochodów, w związku z czym nie są w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ani kosztów działania pełnomocnika z wyboru. Skarżący oświadczyli także, że nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Rubryka wniosku o prawo pomocy odnosząca się do stanu rodzinnego wypełniona została adnotacją "nie dotyczy", zaś w rubryce nr 9 wniosku ("inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym") wnioskodawcy podali: "Poważna choroba i brak środków do życia". Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 marca 2013 r., którym odmówiono R. P. i M. P. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący, pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r., wnieśli sprzeciw. Wskutek wniesienia sprzeciwu powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Zarządzeniem z dnia 6 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał R. P. jako skarżącego i jako pełnomocnika skarżącego M. P. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawców tj.: 1. nadesłanie odpisu zeznania podatkowego wnioskodawców R. P. i M. P. za ostatnie dwa lata; 2. przedstawienie informacji o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania się wnioskodawców obejmujących wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (w tym na leczenie) oraz wskazanie – w związku ze złożonym oświadczeniem, że wnioskodawcy nie osiągają obecnie żadnych dochodów – źródeł czerpania środków na pokrycie tych kosztów; 3. potwierdzenie ewentualnego posiadania przez wnioskodawców statusu osoby bezrobotnej poprzez przedłożenie zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzających ten status oraz wskazującego na uprawnienie (bądź brak uprawnienia) do pobierania zasiłku; 4. przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawców R. P. i M. P. rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 5. złożenie oświadczeń, czy wnioskodawcy korzystają z pomocy społecznej lub ubiegają się o taką pomoc; w przypadku korzystania z pomocy społecznej – przedłożenie kserokopii dokumentów poświadczonych za zgodność, potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń; 6. przedłożenie dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia wnioskodawców ("poważną chorobę", o której mowa w złożonych wnioskach R. P. i M. P.), np. zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego; 7. przedstawienie oświadczeń co do zarejestrowanych na wnioskodawców pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 8. przedłożenie dokumentów potwierdzających ewentualne ich obciążenia finansowe (ich wysokość, wysokość spłacanych rat). Powyższe wezwanie wraz z pouczeniem o treści art. 233 § 1 Kodeksu Karnego i stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone R. P. jako skarżącemu i jako pełnomocnikowi skarżącego M. P. w dniu 16 maja 2013 r. Pismem z dnia 22 maja 2013 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 23 maja 2013 r.) skarżący R. P. będący jednocześnie pełnomocnikiem skarżącego M. P. w odpowiedzi na w/w wezwanie Sądu wskazał co następuje: a) nie posiadają odpisów zeznań podatkowych, gdyż brak jest jakichkolwiek dochodów; b) ich miesięczne koszty utrzymania to [...] zł ([...]) złotych; c) jedynym ich źródłem utrzymania jest opieka społeczna od której otrzymują zasiłek w wysokości [...] zł ([...]) złotych; d) są zadłużeni na kwotę na ponad [...] złotych i znajdują się w Krajowym Rejestrze Dłużników; e) nie posiadają pojazdów mechanicznych; f) z uwagi na stan zdrowia nie mogą pracować; g) nie posiadają lokat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W myśl art. 245 § 1–3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego W świetle treści art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie złożyli żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazali zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżących nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie im przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy. Tym bardziej, iż pomimo wezwania Sądu nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających ich sytuację materialną, a do których nadesłania zostali przez Sąd zobowiązani. Nie przedłożyli zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata, nie przedstawili informacji o wysokości miesięcznych kosztach utrzymania się, nie potwierdzili, iż są osobami bezrobotnymi przedstawiając stosowne zaświadczenia, nie przedstawili żadnych dokumentów z których wynikałoby, iż korzystają z pomocy społecznej lub czy o nią się ubiegają, nie przedłożyli wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy lokat, nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających ich zły stan zdrowia, nie wyjaśnili, czy posiadają zarejestrowane pojazdy mechaniczne oraz nie przedłożyli dokumentów z których wynikałyby ich obciążenia finansowe (wysokość spłaconych rat). Brak nadesłania przez skarżących ww. dokumentów nie pozwala na dostateczną ocenę sytuacji majątkowej skarżących i tym samym ustalenie, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 w zw. z art. 165 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.