I SA/Wa 2450/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzających go postanowień: Wojewody Łódzkiego z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] oraz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. , nr [...]; 2. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz K. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Postanowieniem z [...] maja 2013 r. wydanym na podstawie art. 141 i art. 143 w związku z art. 20 § 1 pkt 1 i art. 26 § 4 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz.1015 ze zm., zwana dalej u.p.e.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013., poz.267, dalej k.p.a.) Wojewoda L, działając z urzędu jako wierzyciel, będący organem egzekucyjnym, zastosował środek egzekucyjny w postaci przymusowego odebrania przez egzekutora w dniu 8 czerwca 2011 r. Panu K. S. (Skarżący) nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] o powierzchni [...] ha, powstałej z podziału działki nr [...], położonej w obrębie 07 miasta R. M. pow. R., woj. L.. Zastosowanie środka egzekucyjnego było następstwem niezastosowania się przez Pana K. S. do wezwania określonego w postanowieniu Wojewody L. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że decyzją nr [...] z [...] marca 2008 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, Wojewoda L ustalił warunki lokalizacji dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od granicy powiatu r. do granicy województwa l. od km. 379+110 do km. 408+805. W decyzji tej określono również termin wydania nieruchomości do dnia 30 września 2008 r. Upomnieniem z 10 lutego 2011 r. (doręczonym w trybie art. 44 k.p.a.) organ egzekucyjny wezwał Skarżącego do dobrowolnego wykonania decyzji pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Następnie organ egzekucyjny wystawił z urzędu tytuł wykonawczy oraz wezwał Skarżącego postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. do wykonania powyższego obowiązku pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w celu opróżnienia z rzeczy i odebrania nieruchomości. W dniu 8 czerwca 2011 r. egzekutor odebrał Skarżącemu nieruchomość. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Wojewoda L ustalił koszty egzekucyjne z tytułu odebrania nieruchomości. Na skutek zażalenia wniesionego przez Skarżącego, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. uchylił powyższe postanowienie Wojewody L. wskazując w uzasadnieniu, że postanowienie to jest przedwczesne. Organ egzekucyjny nie wydał bowiem i nie doręczył zobowiązanemu postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 143 § 2 u.p.e.a, którym organ egzekucyjny potwierdza dokonaną przez egzekutora czynność egzekucyjną polegającą na odebraniu nieruchomości, Wobec powyższego Wojewoda L. wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę i będąc związanym postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. i zawartymi w nim wskazaniami, poprzedził wydanie postanowienia o ustaleniu kosztów egzekucyjnych wydaniem postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 143 § 2 u.p.e.a. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu podniósł, że pomimo poinformowania w dniu 17 czerwca 2010 r. organu o zmianie adresu do doręczeń i wskazania, że korespondencja powinna być doręczana na adres R. M. ul. T. [...], doręczenia dalej dokonywane były na nieprawidłowy adres : ul. [...] [...], [...]-[...] R. M.. Z powyższego względu w ocenie Skarżącego kierowana do niego korespondencja nie może być uznana za prawidłowo doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Skarżący podniósł, że powyższe uchybienie uniemożliwiło mu zastosowanie się do upomnienia, tytułu wykonawczego oraz postanowienia nr [...] z [...] marca 2011 r., jak również ich wykonanie. Skarżący wyjaśnił, że dopiero 18 maja 2011 r. doręczono mu na adres ul. T. [...], R. M. postanowienie nr [...] z [...] marca 2011 r. Skarżący wskazał, że od momentu uzyskania wiedzy o konieczności opuszczenia wywłaszczonego terenu współpracował z organem i opróżnił teren z rzeczy a przeprowadzenie egzekucji z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa jest wynikiem niedbalstwa i niekompetencji przedstawicieli Urzędu Wojewódzkiego. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] lipca 2013 r., po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w jego ocenie środek egzekucyjny został prawidłowo zastosowany. Odnosząc się do nieprawidłowego doręczenia upomnienia wyjaśnił, że rozpoznając zażalenie na postanowienie w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego organ nie bada, czy zachodzą okoliczności mogące stanowić podstawy zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Organ nie podzielił stanowisk Skarżącego co do nieodręczenia mu postanowienia nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. oraz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. wskazując, że z akt sprawy wynika, że Skarżący zarówno postanowienie [...] jak i tytuł wykonawczy odebrał osobiście w dniu 18 maja 2011 r. Podsumowując Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie obowiązujących przepisów i spełnia wymogi określone w art. 143 u.p.e.a., zaś motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co oznacza, że postanowieniu temu nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę do tutejszego sądu wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz wskazując, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Wojewody