I SA/Wa 2459/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego postanawia odmówić przyznania M. S. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 8 lipca 2014 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od [...] 2003 r. Wnioskiem z dnia 30 listopada 2014 r. M. S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych. Wniosek został rozpoznany, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2459/14 odmawiającym przyznania M. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygniecie powyższe zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 9 lutego 2015 r. W dniu 16 lutego 2015 r. (data prezentaty) M. S. złożył sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, że jest bez środków do życia. Nie przysługuje mu emerytura, renta, ani zasiłek dla bezrobotnych. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. 32 m². Ponadto nie osiąga dochodu, nie posiada nieruchomości, domu, ani oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W złożonym sprzeciwie skarżący zanegował fakt, że przysługuje mu renta oraz wskazał, iż w sytuacji w jakiej się znajduje należy mu się pełnomocnik z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa). Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga dochodu, jednakże jak wynika z pisma [...] Oddziału w W. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. M. S. przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy. Jednakże strona w własnej woli renty tej nie pobiera. Aktualna kwota świadczenia do wypłacenia której skarżący ma prawo to [...] zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M. S. może uzyskać środki pieniężne dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty. Sąd jeszcze raz podkreśla, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, gdy strona w istocie nie posiada żadnych możliwości zapłaty należności związanych z postępowaniem sądowym, a ewentualne ich zapłacenie spowodowałoby uszczerbek w koniecznych kosztach jej utrzymania. Tymczasem, M. S. zadecydował o niepobieraniu należnej mu renty, zatem ponosi tego konsekwencje. W rezultacie nie można przyjąć, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Jednocześnie jego sytuacji majątkowej w żaden sposób nie można porównywać do sytuacji majątkowej osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie opłacić kosztów udziału w postępowaniu. Na koniec należy wskazać, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, wniosek w tym zakresie nie podlegał rozpatrzeniu, bowiem skarżący zwolniony jest w przedmiotowej sprawie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ppsa strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie wskazać należy, że Sąd nie orzekał w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem