I SA/Wa 2455/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Asesor WSA Marek Maliński Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 20 października 2023 r. nr DN.gn.625.219.2021 po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu na skutek sprzeciwu wniesionego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 10 września 2018 r. nr 1 stwierdzającej w części nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 17 listopada 1954 r. nr L.R1.IV/12/19/54 przejmującego nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. orzeczeniem z 17 listopada 1954 r. przejęło na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie K., powiat g., w tym grunty stanowiące własność T. A. (pkt 19 orzeczenia). W. A., następca prawny T. A., wystąpił z wnioskiem (sprecyzowanym 1 sierpnia 2009 r.) o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 17 listopada 1954 r. w części dotyczącej gruntów T. A. Wojewoda Małopolski decyzją z 10 września 2018 r. stwierdził nieważność ww. orzeczenia z 17 listopada 1954 r. w zaskarżonej części. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w kwestionowanym orzeczeniu PPRN w G. nie został określony przedmiot przejęcia, nie zawiera ono bowiem danych dotyczących przejmowanych na własność Państwa nieruchomości. Stwierdził ponadto, że wymienienie w orzeczeniu z 17 listopada 1954 r. jedynie ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów, położonych w gromadzie K., bez opisu konkretnych działek oznacza brak istoty rozstrzygnięcia, co rażąco naruszało art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wniosła sprzeciw od ww. decyzji z 10 września 2018 r., podnosząc, że decyzja ta obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa. W sprawie brak było bowiem podstaw do uznania, że orzeczenie PPRN w G. z 17 listopada 1954 r. rażąco naruszało art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, a także przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. z 1949 r. Nr 46, poz. 339 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice ostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. Nr 45, poz. 416). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając sprawę wskazał, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 10 września 2018 r. została wydana w trybie art. 156 § 1 k.p.a.. Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z 20 stycznia 2009 r. złożonym przez W. A. - spadkobiercy dawnego właściciela przejętych na własność Państwa gruntów, co znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ zaznaczył, że podstawę prawną wydania orzeczenia z 17 listopada 1954 r. stanowiły m.in. art. 1 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Prawidłowość tego ustalenia nie jest sporna, ponieważ T. A. został wymieniony w orzeczeniu z 17 listopada 1954 r. w grupie osób, które opuściły swoje gospodarstwa w związku akcją przesiedleńczą na Ziemie Zachodnie. Przejęcie nieruchomości w tym trybie było uzależnione od spełnienia trzech przesłanek: 1) położenia nieruchomości w obrębie pasa granicznego albo na terenie powiatów biłgorajskiego, krasnystawskiego i lubelskiego województwa lubelskiego oraz brzozowskiego i przeworskiego województwa rzeszowskiego; 2) charakteru przejmowanej nieruchomości (musiała to być nieruchomość ziemska); 3) niepozostawania tej nieruchomości w faktycznym władaniu jej właściciela, a w przypadku, gdy uprawiały ją osoby trzecie - niezamieszkiwania właściciela na miejscu. W ocenie Ministra analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że dokonane przez Wojewodę Małopolskiego ustalenia co do spełnienia w sprawie przesłanek przejęcia były prawidłowe. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że oceniając przesłankę położenia nieruchomości (przesłanka nr 1), Wojewoda prawidłowo ustalił, że powiat g., na terenie którego położona była sporna nieruchomość, znajdował się w tzw. pasie granicznym, jak również prawidłowo powołał się na treść obowiązującego ówcześnie art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 grudnia 1927 r. oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 czerwca 1938 r. o pasie granicznym (Dz. U. Nr 43, poz. 360 ze zm.). Wojewoda prawidłowo ocenił również kwestię władania nieruchomością. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że T. A. został przesiedlony wraz z rodziną (żoną E., synami D.i J. oraz synową L.) ze wsi K. do miejscowości K., powiat g., województwo dolnośląskie, gdzie przebywał w okresie od 12 marca 1951 r. do 26 września 1979 r. (por. dane zawarte w karcie przesiedleńczej z 14 czerwca 1947 r. nr [...] oraz poświadczenie zameldowania wydane przez Urząd Gminy R. z 8 lutego 2010 r.). Okoliczność ta dawała podstawę do stwierdzenia, że w dacie wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego T. A. faktycznie nie władał nieruchomością położoną w gromadzie K. Minister wskazał, że decyzja Wojewody nie zawiera wprawdzie ustaleń w zakresie oceny charakteru przejmowanej nieruchomości - zgromadzona dokumentacja potwierdza jednak, że przesłanka ta była w sprawie spełniona. Z odpisu karty przesiedleńczej nr [...] sporządzonej 14 czerwca 1947 r. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział w G. wynika bowiem, że T. A. pozostawił w miejscowości K. ziemię o powierzchni 12,00 ha, w tym użytki rolne - 7,00 ha, dom mieszkalny, stodołę, oborę, szopę i chlew. Ponadto z wykazów hipotecznych gruntów oznaczonych Iwh [...] i Iwh [...] wynika, iż nieruchomości T. A. położone w miejscowości K. obejmowały niemal w całości grunty rolne, pastwiska, łąki i las. Jeżeli zatem przedmiotem przejęcia była nieruchomość gruntowa, tj. ziemia, to (wobec braku odmiennych uregulowań) pod względem przedmiotowym wyczerpywała ona językowe znaczenie użytego w dekrecie pojęcia nawet wówczas, gdy część tego gruntu była zabudowana, gdyż budynki stanowiły część składową nieruchomości - co wynikało z obowiązującego ówcześnie art. 5 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe. Pomimo ustalenia, że wszystkie przesłanki przejęcia zostały w sprawie spełnione Wojewoda stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 17 listopada 1954 r. (ww. części), ponieważ doszedł do wniosku, że nie zawiera ono istoty rozstrzygnięcia. Za podstawę takiego stanowiska uznany został fakt, że orzeczenie to uwzględniało jedynie ogólny obszar przejmowanych nieruchomości, imię i nazwisko właściciela przejmowanych gruntów, bez oznaczenia konkretnych działek gruntów, które podlegały przejęciu. Okoliczność tę Wojewoda utożsamił z rażącym naruszeniem art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, powiązał ją również z naruszeniem art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. W ocenie Ministra porównując dokumentację, którą zgromadził Wojewoda z treścią ustaleń zawartych w decyzji z 10 września 2018 r., nie sposób stwierdzić, aby pozostawały one względem siebie w rażącej sprzeczności. Dokumenty te zostały dość dokładnie opisane, zaś informacje z nich wynikające znalazły odzwierciedlenie w badanej decyzji. Zasadności powołania się na tę dokumentację nie podważa również Prokurator, który wniósł sprzeciw od decyzji z 10 września 2018 r. Kwestionuje on natomiast stanowisko Wojewody, że orzeczenie z 17 listopada 1954 r. (w części dotyczącej T. A.) zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i jest niewykonalne. Minister zaznaczył, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wskazała, że przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., na podstawie których nastąpiło przejęcie nieruchomości, w ogóle nie wskazywały sposobu, w jaki przejęcie to miało mieć miejsce, a zwłaszcza nie podawały sposobu określania przejmowanych nieruchomości. W szczególności nie zawierały one wyraźnego i bezwzględnego wymogu, że w orzeczeniu takim właściwa władza powinna była precyzyjne oznaczyć i określić przejmowaną nieruchomość. Zmieniało to dopiero rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. nr 45, poz. 416), jednak rozporządzenie to dotyczyło jedynie określonych nieruchomości, tj. takich, których granice zostały zatarte lub właściciel ich był nieznany - co w sprawie objętej sprzeciwem nie miało miejsca. Zdaniem Ministra argumentacja Prokuratora, choć w znacznej mierze słuszna, nie może stać się podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 10 września 2018 r. - sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że Wojewoda błędnie zinterpretował normę z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Tymczasem odmienna wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa nawet wtedy, gdyby okazała się ona błędną albo inna interpretacja danej normy zostałaby później uznana za słuszniejszą. W konsekwencji nawet w przypadku, gdyby stanowisko Ministra co do wykładni art. 75 ust. 1 i jego ewentualnego naruszenia było odmienne od stanowiska przyjętego przez Wojewodę, to owa odmienność mogłaby zostać uskuteczniona jedynie w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody Małopolskiego z 10 września 2018 r. (jako przyczyna uchylenia decyzji). Nie może ona natomiast stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji, tym bardziej, że norma z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. była w różny sposób interpretowana przez sądy administracyjne (por. wyroki NSA z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2762/17, z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 775/09, z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt IV SA 1632/97), które wskazywały, że nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji oceniać należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., a także wyrok NSA z dnia 5 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2657/16 oraz prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 929/17, w których zaaprobowane zostało stanowisko, że wskazanie w decyzji o przejęciu ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów, bez opisu konkretnych działek nie oznacza, że organ nie określił przedmiotu przejęcia i w decyzji brak jest istoty rozstrzygnięcia. Zdaniem organu nadzoru nie można też stwierdzić, że Wojewoda Małopolski naruszył rażąco art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że orzeczenie z 17 listopada 1954 r. było niewykonalne. Stwierdzenie to nastąpiło bowiem niejako pobocznie - w następstwie uznania, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Podstawą do dokonania takiej oceny było aktualne (w dacie orzekania przez Wojewodę) orzecznictwo - co zostało wprost wskazane w decyzji z 10 września 2018 r. Nie sposób zarazem uznać, że argumentacja ta była rażąco wadliwa, skoro w prawomocnych wyrokach z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2762/17, z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 775/09 oraz z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt IV SA 1632/97 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wojewoda nie naruszył także w sposób rażący art. 156 § 2 k.p.a., ponieważ wyjaśnił dlaczego orzeczenie z 17 listopada 1954 r. w badanej części nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Jak wskazał Wojewoda jedynym skutkiem jaki wywołało orzeczenie PPRN w G. z 17 listopada 1954 r. jest przejście własności nieruchomości T. A. na Skarb Państwa, nie jest to zatem skutek, którego organy administracji w ramach swoich kompetencji i uprawnień nie mogłyby przezwyciężyć. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 października 2001 r. sygn. akt IV SA 835/01, stwierdzając, że skutki prawne wywołane nie przez decyzję o przejęciu na rzecz Państwa, ale przez późniejsze zdarzenia nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym decyzja o przejęciu wydana z rażącym naruszeniem prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Tym samym w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja Wojewody Małopolskiego jest zgodna z prawem. Prokurator Okręgowy w S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy i treść decyzji, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. z 1949 r., Nr 46, poz. 339 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r., Nr 45, poz. 416), oraz art. 44 oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r., Nr 45, poz. 416), oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wyrażoną w nim zasadę pewności prawa oraz zaufania do prawa - poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 10 września 2018 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy wyeliminowała z obrotu prawnego orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, zgodne z obowiązującym w dacie jego wydania prawem, pomimo że nie zachodziły żadne przesłanki z art. 156 pkt 2 i 5 k.p.a., a w szczególności ani art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., ani żaden przepis dekretu z 1949 r. nie wymagał szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez Państwo nieruchomości, a nadto w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 17 listopada 1954 r. spełnione zostały wszystkie konieczne przesłanki do przejęcia nieruchomości, w myśl art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, jak również § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r., a nadto korzystało ono przez 60 lat z domniemania zgodności z prawem i wywołało skutki polegające na nabyciu prawa własności przez Skarb Państwa, a ukształtowane stosunki własnościowe, którym upływ czasu nadał trwałości, zostały podważone. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | |Podkreślenia wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 | |lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 | |r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli | |działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie | |odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego | |rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie - stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). | |Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc | |jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem | |zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ | |na tę ocenę. | |Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.| |W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym, w trybie nieważnościowym. | |Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego nr 1 z 10 września 2018r. stwierdzającej | |nieważność orzeczenia PPRN w G. z 17 listopada 1954r., wydanej w przedmiocie przejęcia na własność Państwa, w trybie dekretu z 27 lipca| |1949r., własności nieruchomości stanowiącej własność T. A. Zatem uznać należy, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją ukierunkowane| |było wyłącznie na kontrolę tej decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. To zaś | |oznacza, że rozpatrując niniejszą sprawę w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie | |mógł rozstrzygać ponownie merytorycznie sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją Wojewody Małopolskiego. tj. badać ponownie orzeczenia | |PPRN w G. z 17 listopada 1954r. pod względem jego ważności, lecz obowiązany był orzekać tylko w kwestii wadliwości tego aktu | |administracyjnego. Działał bowiem jako organ kasacyjny i jego obowiązkiem było - w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy , | |który posłużył do