M. z [...] maja 2013 r., które w jego ocenie jest bezzasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie będą jednocześnie związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienia Wojewody M. z [...] maja 2013 r. nr [...] oraz postanowienie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu poprzez stwierdzenie ich nieważności. Na wstępie przypomnieć należy, że postanowieniem nr [...] z [...] maja 2011 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 18 maja 2011 r. Wojewoda M., działając na podstawie art 141 i art. 143 u.p.e.a. wezwał Skarżącego do opróżnienia z rzeczy stanowiących jego własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] o powierzchni [...] ha, powstałej z podziału działki nr [...], położonej w obrębie 07 miasta R. M. pow. R., woj. l. i wydania powyższej nieruchomości Dyrektorowi Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w L. w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w celu, opróżnienia z rzeczy i odebrania nieruchomości. W postanowieniu z [...] kwietnia 2012 r. Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyraził pogląd, że postanowienie, o którym mowa w art. 143 § 1 u.p.e.a. zawiera jedynie pouczenie mające na celu uświadomienie zobowiązanemu, że skutkiem niewykonania ciążącego na nim obowiązku będzie zastosowanie środka egzekucyjnego prowadzącego do odebrania nieruchomości. Z treści § 2 powołanego przepisy wynika natomiast, że zaskarżalne jest dopiero postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego. Organ wskazał następne, że postanowieniem o którym mowa w art. 143 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny potwierdza dokonaną przez egzekutora czynność egzekucyjną polegającą na odebraniu nieruchomości będącą następstwem niezastosowania się przez zobowiązanego do wezwania zawartego w postanowieniu o którym mowa w art. 143 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Stanowisko powyższe jest nieprawidłowe. Sąd rozpoznający sprawę podziela w pełni reprezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym postanowieniem, na które przysługuje zażalenie jest postanowienie wzywające do wykonania obowiązku. W realiach niniejszej sprawy, postanowieniem tym było postanowienie Wojewody L. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Z treści przepisu art. 143 § 2 u.p.e.a., biorąc pod uwagę językowe i systemowe dyrektywy wykładni, wynika, że zażaleniu podlega postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego, a nie postanowienie o jego zastosowaniu. Z analizy kolejnych przepisów zawartych w rozdziale dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - odebraniu nieruchomości (art. 144 i art. 145 u.p.e.a.) wynika natomiast, że po upływie terminu wyznaczonego w postanowieniu wzywającym do wykonania obowiązku, egzekutor przystępuje do czynności egzekucyjnych zmierzających do odebrania nieruchomości. Oznacza to, że nie jest wydawane kolejne postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Odwołując się bowiem do treści art. 17 § 1 u.p.e.a., formę postanowienia przybierają rozstrzygnięcia i stanowiska organu egzekucyjnego i wierzyciela w sprawach dotyczących prowadzenia egzekucji, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zatem czynności egzekucyjne, czyli w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, nie wymagają formy postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1741/12, z 8 czerwca 2012 r. sygn.. akt. I OSK 215/12, wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1754/12). Podsumowując wskazać należy, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują wydania postanowienia w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego. Tymczasem Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. zobowiązał organ egzekucyjny do wydania postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, pomimo że jak wskazano wyżej, w przepisach u.p.e.a. brak jest podstawy prawnej do wydania takiego kolejnego postanowienia. Powyższe uchybienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej skutkowało wydaniem rzez organ egzekucyjny postanowienia z [...] maja 2013 r., dla którego brak było podstawy prawnej. To działanie organu egzekucyjnego zaaprobowane zostało następnie w postanowieniu Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. W ocenie sądu, uznać należy, że wszystkie trzy powołane wyżej postanowienia wydane zostały bez podstawy prawnej, co obligowało sąd do stwierdzenia ich nieważności z mocy art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 135 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia nieważności postanowień wskazanych w punkcie 1 wyroku, w obrocie prawnym pozostanie postanowienie Wojewody L. z [...] listopada 2011 r. nr [...] ustalające koszty egzekucyjne z tytułu odebrania nieruchomości, zaś Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zobowiązany będzie do rozpoznania zażalenia Skarżącego wniesionego na to postanowienie. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 135 p.p.s.a stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. jak również poprzedzających go postanowień Wojewody L. z [...] maja 2013 r. oraz Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. Zakres w jakim postanowienia, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane, został określony stosownie do art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot wpisu sądowego w kwocie 100 złotych.