wydania badanego orzeczenia, - zweryfikowanie kwestionowanego aktu administracyjnego. Działanie organu w trybie wniosku | |o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo różni się od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, jest zajęcie się kwestiami ściśle | |prawnymi. W ich efekcie może co najwyżej dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego| |wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również | |poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do | |poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Zobowiązany jest rozstrzygać tylko i | |wyłącznie w kwestii istnienia bądź braku -w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji- przesłanek z art. 156 §| |1 k.p.a., nie może rozstrzygać natomiast o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania zakończonego badaną decyzją. | |Podkreślić należy, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przede wszystkim przepis art. 158 § 1 k.p.a., z którego treści wynika, | |że rozstrzygniecie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Istotne jest zatem, że w sentencji zaskarżonej | |decyzji odmówiono na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 1 2018r. rozstrzygając tym | |samym o istocie sprawy. | |Nie budzi także wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności | |decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § | |1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Przy czym wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej | |decyzji stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a., generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego też | |względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, muszą być wypełnione ściśle przesłanki warunkujące dokonanie takiego rozstrzygnięcia. | |Wśród przesłanek enumeratywnie zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w pkt 2 wymienione jest rażące naruszenie prawa, które w orzecznictwie | |określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania | |organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej. Rażące naruszenie | |prawa występuje wyłącznie w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w jego | |bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane | |rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, a więc takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. | |Nie chodzi zatem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. | |Zadaniem organu była ocena ważności decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia o przejęciu na własność Państwa nieruchomości T. A. z | |17 listopada 1954r., a to oznacza, że w postępowaniu tym nie było miejsca na ponowną analizę pod względem ważności wspomnianego orzeczenia| |PPRN. | |Obowiązkiem organu było zatem ustalenie, czy wydanie kwestionowanej decyzji Wojewody Małopolskiego z 10 września 2018r. , związane jest z | |zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w ww. art. 156 § 1 k.p.a. | |Badana decyzja Wojewody Małopolskiego, stwierdziła nieważność orzeczenia PPRN z 17 listopada 1954r na podstawie art.158 § 1 k.p.a. | |Należało zatem ustalić, czy przepis ten został prawidłowo zastosowany, a jeśli nie, to czy można stwierdzić, iż doszło do rażącego jego | |naruszenia. | |W tym zakresie konieczne jest odwołanie się do treści uzasadnienia decyzji Wojewody Małopolskiego stwierdzającej w części nieważność | |orzeczenia PPRN z 17 listopada 1954r , a także tego orzeczenia, przy czym tego ostatniego - tylko w kontekście potrzebnym do dokonania | |oceny działania organu wojewódzkiego w postępowaniu nieważnościowym i wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia. | |Z akt sprawy wynika, że PPRN 17 listopada 1954r wydała orzeczenie o przejęciu na własność Państwa nieruchomości T. A. na podstawie | |dekretu z 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa | |białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz at. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928r. | |o postępowaniu administracyjnym. | |W toku postępowania zakończonego decyzją nr 1 z 10 września 2018r. Wojewoda Małopolski ustalił, że spełnione zostały ustawowe przesłanki | |dokonania rozstrzygnięcia o przejęciu. Jednakże stwierdzając nieważność powyższego orzeczenia w omawianej części organ ten ocenił, że o| |ile stan faktyczny sprawy w pełni uzasadniał jego wydanie to zapadło ono z rażącym naruszeniem art. 1 ust.1 dekretu z 27 lipca 1949r.o | |przejęciu na własność Państwa nie będących w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach | |województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz at. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 | |marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym. Organ ocenił bowiem, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że kontrolowane | |orzeczenie nie określało przedmiotu dokonanego przejęcia i było niewykonalne. | |Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności | |decyzji Wojewody Małopolskiego nr 1 z 10 września 2018r. stwierdzającej w części nieważność orzeczenia PPRN z 17 listopada 1954r | |Kontrolowana przez ten organ decyzja nie narusza bowiem art.158 § 1 k.p.a. Przepis ten został prawidłowo zastosowany w opisanych | |okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Poza sporem jest ponadto, że kontrolowana przez Ministra decyzja została wydana przez organ| |właściwy, została skierowana do właściwego podmiotu, nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie była | |niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność nie ma charakteru trwałego, brak jest także uzasadnionych podstaw do uznania , że w | |przypadku wykonania tej decyzji zaistniałby czyn zagrożony karą lub, że zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. | |Zdaniem Sądu wskazana decyzja nie zapadła także z rażącym naruszeniem art.156 § 1 pkt. 2 k.p.a. z powodu dokonanej w tej decyzji oceny, że| |orzeczenie PPRN z 17 listopada 1954r rażąco narusza prawo z tej przyczyny, że nie określa przedmiotu dokonanego przejęcia tj. | |nieruchomości stanowiącej własność T. A. i jest niewykonalne. | |Jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia z rażącym naruszeniem prawa możemy mieć bowiem do czynienia jedynie w przypadku | |naruszenia w konkretnej sprawie takiego przepisu prawa, którego treść nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Jest jasna, | |zrozumiała i jednoznaczna. | |W okolicznościach faktycznych i prawnych badanej sprawy podzielić należy zatem pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażony w | |uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja Wojewody Małopolskiego nr 1 z 10 wrzesnia 2018r. rażąco | |narusza prawo poprzez dokonaną w niej ocenę, że orzeczenie PPRN z 17 listopada 1954r zapadło z rażącym naruszeniem prawa gdyż nie określa | |przedmiotu rozstrzygnięcia i jest niewykonalne. | |Zgodnie z art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym każda | |decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną, datę, osnowę decyzji..., a jeśli decyzja jest w całości lub części odmowna, | |powinna zawierać prawne i faktyczne uzasadnienie. W praktyce przepis ten był różnorako interpretowany. Dwutorowo prezentowano pogląd, że | |brak opisu przedmiotu przejęcia na rzecz Państwa w trybie dekretu z 27 lipca 1949r. stanowi bądź nie stanowi rażącego naruszenia prawa. | |Obok stanowiska negatywnego bazującego na poglądzie, że oznaczenie przejmowanej nieruchomości może nastąpić w dowolny sposób, na podstawie| |bardziej lub mniej przejrzystych kryteriów a niewskazanie numerów działek ewidencyjnych nie może być poczytane za rażące naruszenie prawa,| |ponieważ żaden przepis prawa nie nakazywał umieszczania takich danych w treści decyzji ( np. wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., I OSK | |451/07) , prezentowano także ocenę, że przepisy dekretu z 27.07.1949 r. nie precyzowały sposobu określenia przejmowanych nieruchomości, | |przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa w trybie przepisów omawianego dekretu następowało na mocy orzeczenia organu | |administracji, a nie z mocy prawa, zaś wydawane orzeczenie miało charakter konstytutywny. W sytuacji więc, gdy z mocy decyzji miała | |nastąpić zmiana w zakresie prawa własności konkretnej nieruchomości ziemskiej, to nieruchomość ta wymagała precyzyjnego zidentyfikowania.| |Dla przykładu NSA w uzasadnieniu wyroku z 12 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 3210/15 wyraził stanowisko, że wskazanie w decyzji tylko ogólnej| |powierzchni przejmowanych gruntów w danej miejscowości, bez opisu konkretnych działek gruntu oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia,| |a więc brak istoty rozstrzygnięcia, co w konsekwencji rażąco naruszało przepisy dekretu z 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia | |Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. | |Ma rację Minister, że przepisy dekretu z 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu | |właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i | |krakowskiego nie zawierały definicji odnośnie sposobu określenia nieruchomości podlegających przejęciu. Jej późniejsze dookreślenie | |nastąpiło dopiero po dacie wydania kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia, z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra | |Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w | |razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania gdy ich właściciel jest nieznany. | |Dokonana przez Wojewodę Małopolskiego ocena zawarta w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, że orzeczenie z 17 listopada 1954r wydane | |zostało z rażącym naruszeniem art.75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, nie może prowadzić do | |wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Dokonana wówczas przez organ wykładnia wskazanego przepisu, współistniejąca z jednocześnie | |funkcjonującymi, bez względu na jej dzisiejszą ocenę nie może być bowiem zakwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. | |Mając te okoliczności na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. |